II SA/Rz 215/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. – pełnomocnika inicjatorów referendum o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. - pełnomocnika inicjatorów referendum na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum lokalnego postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 215/13 odrzucił skargę (pkt I) oraz zasądził zwrot stronie skarżącej kwoty 200 zł tytułem uiszczonego wpisu (pkt II orzeczenia). Powodem odrzucenia skargi było złożenie jej z uchybieniem terminu określonego art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz.U. z 2000 r. Nr 88, poz. 985 ze zm.). Sąd wskazał, że przepisami ww. ustawy wprowadzone zostały szczególne uregulowania, w świetle których, skarga przysługuje na uchwałę odrzucającą wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum i może ją wnieść wyłącznie inicjator referendum. Nadto wprowadzono odrębny termin i tryb wnoszenia skarg przyjmując, że skargę tego rodzaju wnosi się bezpośrednio do sądu. W tym stanie prawnym, Sąd uznał, że złożenie przez skarżącą skargi w Urzędzie Gminy w dniu 1 marca 2013 r., który to dzień był ostatnim do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy skarga została wniesiona dopiero w dniu 5 marca 2013 r. poprzez nadanie jej przez Wójta Gminy [...] do Sądu Administracyjnego za pośrednictwem poczty oznacza, że skarga została złożona z uchybieniem terminu określonego art. 20 ust. 1 ustawy o referendum. W dniu 26 marca 2013 r. (data złożenia pisma w tut. Sądzie) M. S. – działająca jako skarżąca i pełnomocnik inicjatorów referendum złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazała, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż działała w sprawie samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Podała, że o "swoim błędzie" dowiedziała się w dniu 19 marca 2013 r., w trakcie ogłoszenia postanowienia. W obszernym uzasadnieniu strona wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu i za błędny należy uznać pogląd, że skargę na uchwałę o odrzuceniu wniosku o przeprowadzenie referendum wnosi się bezpośrednio do sądu administracyjnego. Jej zdaniem skarga, o której mowa w art. 20 cyt. wyżej ustawy winna być wniesiona za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną uchwałę. Na poparcie tego stanowiska strona powołała postanowienie WSA w Łodzi z dnia 22 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 633/11. Konkludując strona raz jeszcze wskazała, że na etapie składania skargi działał samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zatem nie można doszukać się jej winy w przyjętym trybie składania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestię przywrócenia terminu reguluje art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Zgodnie z treścią powyższych przepisów do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: uchybienie terminowi, brak winy w niniejszym uchybieniu, ujemne skutki spowodowane uchybieniem, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, prawidłowe dokonanie samej czynności. Przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie, a brak którejkolwiek z nich czyni wniosek bezzasadnym. W niniejszej sprawie strona wnioskująca zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku (liczony od dnia 19 marca 2013 r., kiedy w trakcie ogłoszenia orzeczenia dowiedziała się o uchybieniu terminu, natomiast wniosek złożony został 26 marca 2013 r.) i dokonała czynności, której terminowi wcześniej uchybiła (tj. przedłożyła skargę), nie uprawdopodobniła natomiast braku winy w niedochowaniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (publ. system informatyczny LEX nr 344095). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu – (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Reasumując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi prowadzi do konkluzji, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Strona wnioskująca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Z uzasadnienia wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, okoliczność, że na etapie składania skargi strona działała samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Jak wyżej zaznaczono przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy gdy strona uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy do czynienie wówczas tylko, gdy w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Fakt niedysponowania fachową wiedzą czy też samodzielnego działania nie może zostać uznany za nadzwyczajną okoliczność, która usprawiedliwiałaby zaniechanie złożenia skargi w terminie. Odnośnie zaś przeprowadzonych przez stronę rozważań na temat rozbieżności w przyjętej przez Sąd wykładni art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, w zakresie trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego Sąd wskazuje, że okoliczność ta może być skutecznie podniesiona jedynie w skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia o odrzuceniu skargi. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uznania, że strona skarżąca bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi, Sąd, działając w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.