II SA/Rz 179/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO.4160.16.1881.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 2 grudnia 2024 r. nr SKO.4160.13.1708.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącej A. J. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 179/24 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi A.J. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 30 grudnia 2024 r. nr SKO.4160.16.1881.2024 dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 10 grudnia 2012 r. A.J. wystąpiła do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta [...] z 27 grudnia 1991 r. nr G.VI.8224A/55/89/90/91 w części dotyczącej ustanowienia prawa służebności przejazdu, przechodu oraz ustawiania kontenerów na śmieci na całym odcinku granicy działki nr [...] z działką nr [...] na rzecz każdego właściciela działki nr [...] oraz przejazdu, przechodu na rzecz każdego właściciela działki nr [...] (pkt 4 decyzji). Wniosek z 10 grudnia 2012 r. wpłynął do Kolegium 14 grudnia 2012 r. i zawiadomieniem z 10 stycznia 2013 r. - na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) - został przekazany do Wojewody Podkarpackiego jako organu właściwego do jego rozpatrzenia. Wojewoda decyzją z 31 października 2013 r. nr N-V.7581.1.2.2013 stwierdził nieważność decyzji Zarządu Miasta z 27 grudnia 1991 r. w części pkt 4 objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z 9 lutego 2018 r. nr DO.2.6612.168.2016.KC - po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w S. oraz Parafii [....] w S. - uchylił w całości decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 kwietnia 2018 r. I SA/Wa 481/18 oddalił sprzeciw A.J. od decyzji Ministra z 9 lutego 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 października 2018 r. I OSK 3325/18 uchylił wyrok WSA w Warszawie oraz decyzję Ministra z 9 lutego 2018 r. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 3 lipca 2023 r. nr DO.7.7612.121.2022.JT uchylił w całości decyzję Wojewody z 31 października 2013 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Powodem rozstrzygnięcia był fakt, iż to nie Wojewoda był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ jednostki samorządu terytorialnego. Organem właściwym było w rozpatrywanej sprawie SKO. MRiT zawiadomieniem z 6 listopada 2024 r. nr DO.7.7612.121.2022.JT - na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. - przekazał do Kolegium jako organu właściwego wniosek skarżącej z 10 grudnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta z 27 grudnia 1991 r. Kolegium postanowieniem z 2 grudnia 2024 r. nr SKO.4160.13.1708.2024 odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Miasta z 27 grudnia 1991 r. na podstawie art. 158 § 3 k.p.a. z uwagi na upływ 30-letniego terminu liczonego od 10 lutego 1992 r. – daty doręczenia decyzji jedynej stronie tego postępowania – Spółdzielni. Upływ terminu, zdaniem Kolegium, skutkował wystąpieniem "innej uzasadnionej przyczyny", tj. braku możliwości wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § k.p.a. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A.J. zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, wskazując, że wniosek powinien zostać rozpatrzony co do meritum. Kolegium rozpatrywało bowiem wniosek złożony do niego uprzednio 14 grudnia 2012 r., a nie "nowy" wniosek. Aktualne przekazanie podania nastąpiło w ramach trwającego postępowania nieważnościowego. Postanowienie zaś usiłuje konwalidować na gruncie faktycznym pierwotną bezprawność czynności, jaką było uznanie się przez Kolegium za organ niewłaściwy do rozpatrzenia sprawy. Kolegium opisanym na wstępie postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 oraz art. 61a i art. 158 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491, dalej: ustawa zmieniająca) - utrzymało w mocy postanowienie własne z 2 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu wyjaśniło, że ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w tym trybie jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przez które należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Słusznie wskazało Kolegium w poprzednim postanowieniu, iż aktualnie upływ czasu od dnia doręczenia czy ogłoszenia danej decyzji jest dodatkowym wyznacznikiem dopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności w oparciu o art. 158 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem obowiązującym od 16 września 2021 r. mocą ustawy zmieniającej, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Słusznie wskazano, że brak jest przepisów przejściowych, które pozwalałyby na odmienne stosowanie go (na wyłączenie) do spraw już wszczętych od wszczynanych po tej dacie. O bezpośredniości działania nowego prawa stanowi art. 2 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zatem to z woli ustawodawcy ten zapis procesowy ma bezwarunkowe zastosowanie tak do wszystkich wniosków w tym przedmiocie złożonych po ww. dacie, jak też do postępowań będących w toku na dzień wejścia w życie tej nowelizacji. Rację ma strona odwołująca, iż wniosek o stwierdzenie nieważności pierwotnie złożony w Kolegium 14 grudnia 2012 r. jest tożsamy z wnioskiem aktualnie przekazanym do załatwienia przez MRiT, lecz Kolegium pierwotnie przekazało to podanie do rozpatrzenia innemu organowi, który w jego ocenie był właściwym do jego rozpoznania tj. Wojewodzie. Organ ten w sprawie orzekał merytorycznie po jej formalnym wszczęciu. Ostatecznie jednak MRiT decyzją z 3 lipca 2023 r. uchylił w całości decyzję Wojewody z 31 października 2013 r. (stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Miasta z 27 grudnia 1991 r.) i umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na fakt, iż w sprawie orzekały organy do tego nieuprawnione. Skutkiem przekazania każdego podania jest to, iż nie można przyjąć jak ma to miejsce w postępowaniu cywilnym, że przekazanie sprawy do organu właściwego jest kontynuacją postępowania prowadzonego przed organem niewłaściwym. Art. 65 k.p.a. reguluje ustalenie braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania, o czym przesądza treść tego artykułu, jak i pozycja kodeksowa. Nie można zatem przyjąć, iż postępowanie prowadzone przed organem właściwym jest kontynuacją postępowania prowadzonego przed organem niewłaściwym. Datą zatem wszczęcia postępowania w razie przekazania sprawy organowi właściwemu jest dzień wpływu tego podania do organu właściwego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2005, str. 368-369). Zatem podanie A.J., przekazane Kolegium 12 listopada 2024 r., było podaniem inicjującym nowe postępowanie, które zasadnie zostało ocenione w pierwszej kolejności pod kątem dopuszczalności jego wszczęcia. Słusznie orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Nawet gdyby uznać, iż aktualne postępowanie prowadzone przez Kolegium jest bezpośrednią kontynuacją postępowania zainicjowanego wnioskiem złożonym 14 grudnia 2012 r. to i tak podlega on ocenie przez pryzmat art. 158 § 3 k.p.a., czego skutkiem jest brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przez Kolegium złożonego wniosku. A.J. (działająca przez pełnomocnika - radcę prawnego) wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargą zaskarżyła w całości postanowienie Kolegium z 30 grudnia 2024 r., zarzucając naruszenie przepisu art. 61a § 1 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 61 § 3 k.p.a. przez odmowę jego zastosowania. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania w kwocie 2 217 zł na podstawie art. 205 § 2. W ocenie skarżącej, zaskarżone postanowienie jest dotknięte nieusuwalną wadą pierwotną polegającą na przyjęciu przez Kolegium, iż 14 grudnia 2012 r. podanie zostało doręczone organowi niewłaściwemu (Kolegium zamiast Wojewodzie). Tymczasem właściwość organu, tak rzeczowa jak i miejscowa, jest stanem obiektywnym wynikającym z przepisów prawa (art. 20 i 21 k.p.a.), a organy mają obowiązek z urzędu przestrzegać swojej właściwości (art. 19 k.p.a.). Stąd też ostateczne i prawomocne ustalenie w wyniku trwającego 11 lat postępowania (zakończonego wyrokiem NSA z 2 października 2018 r. I OSK 3325/18), iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Kolegium, oznacza, że Kolegium było właściwe do rozpatrzenia sprawy na podstawie podania które wpłynęło do niego 14 grudnia 2012 r. Sam fakt, iż właściwość SKO w sprawie została przesądzona ostatecznie i prawomocnie dopiero w decyzji MRiT z 3 lipca 2023 r. nie przekreśla tej konstatacji. Jest to bowiem właściwość pierwotna, istniejąca już w chwili złożenia podania przez skarżącą, a nie powstała w wyniku późniejszej - w trakcie trwania postępowania - zmiany podstawy właściwości. Z tej przyczyny uznać należy, że podanie skarżącej zostało złożone organowi właściwemu 14 grudnia 2012 r. i w tym dniu zostało wszczęte postępowanie, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. Pomijając te okoliczności Kolegium wadliwie uznało, że to z przyczyn obciążających skarżącą postępowanie toczyło się przed Wojewodą jako organem niewłaściwym rzeczowo, a swoją właściwość rzeczową "nabyło" dopiero w postępowaniu wywołanym podaniem skarżącej, które zostało mu doręczone 12 listopada 2024 roku. Tak mogłoby być tylko wtedy, gdyby to skarżąca złożyła podanie do Wojewody. Ponadto w toku dotychczasowego postępowania skarżąca nie miała instrumentów prawnych, za pomocą których mogła przeciwstawić się skutecznie przekazaniu jej podania Wojewodzie. Od 11 kwietnia 2011 r. przekazanie podania organowi właściwemu nie następuje już w drodze zaskarżalnego zażaleniem postanowienia, lecz zwykłej czynności materialno-technicznej, która nie podlega zaskarżeniu, co wynika z art. 65 § 1 k.p.a. Nie mogła tego uczynić także po wydaniu decyzji Wojewody z 31 października 2013 r. orzekającej nieważność decyzji w części ustanawiającej służebność na rzecz m.in. Parafii z powodu braku podstawy prawnej, czyli przyczyny wskazanej we wniosku skarżącej. Decyzja Wojewody czyniła zadość żądaniu skarżącej, wobec czego nie miała ona podstaw faktycznych by zarzucać jej brak właściwości tego organu, ale także powodów natury prawnej. Odwołaniem od każdej decyzji administracyjnej rządzi zasada gravamen, czyli pokrzywdzenia. Wynika to z art. 128 k.p.a., który zezwala na zredukowanie uzasadnienie odwołania do twierdzenia, iż "strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji". Oznacza to, że odwołanie jest dopuszczalne tylko od takiej decyzji, która odmawia stronie przyznania lub potwierdzenia prawa albo nakłada na nią obowiązek lub stwierdza jego istnienie. Skoro Kolegium było organem właściwym do załatwienia sprawy przedstawionej w podaniu skarżącej doręczonym 14 grudnia 2012 r., to dzień ten jest datą wszczęcia postępowania które nie zostało dotychczas zakończone. Nie zmienia tego fakt, że było ono kontynuowane przed Wojewodą i MRiT. Wbrew bowiem stanowisku Kolegium, że niedopuszczalna jest kontynuacja postępowania, umorzenie postępowania na podstawie ostatecznej decyzji MRiT oznacza tylko tyle, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie przed Wojewodą, a nie co do jej przedmiotu. Umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej z naruszenia przepisów o właściwości, bez względu na przyczynę, kończy jedynie postępowanie administracyjne w danej instancji, bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, co potwierdza ugruntowane stanowisko orzecznictwa. Przepis art. 61 § 3 k.p.a. reguluje datę wszczęcia postępowania w przypadku złożenia żądania przez stronę do organu właściwego. Nawet zatem przy przyjęciu, z gruntu błędnego założenia, że Kolegium stało się organem właściwym dopiero na skutek decyzji MRiT a 14 grudnia 2012 r. takiej właściwości nie miało, przepis art. 65 § 2 k.p.a. przesądza ostatecznie, że podanie skarżącej zostało złożone przed upływem terminu z art. 158 § 3 k.p.a. i nie inicjuje nowego postępowania. Przekazanie podania skarżącej przez MRiT do Kolegium nie jest bowiem jego przekazaniem w rozumieniu art. 65 § 1 k.p.a., lecz swoistym "zwrotem" podania po ostatecznym ustaleniu, a w zasadzie potwierdzeniu pierwotnej właściwości rzeczowej i miejscowej Kolegium. Dodatkowo dowodzi tego fakt, iż przekazania dokonał nie organ niewłaściwy czyli Wojewoda, a organ odwoławczy czyli MRiT (mimo, że w piśmie z 6 listopada 2024 r. powołuje się na art. 65 § 1 k.p.a.), zaś akta sprawy zostały przesłane do Kolegium na wyraźne jego żądanie. Wszystkie te okoliczności wskazują, że czynności podjęte w celu przekazania Kolegium dokumentów /akt sprawy nie są wynikiem prostego wypełnienia dyspozycji art. 65 § 1 k.p.a., lecz sposobem naprawienia pierwotnego błędu Kolegium. Przekazanie sprawy w rozumieniu art. 65 § 1 k.p.a. ma miejsce tylko wtedy, gdy to strona a nie organ, błędnie adresuje podanie. W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania z odwołaniem się do art. 158 § 3 k.p.a. jest całkowicie bezpodstawna Skarżąca zakwestionowała również zastosowanie w sprawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. Organ zdaje się nie rozróżniać odmienności normatywnej treści dwóch ustępów art. 2. W części wstępnej zaskarżonego postanowienia przywołuje jako podstawę rozstrzygnięcia m.in. art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej k.p.a., który ma zastosowanie do postępowań "wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem". Oznacza to przyznanie wprost, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu wszczętym i niezakończonym, a więc nadal trwającym. Stosownie do jego treści, w sprawie powinny zostać zastosowane przepisy art. 156 § 2 oraz art. 158 § 3 k.p.a. w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą. Jednak wg brzmienia art. 158 § 3 k.p.a. odnosi się wyłącznie do postępowań, które przed wejściem w życie ustawy zmieniającej k.p.a. nie toczyły się. Na takim stanowisku stoi także literatura przedmiotu. Odmienne stanowisko Kolegium jest niekonsekwentne i niezgodne z prawidłowo zastosowanym art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. Także rozważane alternatywnie na s. 4 zaskarżonego postanowienia ewentualne zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, zresztą równie niejasno, bez odwołania się do niego wprost, nie prowadzi do przyjętego rozstrzygnięcia. Jest w nim bowiem mowa także o postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a skutkiem jego zastosowania nie może być odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Ten skutek odnosi się bowiem wyłącznie do postępowania wszczynanego po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Zaskarżone postanowienie zostało wydane wyłącznie z wyniku błędnego ustalenia, że postępowanie zostało wszczęte 14 listopada 2024 r. Biorąc pod uwagę fakt, iż w myśl art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji po upływie 10 lat od jej doręczenia, skarżąca po uchyleniu zaskarżonego postanowienia nie będzie mogła liczyć na stwierdzenie nieważności decyzji. Jednak z mocy art. 158 § 2 k.p.a. otrzyma decyzję stwierdzającą, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Będzie ona pomocna przy staraniu się o sądowe zniesienie służebności ustanowionej decyzją, jako że co do zasady, w postępowaniu cywilnym sąd jest związany ustaleniami decyzji administracyjnej (zob. Wyszomirski Łukasz M., Moc wiążąca decyzji administracyjnej w postępowaniu cywilnym - PPP 2013/11). Na zasadzie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) pełnomocnik skarżącej oświadczył, że wynagrodzenie w żądanej wysokości obciąża skarżącą na podstawie załączonej faktury. Skarżącej znana jest linia orzecznicza, wedle której sądy administracyjne nie są związane wysokością żądanego wynagrodzenia wynikającego z oświadczenia pełnomocnika będącego radcą prawnym (postanowienie NSA z 22 marca 2022 r. II GZ 38/22), a z którym się nie zgadza. Z literalnego brzmienia § 16 zd. drugie rozporządzenia wynika bowiem wprost i wyraźnie, bez potrzeby posługiwania się skomplikowanymi dyrektywami interpretacyjnymi, że zasadę o jakiej mowa w zaskarżonym postanowieniu WSA stosuje się wyłącznie w sytuacji, gdy pełnomocnik procesowy strony będący radcą prawnym nie złoży oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. W tej sytuacji wykluczone jest odwoływanie się do § 15 rozporządzenia, skoro nie została spełniona przesłanka jego zastosowania z § 16 zd. drugie. Należy wziąć pod uwagę fakt, iż sporządzenie skargi i uargumentowanie jej żądań wymagało znacznego nakładu pracy pełnomocnika w postaci zapoznania się z orzecznictwem i literaturą przedmiotu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). W przypadku stwierdzenia niezasadności Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Kolegium wydanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prowadzi do konkluzji o zasadności skargi i trafności podniesionych w niej zarzutów. Osią sporu była data wszczęcia postępowania i związana z nią kwestia prawidłowości zastosowania art. 158 § 3 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (61 § 3 k.p.a.). Po myśli natomiast art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Zacytowane przepisy obowiązywały w powołanym brzmieniu również w dniu 14 grudnia 2012 r., tj. w dacie złożenia przez skarżącą do Kolegium wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta z 27 grudnia 1991 r. Z opisanego w stanie faktycznym sprawy przebiegu postępowania - począwszy od złożenia wniosku aż do dnia wydania zaskarżonego postanowienia - wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności został przez stronę uprawnioną złożony do organu właściwego do jego rozpatrzenia (tj. do Kolegium) w dniu 14 grudnia 2012 r. Na trafność tej oceny bez wpływu pozostaje błędne uznanie się przez Kolegium organem niewłaściwym w sprawie i przekazanie sprawy Wojewodzie jako organowi właściwemu, w sytuacji gdy 6 listopada 2024 r. MRiT ponownie przekazał wniosek z 14 grudnia 2012 r. do Kolegium, uznając, że organ ten jest i był od momentu złożenia wniosku, organem właściwym do jego rozpatrzenia. Za dzień inicjujący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności należy zatem uznać 14 grudnia 2012 r., a nie jak przyjęło Kolegium w kontrolowanych postanowieniach, 6 listopada 2024 r. Przekazanie w tej drugiej dacie wniosku do Kolegium miało charakter wtórny względem błędnego uznania się przez Kolegium za organ niewłaściwy w sprawie i wadliwego przekonania, że organem właściwym jest Wojewoda. Zatem to data 14 grudnia 2012 r. stanowi punkt odniesienia dla ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy. W dacie złożenia wniosku nie obowiązywał przepis art. 158 § 3 k.p.a., dodany do art. 158 z dniem 16 września 2021 r. na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Innymi słowy, w dniu złożenia przez uprawnioną stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji do właściwego rzeczowo i miejscowo organu nie obowiązywało ograniczenie wprowadzone tym przepisem. Wynika to z treści przepisów przejściowych ustawy zmieniającej. I tak stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W przedmiotowej sprawie art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej nie znajduje zastosowania. Przepis ten dotyczy bowiem postępowań potencjalnych które dopiero mogłyby być wszczęte i eliminuje możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, skoro od jej doręczenia (ogłoszenia) upłynęło 30 lat. Przemawia za tym zwrot "nie wszczyna się postępowania", a zgodnie z elementarną logiką, nie wszczyna się postępowań, które już są wszczęte. Innymi słowy, przepis ten stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w odniesieniu do wniosków złożonych po wejściu w życie ustawy zmieniającej, a dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji od doręczenia lub ogłoszenia których minęło 30 lat. Jednakże przepis ten z istoty swojej nie znajduje zastosowania do spraw już wszczętych i toczących się, czyli również w rozpatrywanej sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 lipca 2022 r. II SA/Wr 617/21, LEX nr 3371378). Powyższa konkluzja implikuje wniosek, że Kolegium błędnie zastosowało art. 61a § 1 k.p.a. uprawniający do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w razie zaistnienia przesłanek zawartych w tym przepisie. Umorzenie postępowania przed Wojewodą na podstawie decyzji MRiT z 3 lipca 2023 r. obejmowało tylko taki jego zakres, który wynikał z błędnego przekazania wniosku do organu niewłaściwego i miało na celu "skierowanie" postępowania do organu właściwego, przed którym zostało wszczęte. W rozpatrywanej sprawie wszczęte 14 grudnia 2012 r. - na podstawie art. 61 § 3 k.p.a. - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w dacie 6 listopada 2024 r. nadal było w toku i nie zakończyło się wydaniem żadnego rozstrzygnięcia. Obligowało to Kolegium do merytorycznego rozpatrzenia wniosku i wydania stosownej decyzji na podstawie art. 158 § 1 i 2 k.p.a., z uwzględnieniem art. 156 § 2 k.p.a. Argumentację skargi w powyższym zakresie uznać należy za trafną, podobnie jak stanowisko co do kwestii zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu wprowadzonym na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Obowiązek zastosowania tej regulacji w brzmieniu wprowadzonym nowelą wynika z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej i jest równoznaczny z niedopuszczalnością stwierdzenia nieważności decyzji niezależnie od wskazanej podstawy nieważnościowej. Sąd na marginesie wskazuje, że zmiana w stosunku do uprzedniego brzmienia art. 156 § 2 k.p.a., obowiązującego do 15 września 2021 r., polegała na wprowadzeniu zakazu stwierdzania nieważności w sytuacji upływu 10–letniego okresu liczonego od doręczenia decyzji względem wszystkim podstaw stwierdzenia nieważności o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a. Poprzednio zakaz ten obowiązywał tylko w sytuacji powołania się na przyczyny wskazane w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 7. Nie obejmował zatem pkt 2, 5 i 6. Skutkuje to konkluzją, że w sytuacji gdyby Kolegium rozpoznało wniosek z 14 grudnia 2012 r. i wydało decyzję przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, czyli przez 16 września 2021 r., uprawnione byłoby do stwierdzenia jej nieważności (w sytuacji uznania zasadności wniosku) mimo upływu 10 lat od doręczenia decyzji, bowiem wniosek o stwierdzenie nieważności został sformułowany w oparciu o przyczynę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Za słuszne należy uznać argumenty skarżącej również w zakresie braku prawnej możliwości zakwestionowania błędnego przekazania wniosku przez Kolegium do Wojewody, jako że nastąpiło w formie niezaskarżalnego zawiadomienia, Z przyczyn wywiedzionych powyżej Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uwzględnił skargę, uchylając wadliwe - wydane z naruszeniem art. 158 § 3 w zw. z art. 61 § 3 i art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej - postanowienia Kolegium. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Zwrot zasądzonych od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania obejmuje poniesione przez stronę skarżącą koszty sądowe w kwocie 200 zł (wpis od skargi), kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przez sądem I instancji) oraz 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.