II SA/Rz 215/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-05-18
Skład orzekający: Piotr Popek, Małgorzata Niedobylska, Jacek Surmacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która udostępniła lokal pod instalację automatów do gier hazardowych, może być uznana za 'urządzającą gry' w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych i podlegać karze pieniężnej, mimo że nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności hazardowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że udostępnienie lokalu pod instalację automatów do gier hazardowych, zwłaszcza w sytuacji powtarzających się kontroli wskazujących na obecność takich urządzeń, świadczy o świadomym udziale w urządzaniu gier hazardowych. W szczególności, po pierwszej kontroli stwierdzającej obecność automatów, podpisanie kolejnej umowy dzierżawy na instalację automatów usuwa wątpliwości co do uznania właściciela lokalu za 'urządzającego gry' w rozumieniu przepisów. Sąd podkreślił, że dla przypisania przymiotu urządzającego grę wystarczający jest nawet niewielki wycinek aktywności w procesie organizowania gier, a porozumienie między współuczestnikami może mieć charakter dorozumiany.Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W jego lokalu stwierdzono obecność automatów do gier hazardowych, a umowa dzierżawy powierzchni pod instalację tych urządzeń została zawarta z firmą zajmującą się grami. Skarżący twierdził, że jedynie wynajmował powierzchnię i nie był 'urządzającym gry'. Organy celne i sąd administracyjny uznały, że udostępnienie lokalu, zwłaszcza po wcześniejszej kontroli wykazującej obecność automatów, świadczy o świadomym udziale w urządzaniu gier hazardowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska NSA Jacek Surmacz Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017r nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. S. (dalej: skarżący) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie [...] o nr [...] w lokalu [...] przy ul. [...] w D. tj. poza kasynem gry.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że w dniu 20 stycznia 2015 r. w lokalu [...] przy ul. [...] w D. w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą, przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego została przeprowadzona kontrola w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 zez zm.; dalej: u.g.h.). W trakcie kontroli stwierdzono zainstalowanie sześciu urządzeń do gier, w tym urządzenie o nazwie [...] o nr [...].
Ustalono, że skarżący w dniu 1 kwietnia 2014 r. zawarł z firmą "A"Sp. z o.o z siedzibą w [...] umowę dzierżawy powierzchni, na mocy której, w w/w lokalu udostępnił dzierżawcy część powierzchni pod instalację urządzenia do gier w zamian za czynsz dzierżawny w wysokości 200 zł miesięcznie.
W trakcie kontroli dokonano oględzin automatu [...] nr [...]. Urządzenie było całkowicie odłączone od instalacji elektrycznej, na urządzeniu znajdowała się kartka z informacją o treści "AWARIA" a wrzutnik monet był zaklejony brązową taśmą. Po włączeniu do sieci urządzenie uruchomiło się, jednak obydwa ekrany pozostały nieaktywne i nie wyświetlały żadnych informacji. W związku z brakiem możliwości przeprowadzania gry kontrolnej, eksperyment na tym urządzeniu zakończono.
Ze względu na brak możliwości przeprowadzenia eksperymentu gry w trakcie kontroli, w ramach postępowania karno-skarbowego przedmiotowe urządzenie poddane zostało badaniom w Izbie Celnej, Wydział Laboratorium Celne, któremu Minister Finansów udzielił upoważnienia o nr [...] z dnia 8 kwietnia 2011 r. do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier oraz sporządzania opinii technicznych. Przebieg badania w/w automatu [...] został szczegółowo opisany w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia 13 czerwca 2016 r. W oparciu o uzyskane wyniki badania automatu stwierdzono, że:
- gry rozgrywane są na urządzeniu elektronicznym,
- w grach na tym automacie można otrzymać wygrane rzeczowe pozwalające na rozpoczęcie nowych gier przez wykorzystanie wygranych punktów otrzymanych w poprzednich grach
- przebieg gier ma charakter losowy zawierając tym samym w sobie element losowości, uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego,
- warunkiem rozpoczęcia rozgrywania gier na automacie jest jego zakredytowanie przez grającego poprzez wprowadzenie banknotów do akceptora banknotów.
Wobec stwierdzenia, że rozgrywane na automacie gry zawierają się w definicji gier na automatach, określonej w art. 2 ust. 3 u.g.h. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wszczął z urzędu wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej.
Następnie postanowieniami z dnia [...] lipca 2015 r. organ pierwszej instancji włączył do prowadzonych postępowań wyszczególnione w nich dokumenty.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2016r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył skarżącemu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. za urządzanie gier na opisanym automacie poza kasynem gry.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił organom podatkowym naruszenie przepisów:
I. naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 2, art. 90 ust. 1 i 2 oraz art. 91 w związku z art. 6 ust 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem, mimo braku notyfikacji projektu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, wymaganego przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt. 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.; dalej Dyrektywa 98/34/WE) i w konsekwencji zastosowanie przepisów technicznych, które wobec braku notyfikacji są bezskuteczne i nie mogą być podstawą wymierzania kar wobec jednostek w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawie sygn. C-213/11, C-214/11 i C-217/11 Fortuna i inni, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości strony tj. z naruszeniem art. 121 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.),
II. naruszenie przepisu art. 133 § 1 ustawy O.p. w związku z art. 89 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 91 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu niebędącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h.,
III. naruszenie przepisów art. 121 § 1 i art. 122 O.p. w związku z art. 89 ust. 1 pkt. 2 oraz art, 91 u.g.h. polegające na niepodjęciu przez organ podatkowy wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, iż skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, w sytuacji, gdy jedynie wynajmował on powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza; skarżący nie dokonywał jakichkolwiek czynności związanych z organizowaniem gier, objaśnianiem ich zasad i obsługiwaniem samych urządzeń, postępowanie organu podatkowego w sposób rażący naruszyło generalną zasadę postępowania podatkowego, o której mowa w art. 121 § 1 O.p., z której to wynika, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego, a zachowanie organu podatkowego nie może w tym przypadku budzić zaufania, jeżeli organ ten nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego i uznał, że skarżący urządzał gry na automacie poza kasynem gry,
IV. naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 6 ust 4 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu niebędącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, a tym samym niemogącego ponosić sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h,
V. naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r., poz. 186, ze zm., dalej: k.k.s.) poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn zagrożony grzywną pieniężną, penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Celnej, powołując się na przepisy art. 2 ust 3, art. 6 ust 1, art. 14 ust. 1, art. 23a ust 1, art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h., podkreślił że działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, a urządzanie takich gier dozwolone jest wyłącznie w kasynach. Automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego, natomiast urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, wymierzanej w drodze decyzji przez naczelnika urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.
Odnosząc się do definicji gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust 3 i art. 2 ust. 5 u.g.h. organ skonkludował, że każda z gier hazardowych musi być nacechowana losowością przynajmniej w minimalnym stopniu, przy czym można wskazać na dwa typy losowości, tj. względną - gdy przebieg gry zależy nie tylko od przypadku, ale może wynikać z określonych umiejętności, wiedzy, obserwacji lub doświadczenia uczestnika - oraz bezwzględną - gdy przebieg gry jest zależny wyłącznie od okoliczności, na które uczestnik nie ma wpływu. Rozróżnienie to jest widoczne w art. 2 ust. 3 oraz w art. 2 ust. 5 u.g.h., w których ustawodawca w pierwszym z nich posługuje się pojęciem elementu losowości (tzw. losowość względna), a następnie w art. 2 ust. 5 ustawy stawia warunek, że gra musi posiadać charakter losowy. Analizując wskazane przepisy organ zauważył, że ich zakresy mogą się częściowo pokrywać, w zależności od spełniania innych elementów charakteryzujących gry na automatach. Dlatego możliwe jest stwierdzenie, że określone urządzenie mechaniczne, elektromechaniczne lub elektroniczne, w tym komputerowe oferujące grę o charakterze losowym i jednocześnie umożliwiające uzyskanie wygranej, będzie odpowiadać także definicji automatu do gier z art. 2 ust. 3 u.g.h..
W świetle przedstawionej wykładni organ uznał, że sporne urządzenie [...] umożliwiało prowadzenie gier na automatach, których istotne prawnie elementy ujęte zostały w art. 2 ust. 3 jak i w art. 2 ust. 5 u.g.h.. Na hazardowy charakter spornego urządzenia wskazuje przede wszystkim sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 13 czerwca 2016 r. r. wydane przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej.
Zdaniem organu odwoławczego ustalone na podstawie w/w sprawozdania cechy urządzenia [...] nr [...] oraz rodzaje możliwych do przeprowadzenia na nim gier wskazują jednoznacznie, że urządzenie to oferuje gry podlegające rygorom u.g.h.. Są to bowiem gry losowe, na wynik których grający nie ma żadnego wpływu, aktywność grającego ogranicza się jedynie do naciśnięcia przycisku "start", inicjującego obrót wirtualnych bębnów z symbolami, które powinny ułożyć się w określonych konfiguracjach. Bębny obracają się z prędkością uniemożliwiającą bieżącą obserwację poruszających się symboli. Nadto zatrzymanie bębnów następuje samoczynnie, realizowane jest przez automat, co oznacza, że grający nie ma również wpływu na moment ich zatrzymania.
Zauważył przy tym organ, że ustalenia w powyższym zakresie nie były przez skarżącego w trakcie postępowania kwestionowane.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 23f u.g.h. poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji o "wynik" badania urządzenia, przeprowadzonego do tego przez podmiot nieuprawniony, organ zauważył, że Izba Celna posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji oraz spełnia pozostałe wymogi zawarte we wskazanym wyżej przepisie. Warunek posiadania akredytacji jest nierozerwalnie związany ze spełnieniem przez jednostkę badającą pozostałych przesłanek określonych w art. 23f ust. 1 pkt. 2,3,4 ustawy o grach hazardowych, a w świetle przepisów tej ustawy jedynie Minister Finansów jest legitymowany do udzielania upoważnień do badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz ich cofania. Z uwagi na powyższe, dopóki udzielone Izbie Celnej upoważnienie do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier nie zostanie przez Ministra Finansów skutecznie cofnięte, dopóty zachowuje ono swą ważność i uprawnia tę jednostkę badającą do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
W kwestii przesłanki urządzania gier na automatach, organ wyjaśnił że wobec braku definicji legalnej tego terminu, należy posiłkować się definicją ze Słownika Języka Polskiego, z której wynika, że urządzanie oznacza zapewnienie, stworzenie, zorganizowanie komuś dobrych, odpowiednich, niezbędnych warunków do czegoś. Tym samym, biorąc również pod uwagę kontekst ustawowy, organ odwoławczy uznał, że urządzającym gry na automatach poza kasynem w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. będzie osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry.
Powołując się natomiast na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 720/15, wskazał organ, że za adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej uznany może być każdy podmiot urządzający gry na automatach poprzez ich udostępnienie, zarządzający nimi lub pobierający korzyści z tej działalności. Podobnie orzekł WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II SA/744/15, w którym stwierdził, że "urządzającym gry jest każdy, kto bierze udział w procesie organizowania gier hazardowych, a bez czyjego udziału rozgrywanie gier na automacie byłoby w danych okolicznościach niemożliwe. Będzie to zatem zarówno właściciel automatu, który umożliwia rozgrywanie gier hazardowych, jak i osoba, która udostępnia lokal i stwarza odpowiednie warunki, aby urządzenie mogło prawidłowo funkcjonować".
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy uznał, że skarżący wypełnił swoim zachowaniem znamiona pojęcia urządzania gier na automacie poza kasynem gry, już przez samo udostępnienie powierzchni w swoim lokalu pod instalację urządzenia do gier. Posiadając tytuł prawny do władania lokalem udostępnił właścicielowi automatu określoną w umowie powierzchnię pod instalację urządzenia do gier o nazwie [...] o nr [...]. Jego zdaniem okoliczności sprawy wskazywały na to, że proces urządzania gier objęty jest przez podmioty w nim występujące porozumieniem charakteryzującym się współdziałaniem, czy też współpracą, o czym świadczy zwłaszcza zawarta w dniu 1 kwietnia 2014 r. umowa dzierżawy powierzchni, a ściślej jej treść, a nie nazwa.
Zauważył organ, że wysokość świadczenia w zamian za udostępnienie powierzchni w lokalu, określona została literalnie jako czynsz dzierżawny wysokości 200 zł płatny od chwili uruchomienia urządzeń. Świadczy to jego zdaniem jednoznacznie, iż "celem" tej umowy, a zarazem zgodnym zamiarem stron, było nie tyle zawarcie klasycznej umowy dzierżawy, uregulowanej przepisami art. 693 k.c, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony kontraktu tj. lokalem użytkowym skarżącego oraz automatem "A" Spółka z o.o., które dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie" - w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Zwrócił także organ na inne obowiązki skarżącego wynikające z w/w umowy takie jak w § 4 tej umowy, zgodnie z którym w przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzenia do gier skarżący zobowiązał się do niezwłocznego powiadamiania właściciela automatu a także - dysponowanie przez niego poufnymi informacjami o przychodach z automatu, które na mocy § 5 umowy zobowiązał się traktować je jako poufne i nie przekazywać ich osobom trzecim pod rygorem odpowiedzialności odszkodowawczej. Podkreślił też, że w § 1 pkt. 3 tej umowy jednoznacznie wskazano, że zawarta ona została w celu zainstalowania oraz eksploatacji urządzenia do gier.
Podniósł w końcu organ odwoławczy także to, że w przedmiotowym lokalu przeprowadzonych zostało kilka kontroli: w dniu 12 marca 2014 r., podczas której stwierdzono siedem urządzeń do gier, a następnie w dniu 20 stycznia 2015 r., podczas której w lokalu znajdowało się sześć kolejnych urządzeń. Wynika zatem z tego, że skarżący udostępniając lokal, w którym miała siedzibę prowadzona przez niego działalność, świadomie uczestniczył w urządzaniu gier na automatach przez udostępnienie swobodnego korzystania z jego lokalu, w którym zainstalowano urządzenia dla nieograniczonej liczby osób, w samym centrum D.
Organ odwoławczy stwierdził więc, że organ I instancji w toku prowadzonych postępowań zebrał materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, zapewnił skarżącemu możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i ewentualnego uzupełnienia go o dowody pozostające w dyspozycji Strony. Ocena dowodów w przedmiotowych sprawach była prawidłowa i zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów, a ich analiza znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów O.p. i nie było podstaw do poszukiwania dalszych dowodów na okoliczność zarówno określenia charakteru urządzanych gier na spornym automacie i ustalenia podmiotu urządzającego gry na tych urządzeniach. Stwierdził organ, że stan faktyczny został ustalony w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości w tym zakresie, a zebrane w sprawie dowody korelują ze sobą, wzajemnie się uzupełniając.
Odnośnie możliwości wymierzenia kary pieniężnej osobie fizycznej za czyn opisany w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. organ zauważył, że wymóg prowadzenia gier na automatach w kasynie jest wymogiem bezwzględnym, kierowanym do każdego podmiotu, bez względu na jego formę organizacyjną. Inaczej rzecz ujmując, nikomu nie wolno prowadzić gier na automatach poza kasynem gry, czyli wbrew art. 14 ust. 1 u.g.h. W istocie, kasyno gry prowadzić mogą jedynie podmioty zorganizowane w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ale zdaniem organu brak jest prawnych podstaw do przyjęcia, że tylko na takie podmioty może zostać nałożona kara pieniężna na podstawie art. 89 ust.1 pkt. 2 u.g.h.
Odnosząc się do kwestii podwójnego karania organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt P 32/12, w którym ten uznał, że określona w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. kara pieniężna w zbiegu z karą grzywny przewidzianą w art. 107 § 4 k.k.s. nie jest niewspółmiernie dolegliwą lub nieracjonalną i dlatego nie stanowi nadmiernej reakcji państwa na naruszenie prawa. Trybunał Konstytucyjny uznał, że konstytucyjny zakaz ne bis in idem nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej i sankcji karnej za ten sam czyn, polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry, gdyż Państwo ma swobodę wyboru sankcji prawnych w celu zapewnienia ochrony konsumentów przed uzależnieniem od gry oraz zapobiegania przestępczości i oszustwom związanym z grami losowymi, a sankcje prawne mogą więc być sankcjami administracyjnymi, sankcjami karnymi lub oboma rodzajami tych sankcji jednocześnie. Tym samym organ odwoławczy uznał, iż w sposób prawidłowy zastosowano w sprawach sankcję administracyjną z art. 89 ust 2 u.g.h.
Odnosząc się do kolejnego z zarzutów, dotyczącego kwestii techniczności przepisów u.g.h. i konsekwencji braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej, organ przeanalizował charakter przepisów ustawy o grach, w szczególności tych dotyczących nakładania kar, w związku z prowadzeniem gier poza kasynem, w kontekście regulacji Dyrektywy 98/34/WE, a także wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. C-213/11, C-214/11 i C 217/11. Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu zauważył, że TSUE stanął na stanowisku, iż przepisy ustawy o grach stanowią jedynie potencjalnie przepisy techniczne, w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. W przytoczonym wyroku wyodrębnił on trzy rodzaje przepisów technicznych tj.: specyfikacje techniczne (art. 1 pkt 3 Dyrektywy 98/34/WE), inne wymagania (art. 1 pkt 4 Dyrektywy 98/34/WE) oraz zakazy produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktów, określonych w art. 1 pkt 1 Dyrektywy 98/34/WE. Rozpatrując, w kontekście Dyrektywy 98/34/WE przepisy ustawy o grach TSUE stwierdził, że należą one do trzeciej z wyżej wymienionych kategorii przepisów (zakazy produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktów), z tym zastrzeżeniem, że kategoria ta dotyczy przepisów krajowych, które pozostawiają miejsce jedynie na marginalne zastosowanie produktu w stosunku do tego, którego można rozsądnie oczekiwać (pkt 32 wyroku). W pkt 35 wyroku TSUE wskazał na możliwość uznania przepisów ustawy o grach za inne wymagania (druga kategoria wyszczególnionych wyżej rodzajów przepisów technicznych).
W ocenie organów, mając na uwadze powyższe okoliczności, ocena czy art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym, jest kwestią jego wykładni, przy czym prawidłowa jego interpretacja zależy od ustalenia zakresu ograniczeń w używaniu automatów, będących konsekwencją wprowadzonej regulacji.
Organ doszedł do wniosku, że przepisy ustawy o grach hazardowych, w tym jej art. 14 ust. 1, zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry, stanowią niedyskryminacyjne ograniczenie niektórych sposobów używania, czyli tzw. niedyskryminacyjne selling arrangements.
Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że przepisy art. 10 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE, zawierają tzw. klauzulę bezpieczeństwa, która zwalnia od obowiązku notyfikacji przez władze krajowe przepisów mieszczących się w zakresie tzw. klauzuli bezpieczeństwa. Uznał, że przepisy ustawy o grach hazardowych są przykładem zastosowania takiej właśnie klauzuli bezpieczeństwa, w rozumieniu Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2) oraz Dyrektywy 2006/123/WE, gdyż jej regulacje mają w swoim założeniu ograniczać i zapobiegać patologicznemu hazardowi, a także wielu innym zagrożeniom z nim związanym, między innymi oszustwom podatkowym i celnym, praniu brudnych pieniędzy itd.
Poza tym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, brak wymaganej notyfikacji nie sprawia, że przepis techniczny traci swoją moc prawną w polskim porządku prawnym. Nawet jako przepis nienotyfikowany pozostaje przepisem obowiązującym, o czym jednoznacznie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt P 4/14 z dnia 11 marca 2015 r. orzekając, w zakresie pytania prawnego przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W ocenie Trybunału, nie ulega wątpliwości, że notyfikacja nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego, zatem uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz legalizmu.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej w świetle przepisów Dyrektywy 98/34/WE, orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz orzecznictwa polskich sądów, obowiązek odmowy zastosowania nienotyfikowanego przepisu technicznego posiada charakter względny i uzależniony jest od charakteru ewentualnych przepisów technicznych oraz okoliczności sprawy. W ocenie organu waga analizowanego zagadnienia, okoliczności sprawy oraz jej kontekst normatywny nie dają podstaw do odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h, nawet jeśliby przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. uznać za techniczny.
Na koniec organ odwoławczy na poparcie swojego stanowiska o możliwości stosowania art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., jako podstawy wymierzenia kary pieniężnej osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, w której sąd ten orzekł, iż:
1. Art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt. 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.
2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.).
Podzielając w pełni pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził organ, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, a w konsekwencji, nie podlegał obowiązkowi notyfikacji i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, jak również adresowany jest do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Wskazał też organ na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 października 2016 r. w sprawie nr C-303/15 w zakresie wykładni art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE i technicznego charakteru art. 6 ust. 1 u.g.h.. W wyroku tym TSUE stwierdził mianowicie, że:
"Artykuł 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego w brzmieniu zmienionym na mocy dyrektywy 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego, nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu."
Tym samym, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa unijnego, ani krajowego.
W skardze do WSA w Rzeszowie skarżący, za pośrednictwem pełnomocnika - radcy prawnego, zarzucił:
I. naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust 1 i 2 oraz art. 91 w związku z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej mimo braku notyfikacji w Komisji Europejskiej projektu ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych wymaganej przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE i w konsekwencji na zastosowaniu w stosunku do skarżącego sankcji za urządzanie gier na automatach poza kasynami gry, w sytuacji gdy przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11 został wiążąco uznany za przepis techniczny, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny i nie może być podstawą wymierzania kar wobec jednostek w oparciu o przepis sankcjonujący z art. 89 ust. pkt. 2 u.g.h.,
II. naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że przepis ten może stanowić samoistną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej skarżącemu, w sytuacji gdy norma sankcjonująca zawarta w tym przepisie ma charakter blankietowy to jest wymaga dopełniania normą sankcjonowaną zawartą w art. 14 ust 1 u.g.h., jako, że z treści przepisu art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. nie wynika jakakolwiek powinność, z które nie przestrzeganiem wiąże się określona dolegliwość dla adresata, tym samym bez powiązania z przepisem art. 14 ust 1 u.g.h. nie jest możliwe ustalenie treści obowiązku obciążającego skarżącego i sankcjonowanego normą z art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h.,
III. naruszenie przepisu art. 133 § 1 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
IV. naruszenie art. 187 § 1 i art. 122 o.p., przez naruszenie fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej polegające na zaniechaniu dokonania ustaleń, co do rzeczywistych czynności podejmowanych przez skarżącego w stosunku do kwestionowanego urządzenia i w konsekwencji wadliwym przyjęciu, iż skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry.
V. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na pociągnięciu skarżącego do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzeniu mu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, powinna skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary, na skutek stwierdzenia, że czynności skarżącego, jako osoby wynajmującej powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza, nie mogą być zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gier na automatach poza kasynem gry;
Niezależnie od powyższego, przedmiotowej decyzji zarzucił:
VI. naruszenie art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. 2009 r. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) poprzez oparcie ustaleń faktycznych m.in. na protokole z eksperymentu, odtworzenia możliwości gry, pomimo braku dowodów na okoliczność zgodności tego eksperymentu z powołanym wyżej przepisem;
Wywodząc powyższe skarżący wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, a także zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego skarżącego, według norm prawem przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi powołując się na liczne orzeczenia sądów i wypowiedzi doktryny skarżący wykazywał wadliwość zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, niestosowalność przepisów u.g.h. wobec nie dopełnienia obowiązku uprzedniej jej notyfikacji Komisji Europejskiej i w końcu brak ustaleń pozwalających skarżącemu przypisać miano podmiotu urządzającego gry na automatach w rozumieniu przywołanej ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszaa prawa.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że nie budzi wątpliwości Sądu kwalifikacja spornego urządzenia [...] o nr [...] dokonana przez organy, jako automatu, na którym urządzane są gry w rozumieniu art. 2 ust 3 u.g.h., co ustalono na podstawie protokołu oględzin przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych a przede wszystkim raportu z badań sporządzonego przez Laboratorium Celne Izby Celnej, będącego uprawnioną jednostką badającą. W zakresie kompetencji tej ostatniej, w ocenie sądu istotne jest, że Minister Finansów udzielił Laboratorium Celnemu Izby Celnej upoważnienia do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier, stwierdzając tym samym, że spełnia ta instytucja przesłanki z art. 23f ust. 1 u.g.h., do czasu cofnięcia stosownego upoważnienia. Niezależnie od tego dodać należy, że uprawnienia Laboratorium Celnego Izby Celnej do prowadzenia badań sprawdzających automatów do gier w charakterze jednostki badającej zostały już w orzecznictwie NSA zaaprobowane ( m.in. wyrok z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1773/14 czy wyrok z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2569/14).
Podkreślenia wymaga, że skarżący zarzucając brak podstawy faktycznej i prawnej do przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z eksperymentu przez funkcjonariuszy celnych, naruszenie w tym zakresie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 180 § 1 o.p. oraz kwestionując poczynione w oparciu o ten dowód ustalenia faktyczne co do kwalifikacji spornego urządzenia, pomija tę istotną okoliczność, że w niniejszej sprawie sugerowany dowód z eksperymentu gry na spornym automacie nie został w ogóle przeprowadzony ze względu na stan techniczny w jakim się znajdował w dniu kontroli (wywieszka – "AWARIA"). Okoliczności sprawy, zwłaszcza informacja o awarii, czyli chwilowej niesprawności dotąd działającego automatu, co przecież skarżąca nie kwestionowała w całym postepowaniu oraz wyniki badania Laboratorium Celnego wskazują w ocenie Sądu niezbicie, że na owym urządzeniu były urządzane gry w rozumieniu u.g.h.
Dowód ze sprawozdania z badań spornego automatu z 13 czerwca 2016 r. był zatem miarodajny do oceny cech tego urządzenia i wystarczający do dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z treści przywołanego sprawozdania z badań Laboratorium Celnego wynika zaś jednoznacznie, że gry na spornym automacie realizują wygrane rzeczowe, które in concreto polegały na możliwości prowadzenia nowych gier za uzyskane punkty (art. 2 ust 4 u.g.h.) co świadczy, że spełnione sa przesłanki z art. 2 ust 3 u.g.h..
W ocenie Sądu z przywołanych wyżej dowodów wynika jednoznacznie, że urządzane na spornym automacie gry mają charakter losowy, gdyż uzyskiwane na nim wyniki są nieprzewidywalne i niezależne od woli czy zręczności grającego, a ponadto w sposób ewidentny urządzane były w celach komercyjnych, gdyż automat umieszczony został w miejscu ogólnie dostępnym i wymagał zakredytowania pieniędzmi.
Dopuszczenie dokumentów z innego postępowania, w tym wypadku postępowania karnego skarbowego znajduje swoje umocowanie w treści art. 181 o.p., natomiast prawa strony są respektowane, w ten sposób, że mogą się w kwestii tych dowodów wypowiedzieć, składając choćby wnioski dowodowe, co skarżącej w postępowaniu podatkowym zagwarantowano.
W ocenie Sądu, w przedmiotowym postępowaniu nie doszło do naruszenia powołanych w skargach przepisów o.p. Wyniki kontroli, przeprowadzonych oględzin, badania spornego automatu przez Laboratorium Izby Celnej są zgodne i korelują z sobą, a jednocześnie jednoznacznie nakreślają okoliczności sprawy, co uzasadniało zaniechania dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, gdyż wszystkie istotne okoliczności w sprawie zostały już dostatecznie wyjaśnione. Organy nie miały więc obowiązku przeprowadzania dalszych dowodów, gdy istotne dla sprawy okoliczności zostały już stwierdzone na podstawie innych dowodów, a strona jedynie kwestionuje wnioski, jakie organy wyprowadziły z przeprowadzonych dotychczas dowodów. Również ustalenia faktyczne oraz ich ocena w zakresie uznania skarżącego za urządzającego gry hazardowe są pełne i wyczerpujące. Nie jest w konsekwencji uzasadniony zarzut naruszenia art. 180 § 1 O.p.
Podtrzymując zarzuty naruszenia przepisów art. 14 ust 1 u.g.h. i art. 6 u.g.h. wskutek ich zastosowania pomimo nie dopełnienia wymogu uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej projektu u.g.h., pomijają skarżąca, na co zwracał uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h..
Pogląd jakoby nie dopełnienie procedury notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej uniemożliwiał stosowanie jakichkolwiek przepisów zawartych w tym akcie prawnym, czy też że wszystkie przepisy zawarte w tym akcie mają charakter "techniczny", nie znajduje uzasadnienia choćby w świetle wyroku TSUE z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C 303/15, także przywoływanego w uzasadnieniach decyzji, który przesądził, że badany w sprawie art. 6 ust 1 u.g.h. nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.
Druga część wzmiankowanej wyżej uchwały NSA z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. II GPS 1/16 przesądza wątpliwości wyrażone w skardze, co do tego, czy podmiotem omawianego deliktu administracyjnego może być każdy, czy też tylko podmioty, które na gruncie u.g.h. mogą ubiegać się o prowadzenie koncesjonowanej działalności hazardowej, a więc spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. NSA udzielił wiążącej odpowiedzi, że podmiotem tego deliktu mogą być także osoby fizyczne. W tej kwestii wypowiedział się zresztą wcześniej Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015r. w sprawie P 32/12. W cytowanym wyroku Trybunał stwierdził, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Jak wynika z tego orzeczenia, Trybunał nie podzielił zgłoszonych w odniesieniu do w/w przepisów zastrzeżeń konstytucyjnych, nawet w sytuacji, gdy osoba fizyczna poniosła konsekwencje zarówno na płaszczyźnie prawa karnego jaki i administracyjnego.
Sąd nie dopatruje się także błędów w ustaleniach organów i następczej ich subsumpcji pod znamię podmiotowe deliktu administracyjnego z art. 89 ust 2 u.g.h. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że urządzanie gier na automatach obejmuje działania podmiotów zaangażowanych w tego rodzaju proces, polegające przede wszystkim na organizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności poprzez umożliwienie ich sprawnego funkcjonowania, wypłacaniu wygranych pieniężnych oraz czynności związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ewentualnie jego szkoleniem. Chodzi zatem o aktywny i istotny udział danego podmiotu w procesie urządzania gier na automatach, a dotyczący stworzenia technicznych, ekonomicznych czy organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia. Co jednak należy podkreślić, dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry hazardowe" wystarczające jest przypisanie temu podmiotowi nawet niewielkiego wycinka z opisanej aktywności, bowiem zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności" gospodarczej, gdyż jest od niego węższe (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2210/16). W sytuacji, gdy poszczególne, opisane wyżej warunki zapewniają odrębne podmioty, można mówić o ich współudziale w procederze nielegalnego urządzania gier na automatach. Wówczas, do przypisania określonemu podmiotowi przymiotu urządzającego grę na automacie poza kasynem gry konieczne jest ustalenie istnienia porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami przedmiotowego procederu. Wynikające więc w danej sprawie ustalenia w tym zakresie muszą wskazywać na istnienie takiego porozumienia, przy czym może mieć ono charakter dorozumiany tzn. można dojść do wniosku o tym fakcie w oparciu o konkretne okoliczności na niego wskazujące.
Przenosząc te uwagi ogólne na grunt kontrolowanej spraw skonstatować przychodzi, że o ile można się zgodzić ze skarżącym, że samo udostępnienie części powierzchni lokalu pod instalację urządzenia, na którym odbywają się gry podlegające reżimowi u.g.h., może nie być wystarczające do przypisania właścicielowi lokalu statusu urządzającego grę na takim urządzeniu, zwłaszcza, że może nie mieć on świadomości co do charakteru tej działalności i traktować dzierżawę czy najem części powierzchni jako dodatkowe, uboczne źródło dochodu. Niemniej pomija skarżący, że w niniejszej sprawie wystąpiły specyficzne okoliczności modalne, które nakazują przyjąć jednak, że skarżący powinien być uznany za podmiot omawianego deliktu administracyjnego sankcjonującego urządzanie gier hazardowych na automacie poza kasynem gry.
Po pierwsze, jak wskazuje wynik kontroli z dnia 20 stycznia 2015 r. w lokalu należącym do skarżącego stwierdzono 6 urządzeń podlagających reżimowi u.g.h. mimo, że nie dysponował on ani stosownym zezwoleniem, koncesją czy rejestracją. Po drugie, i co ważniejsze, w lokalu tym, była już wcześniej - w dniu 12 marca 2014 r., przeprowadzana kontrola w zakresie przestrzegania przepisów u.g.h. podczas której stwierdzono 7 urządzeń do gier. Świadczy to zdaniem Sądu dobitnie o tym, że skarżący udostępniając lokal, do którego władania posiadał tytuł prawny, w którym to lokalu miała siedzibę prowadzona przez niego działalność, świadomie uczestniczył w urządzaniu gier na automatach przez udostępnienie swobodnego korzystania z tego lokalu, w którym zainstalowano urządzenia, w tym sporny automat [...], i udostępniając je nieograniczonej liczbie osób a także zapewniając ich obsługę, w samym centrum Dębicy. Nawet jeśliby przyjąć, że do tego czasu nie miał świadomości nielegalnego procederu, jaki odbywał się w jego lokalu, to po tym dniu okoliczność ta nie powinna budzić u niego najmniejszych wątpliwości. Wobec powyższego podpisanie w dniu 1 kwietnia 2014 r. kolejnej umowy dzierżawy na zainstalowanie kolejnych automatów, których zainstalowanie potwierdzały wyniki kolejnej kontroli przeprowadzonej w dniu 20 stycznia 2015 r., usuwa wszelkie wątpliwość co do uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Podkreślenia wymaga, że działalność skarżącego w odniesieniu do innych automatów zatrzymanych w jego lokalu w wyniku kontroli funkcjonariuszy celnych z dnia 20 stycznia 2015 r. została identycznie oceniona przez WSA w Rzeszowie w wyrokach z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 938/16 oraz II SA/Rz 260/16 Zgodzić się należy w całej rozciągłości z poczynioną przez ten Sąd uwagą, że zasady wiedzy i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że każdy rozsądny człowiek mając świadomość, że w stanowiącym jego własność lokalu, realizowana jest nielegalna działalność, nie godzi się, na jej kontynuowanie, nie osiągając z tego tytułu dodatkowych profitów.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd nie podziela zarzutów skargi kwestionujących prawidłowość przeprowadzonego przez organy celne postępowania dowodowego i trafność oceny zgromadzonych dowodów, także w zakresie przypisania skarżącemu sprawstwa deliktu administracyjnego. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego bynajmniej nie jest dowolna, gdyż wyciągnięte na jej podstawie wnioski są logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego.
Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skargach przepisów prawa procesowego, prawidłowo interpretuje i stosuje przepisy prawa materialnego, a zatem skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło