II SA/Rz 172/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata D. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - postanawia - przyznać adwokatowi D. G. od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2015 r. przyznano skarżącej R. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka – w piśmie z dnia 17 kwietnia 2015 r. – wyznaczyła na pełnomocnika wymienionej adwokata D. G. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 15 kwietnia 2015 r. skarga pozostałych skarżących, a to H. S., M. S., E. S. i W. S. została odrzucona, a pełnomocnik H. S. – adwokat P. C. sporządziła od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną. Z kolei adwokat D. G. sporządził odpowiedź na ten środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) – postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 1504/15 - uchylił kwestionowane postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi H. S. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, oddalając jednocześnie skargę kasacyjną w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 14 października 2015 r. WSA w Rzeszowie ponownie odrzucił skargę H. S. Zażalenie imieniem wymienionego sporządziła adwokat P. C., zaś odpowiedź na ten środek zaskarżenia wniósł adwokat D. G. NSA – postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II OZ 1216/15 – uchylił zaskarżone orzeczenie. W protokole rozprawy, która odbyła się w niniejszej sprawie dnia 27 kwietnia 2016 r. pełnomocnik R. S. wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną przed sądem I instancji, jak i przed NSA. Oświadczył jednocześnie, że pomoc ta nie została opłacona ani w całości ani w części. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 r. WSA w Rzeszowie oddalił skargę R. S., przyznając jednocześnie adwokatowi D. G. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Jak już wyżej wskazano, pełnomocnik R. S. złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej, której udzielił wymienionej z urzędu zarówno przed sądem I instancji, jak i przed NSA. Z uwagi na fakt, że Sąd w zapadłym w sprawie wyroku uwzględnił to żądanie w pierwszej części, to do rozpoznania pozostał wniosek o koszty dotyczące postępowania przed NSA. W myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów. Wymienionymi przepisami są obecnie unormowania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Akt ten wszedł w życie 1 stycznia 2016 r. Zawiera on jednak w § 22 wskazanie, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa została wszczęta w 2015 r., a postanowienia o odrzuceniu skargi H. S. zostały wydane w dniach 15 kwietnia 2015 r. i 14 października 2015 r. i środki zaskarżenia od powyższych orzeczeń, jak też odpowiedzi na powyższe zostały sporządzone w 2015 r., to do przyznania wynagrodzenia za wskazaną pomoc prawną zastosowanie mają regulacje poprzednio obowiązującego aktu tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 461), określanego następnie jako "rozporządzenie". Przewiduje ono w § 19 pkt 1, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują _@POCZ@__@KON@_opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5. I tak, stawką minimalną w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w "innej sprawie" (a zatem, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna oraz nie dotyczącej skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego) jest, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, 240 zł. Natomiast stawką minimalną w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji tj. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Z kolei stawka w drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym wynosi - w świetle § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia -120 zł. Należy jeszcze mieć na uwadze, że – zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia - w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty za czynności tego adwokata sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W orzecznictwie sądowym, przyjęto, że wskazane rozporządzenie nie zawiera zamkniętego katalogu czynności, za które ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie. Wyrazem powyższego stanowiska jest np. uchwała NSA z 19 listopada 2012 r. II FPS 4/12 (publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że art. 204 i art. 205 § 2 – 4 w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi stanowią podstawę zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazanej uchwały podano, że rolą rozporządzeń regulujących wysokości opłat pełnomocników z urzędu jest jedynie wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, nie zaś wyczerpujące określenie tych czynności. Skoro zaś rozporządzenie nie zawiera wszystkich czynności procesowych dających podstawę do przyznania wynagrodzenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, to pełnomocnikowi temu należy przyznać wynagrodzenie na podstawie stawki opłat przewidzianej w rozporządzeniu dla czynności o najbardziej zbliżonym rodzaju. W powołanej uchwale NSA wskazał, że odpowiedź na skargę kasacyjną jest nazwanym pismem procesowym strony (art. 179 P.p.s.a.), która nie wniosła skargi kasacyjnej. Swoim charakterem jest ona najbardziej zbliżona do czynności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, dlatego też za jej sporządzenie i wniesienie pełnomocnikowi przysługuje stawka jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Podzielając przedstawione wyżej stanowisko NSA należy równocześnie uznać, że zasadnym jest także odniesienie go do sporządzenia przez pełnomocnika odpowiedzi na zażalenie, która – zgodnie z art. 195 § 1 P.p.s.a. – też stanowi nazwane pismo procesowe. Poza tym, wskazując wysokość minimalnej stawki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia posługuje się szerokim sformułowaniem "w postępowaniu zażaleniowym". Skoro więc dopuszcza się przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynność inną niż sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej czy też sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, które to czynności prawodawca wprost wskazuje w wymienionym rozporządzeniu, to tym bardziej należy za uzasadnione przyjąć opłacenie pomocy prawnej polegającej na opracowaniu odpowiedzi na zażalenie. Mając więc na uwadze, że pełnomocnik R. S. sporządził w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną oraz odpowiedź na zażalenie, to przyznano mu ze środków Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł za wskazaną pomoc prawną, na co składa się wynagrodzenie w łącznej kwocie 240 zł, powiększone zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, wyliczoną według stawki tego podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 i art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia.