II FZ 580/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 335/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 10 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r., I SA/Ke 335/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek L. C. (dalej: skarżący lub strona) o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 10 marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Kielcach podał, że w skardze na ww. decyzję Dyrektora IS skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Uzasadniając wniosek podkreślił, że jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą od 1996 r., zatrudnia wiele osób, w swojej branży cieszy się nieposzlakowaną opinią. Wskazał, że założenia organów podatkowych wyrażone w wydanych decyzjach mogą prowadzić do sytuacji, w której będzie zmuszony do nagłego zwolnienia części pracowników, czy nawet zaprzestania prowadzenia działalności ze względu na niewypłacalność. Obecna sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na jednorazowe pokrycie nałożonych na niego zobowiązań. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (Sądu pierwszej instancji): W ocenie Sądu pierwszej instancji argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona powołała się na ogólnie sformułowaną przesłankę, która w jej opinii ma uzasadniać uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Wskazała bowiem, że wykonanie zaskarżonych decyzji organu pierwszej i drugiej instancji może ją zmusić do nagłego zwolnienia części pracowników, czy nawet zaprzestania prowadzenia działalności. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, niewątpliwie zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa, czy też innego podmiotu, wywołuje skutki trudne do odwrócenia i wysoce szkodliwe. Dla udzielenia ochrony tymczasowej nie jest jednakże wystarczające powoływanie się na możliwość likwidacji firmy bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami (por. postanowienia NSA z dnia 30 czerwca 2011 r., I FZ 105/11, i z dnia 20 grudnia 2011 r., II GZ 537/11 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poza wyrażeniem subiektywnej obawy zlikwidowania działalności gospodarczej czy zwolnienia części pracowników, skarżący nie wykazał okoliczności uprawdopodabniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie podał informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów, czy stanu rachunków bankowych. W związku z tym nie można ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a Sąd nie może tych okoliczności domniemywać. Materiał zgromadzony w sprawie również nie zawiera informacji umożliwiających Sądowi uwzględnienie wniosku. 4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Kielcach, skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) zaskarżył je w całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący podniósł, że z argumentacją WSA w Kielcach trudno się zgodzić, ponieważ sama kwota wynikająca z decyzji ma charakter znaczny i powinna wzbudzić przekonanie, iż jej wykonanie spowoduje nieodwracalne skutki. Jakiekolwiek oceny Sądu winny być poparte wiążącymi ustaleniami, natomiast Sąd nie zwracał się do strony o uzupełnienie wniosku o jakiekolwiek dokumenty, z których mogłaby wynikać sytuacja finansowa skarżącego. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Kielcach do ponownego rozpoznania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Kielcach odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżący nie wykazał w należyty sposób, wynikający z art. 61 § 3 p.p.s.a., zasadności wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora IS. 5.2. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. 5.3. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Kielcach przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący w szczególności nie przedstawił żadnych konkretnych informacji (w tym danych liczbowych obrazujących jego sytuację finansową) oraz nie przedłożył żadnych dokumentów pomocnych w doprecyzowaniu i zweryfikowaniu jej ogólnikowych twierdzeń, które powtórzył w rozpoznawanym zażaleniu. 5.4. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie przez WSA w Kielcach oceny, czy wystąpiła jedna z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., było niemożliwe ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Tym samym, skarżący nie wykonał ciążącego na nim na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, co prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Argumenty przedstawione w zażaleniu nie usunęły powyższego uchybienia, zatem rozstrzygnięcie WSA w Kielcach zasługuje na aprobatę. 5.5. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak stwierdzono w sentencji.