III SA/Łd 633/11

Dnia 22 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze D. K., A. K., I. D., B. P., L. W., A. M., M. B., P. W., J. G. i A. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku w sprawie przeprowadzenia referendum lokalnego p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] Rada Miejska w Z. działając na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 roku o referendum lokalnym (Dz.U. Nr 88, poz. 985 ze zm.) odrzuciła wniosek [...] w sprawie przeprowadzenia referendum lokalnego dotyczącego dysponowania majątkiem gminnym oraz przeniesienia Urzędu Miejskiego do budynku pałacu, zajmowanego przez Miejski Ośrodek Kultury w Z. Powyższa uchwała została doręczona D. K. – pełnomocnikowi [...] w dniu 10 maja 2011 roku. W dniu 18 maja 2011 roku (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) członkowie [...] D. K., A. K., I. D., B. P., L. W., A. M., M. B., P. W., J. G. i A. M. reprezentowani przez pełnomocnika – D. K. wnieśli bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Z. Nr [...] z dnia [...]. W dniu 20 maja 2011 roku skarga została zarejestrowana w biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarządzeniem z dnia 23 maja 2011 roku Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przekazał skargę do organu administracji – Radzie Miejskiej w Z. celem udzielenia odpowiedzi na skargę i przekazania jej wraz z aktami sprawy, stosownie do art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) – [zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.]. O przekazaniu skargi strona skarżąca została powiadomiona. W dniu 25 maja 2011 roku (data nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej) przesyłka zawierająca skargę została nadana przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, a także na niedotrzymanie przez ten organ terminu określonego w art. 18, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały lub upływu terminu do jej podjęcia. Z wymienionego przepisu nie wynika wprost jaki jest tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego a mianowicie czy skarga ta winna być złożona do sądu za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt czy też bezpośrednio do sądu. Sąd uznał, iż skarga, o której mowa w art.20 ust.1 ustawy z dnia 15 września 2000r. winna być wnoszona za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną uchwałę. Od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 z późn. zm.) tzn. od dnia 1 stycznia 2004r. skarga jest wnoszona do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Stanowi o tym przepis art.54 § 1 wymienionej ustawy. Jedynie przez okres dwóch lat (tzn. od 1 stycznia 2004r. do 31 grudnia 2006r.) miał zastosowanie przepis (art.98 przepisów wprowadzających ustawę z 30 sierpnia 2002r.), który stanowił, że wniesienie skargi w terminie bezpośrednio do sądu oznaczało zachowanie terminu do wniesienia skargi, z tym, że sąd przekazywał skargę organowi celem badania jej biegu. Wyjątki od zasady, iż skarga jest wnoszona do sądu za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt może wynikać z ustaw szczególnych. Wyjątki takie przewiduje art.17 ust.6 ustawy z 21 czerwca 2002r. o stanie wyjątkowym (Dz.U. nr 113 poz.985 z późn. zm.) oraz art.13 ustawy z 5 lipca 1990r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. nr 51 poz.297 z późn. zm.), z których wynika wprost, że skargę składa się bezpośrednio do sądu administracyjnego. W obu wymienionych przepisach wolą ustawodawcy było, aby skarga była składana bezpośrednio do sądu a nie za pośrednictwem organu administracji. W przepisie art.20 ust.1 ustawy z 15 września 2000r. nie ma takiego sformułowania, iż skargę należy wnieść bezpośrednio do sądu administracyjnego. Prowadzi to do wniosku, iż zamiarem ustawodawcy nie było wprowadzenie bezpośredniego trybu wnoszenia skargi do sądu. Oznacza to, iż skarga, o której mowa w art.20 ust.1 ustawy z 15 września 2000r. winna być wnoszona w sposób pośredni, określony w art.54 § 1 p.p.s.a. czyli za pośrednictwem organu administracji. Wyjątki od trybu wnoszenia skargi, określonego w art.54 § 1 p.p.s.a. muszą wynikać wyraźnie z treści przepisu szczególnego i wyjątków tych nie można domniemywać. Skoro w art.20 ust.1 ustawy z 15 września 2000r. nie określono, że skargę wnosi się bezpośrednio do sądu administracyjnego to oznacza, że winna mieć tutaj zastosowanie zasada określona w art.54 § 1 p.p.s.a. Za uznaniem, iż skarga winna być wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego nie może przemawiać treść przepisu art.205 ust.1 ustawy z 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich (Dz.U. nr 95 poz.602 z późn. zm.), który winien się stosować w oparciu o przepis art.1 ust.2 ustawy z 15 września 2000r. Zgodnie z treścią art.205 ust.1 ustawy z 16 lipca 1998r. ilekroć w ustawie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi lub odwołania do sądu albo organu wyborczego, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi lub odwołania w sądzie lub organowi wyborczemu. W wymienionym przepisie jest mowa o skargach i odwołaniach wymienionych w ustawie z 16 lipca 1998r. Skargi te i odwołania są rozpatrywane przez sądy powszechne a nie przez sądy administracyjne. Przepis ten nie dotyczy zatem skarg wnoszonych do sądów administracyjnych. W sytuacji gdyby uznać, iż przepis art.205 ust.1 miałby zastosowanie do skarg, o których mowa w art.20 ust.1 ustawy z 15 września 2000r., to i skarga kasacyjna winna być złożona bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Reasumując Sąd uznał, iż skarga, o której mowa w art.20 ust.1 ustawy z 15 września 2000r. winna być wnoszona za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną uchwałę a nie bezpośrednio do sądu administracyjnego. Odnosząc powyższe uwagi do stanu zaistniałego w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Z. z dnia [...], Nr [...] została doręczona D. K. - pełnomocnikowi wszystkich skarżących w dniu 10 maja 2011 roku (karta nr 52 akt sądowych). Wynikający z art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, 14-dniowy termin na wniesienie skargi na uchwałę organu gminy upływał w dniu 24 maja 2011 roku. Skarga inicjatorów referendum została złożona w dniu 18 maja 2011 roku (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej), a więc przed upływem terminu, ale bezpośrednio do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest bezskuteczne i nie powoduje zachowania terminu wynikającego z art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, w świetle którego w razie wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten przekazuje sprawę organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data jej nadania w urzędzie pocztowym przez sąd do właściwego organu (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2010 roku, sygn. akt II FSK 1453/10, postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 roku, sygn. akt I FSK 631/08, postanowienie NSA z dnia 16 września 2008 roku, sygn. akt II OSK 1489/07, postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2008 roku, sygn. akt I FSK 995/08 oraz postanowienie WSA w Poznaniu z 19 lutego 2008 r., IV SA/Po 46/08, LEX nr 381707). Podobne stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer Warszawa 2009, str. 178 oraz T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 284). Odnosząc powyższy pogląd do stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że przesyłka ze skargą złożoną bezpośrednio do sądu, została zarejestrowana w biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 20 maja 2011 roku (piątek). W dniu 23 maja 2011 roku (poniedziałek) zostało wydane zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o przekazaniu skargi do właściwego organu, które wykonane zostało przez pracownika sekretariatu w dniu 24 maja 2011 roku. Przesyłka skierowana do organu administracji zawierająca egzemplarz skargi oraz informacja dla inicjatorów referendum zostały nadane w urzędzie pocztowym w dniu 25 maja 2011 roku (kserokopia książki nadawczej opatrzona datownikiem właściwego urzędu pocztowego – k. 58 akt sądowych). Oznacza to, iż dzień 25 maja 2011r. jest dniem złożenia skargi. Czternastodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 24 maja 2011r. czyli skargę wniesiono po upływie tego terminu. Mając to na uwadze, na podstawie art.58 § 1 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r., Sąd odrzucił skargę jako wniesioną po upływie wymaganego terminu. a.ł.