II SA/Rz 218/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej: BB o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku, znak: [...] w sprawie ze skargi: BB na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 roku, nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - p o s t a n a w i a - odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Uzasadnienie: W skardze z dnia 8 lutego 2016 r. profesjonalny pełnomocnik procesowy strony skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 roku, nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku, znak: [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w wysokości 12.000 złotych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że w sprawie zachodzi wysokie ryzyko utraty płynności finansowej przez stronę skarżącą i wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, co może doprowadzić do dalej idących negatywnych skutków dla rodziny skarżącego. Jako okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku pełnomocnik wskazał wysokość strat poniesionych przez skarżącą w latach 2013 i 214 – odpowiednio 54.686,06 PLN oraz 44.823,24 PLN. Ponadto pełnomocnik powołał się na okoliczności związane z możliwościami utrzymania rodziny skarżącej, wskazując że strona skarżąca "posiada jedno dziecko obecnie uczące się w klasie maturalnej, które utrzymuje wraz z mężem", a sama skarżąca z tytułu zatrudnienia pobiera wynagrodzenie wynoszące 1.750 PLN brutto. W dalszej części wniosku pełnomocnik podniósł, że na skutek egzekucji nałożonej kary pieniężnej strona ta może zostać "pozbawiona środków do życia", zważywszy że kara ta stanowi około 923 % jej wynagrodzenia. W załączeniu pełnomocnik przedłożył odpisy zeznań podatkowych za lata 2013 i 2014 oraz wyciąg z rachunku bankowego skarżącej jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" za okres 01.11.2015-03.02.2016. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wykonalności ostatecznych orzeczeń administracyjnych (art. 61 par. 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę skarżącą okoliczności uzasadniających realną możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno ponadto odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy lub innego podmiotu wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Na stronie skarżącej ciąży zatem obowiązek wykazania, iż w razie wykonania zaskarżonej decyzji grozi jej lub innemu podmiotowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 listopada 2011 r. (II GSK 2166/11), obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o możliwości wystąpienia tych przesłanek. Wniosek złożony przez pełnomocnika strony skarżącej powołuje się wprawdzie na okoliczności, które w ocenie pełnomocnika świadczą o niebezpieczeństwie wyrządzania znacznej szkody ("utrata płynności finansowej" przez skarżącą jako osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą) oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ("pozbawienie skarżącej środków do życia"), jednakże okoliczności te nie mogą być uznane za odpowiadające ustawowym przesłankom. Po pierwsze, o spełnieniu przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu można mówić dopiero wówczas, gdy zostanie wykazane, że wykonanie tego aktu może realnie i bezpośrednio spowodować szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego przymusowo świadczenia, albo też może doprowadzić do sytuacji, w której nie będzie możliwe przywrócenie określonego stanu rzeczy do stanu pierwotnego. W uzasadnieniu wniosku nie wykazano, aby dobrowolne lub przymusowe wykonanie przez skarżącą decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 złotych mogło doprowadzić do wyrządzenia szkody, które nie będzie mogła zostać wyrównana przez późniejszy zwrot uiszczonej przymusowo lub dobrowolnie kwoty, albo mogło spowodować takie skutki prawne lub faktyczne, które będą nieodwracalne albo trudne do odwrócenia, to znaczy nie będzie możliwości przywrócenia stanu istniejącego przed wykonaniem decyzji. Podnoszone w treści wniosku okoliczności związane z potencjalnymi trudnościami finansowymi lub nawet możliwością powstania stanu niewypłacalności strony skarżącej jako osoby fizycznej nie zostały oraz z potencjalnym zagrożeniem pozbawienia skarżącej lub jej rodziny środków utrzymania, nie zostały ponadto w wystarczającym stopniu wykazane poprzez wskazanie, jaka jest faktyczna relacja wysokości kary pieniężnej do aktualnego stanu majątkowego strony skarżącej oraz jej małżonka lub innych osób ponoszących w świetle przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa odpowiedzialność za zobowiązania, do których stosuje się – z mocy art. 91 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych – przepisy ordynacji podatkowej. Po drugie, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie WSA w Warszawie z 29 czerwca 2015 r., VI SA/Wa 434/15), stan realizujący przesłankę trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce wtedy, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. W ocenie Sądu – co do zasady – wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji, spowoduje konieczność zwrotu należności. Sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi zatem co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2010r. (I FZ 317/10), egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Zgodnie z orzecznictwem, sama tylko możliwość wdrożenia w przyszłości postępowania egzekucyjnego także nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2015 r., II FZ 580/15). Po trzecie, sama potencjalna możliwość utraty płynności finansowej przez stronę skarżącą jako przedsiębiorcę nie jest wystarczająca do przyjęcia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, której ewentualne powstanie nie będzie mogło być zrekompensowane w drodze ewentualnego zwrotu wyegzekwowanego świadczenia. Jakkolwiek nie sposób negować faktu, że wysokość orzeczonej kary pieniężnej może jawić się jako znaczna względem możliwości i wyników finansowych prowadzonego przedsiębiorstwa, to jednak ewentualna szkoda, jaka może powstać w wyniku przymusowego wyegzekwowania kary, nie może być uznana za szkodę nierekompensowalną i nieodwracalną. Należy również podkreślić, że nawet sama dysproporcja pomiędzy wysokością zobowiązania wynikającego z nałożonej kary a posiadaną przez nią majątkiem nie stanowi samodzielnej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, samo wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych, nie jest jeszcze jednoznaczne z powstaniem szkody w znacznych rozmiarach. Ponadto sama możliwość – nawet realna – utraty w przyszłości płynności finansowej przez przedsiębiorcę nie jest wystarczającym powodem do wstrzymywania przymusowego wykonywania obowiązków administracyjnoprawnych. Po czwarte, niezależnie od wskazanych wyżej argumentów trzeba wskazać, że Sąd na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów nie jest w stanie ocenić, jakie są rzeczywiste powody pogorszenia lub utraty płynności finansowej przez stronę skarżącą i na ile przymusowe wykonanie kary pieniężnej jest czynnikiem istotnym dla utraty tej płynności. Nie jest bowiem wykluczone, że utrata płynności już nastąpiła, a brak przymusowego wykonania decyzji jedynie pogłębi ten stan. Na tym tle istotne pozostaje zatem zagadnienie związku przyczynowego pomiędzy przymusowym wykonaniem nałożonego obowiązku a powstaniem znacznej szkody lub nieodwracalnymi lub trudno odwracalnymi skutkami. Wykazanie tego związku poprzez powiązanie wysokości nałożonej kary z aktualną sytuacją finansową nie tylko skarżącej jako przedsiębiorcy, lecz także jako osoby fizycznej ponoszącej odpowiedzialność majątkową osobistą za wszystkie zobowiązania związane z prowadzoną działalnością (także i co do zasady wraz z małżonkiem) nie nastąpiło w niniejszej sprawie, gdyż pełnomocnik przedłożył jedynie wyciąg bankowy z rachunku skarżącej jako prowadzącej działalność gospodarczą bez wyjaśnienia, jaki jest całościowy i pełny obraz sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, jej małżonka oraz innych osób znajdujących we wspólnym gospodarstwie domowym. Tego rodzaju braki w zakresie materiału dowodowego nie pozwalają Sądowi na sformułowanie ostatecznej oceny co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej oraz osób ponoszących razem z nią odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z wydanych decyzji. Po piąte, sama potencjalna możliwość utraty pewnej części środków do życia w następstwie prowadzonego postępowania egzekucyjnego sama w sobie nie wyczerpuje znamion stanu niebezpieczeństwa powstania nieodwracalnych albo trudnych do odwrócenia skutków. Problemy lub trudności finansowe związane z przymusowym wykonaniem obowiązku uiszczenia kary pieniężnej mogą zostać złagodzone lub nawet wyeliminowane poprzez zastosowanie odpowiednich instytucji prawnych przewidzianych w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa lub w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia przez stronę skarżącą do właściwego organu celnego o zastosowanie odpowiedniej ulgi w zakresie zapłaty kary pieniężnej (np. w postaci rozłożenia kary na raty albo jej umorzenia w całości lub w części), stosownie do treści art. 91 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zw. z art. 67a i n. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Nie można również twierdzić, że wykonanie kary spowoduje niebezpieczeństwo powstania trudnych do odwrócenia skutków w postaci pozbawienia środków do życia, albowiem stan trudności finansowych w zaspokajaniu potrzeb życiowych jest co do zasady stanem odwracalnym, gdyż porządek prawny przewiduje odpowiednie regulacje prawne związane z łagodzeniem lub eliminacją tego rodzaju stanu. Są to przede wszystkim przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (np. art. 8-10, art. 23) oraz przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (świadczenia z zakresu pomocy społecznej wymienione w art. 36 tej ustawy). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji, odmawiając uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.