II FZ 497/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 445/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2009 r., odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r., I SA/Wr 445/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił A.M. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 20 stycznia 2015 r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2009 r., odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA we Wrocławiu podał, że skarżąca w skardze na ww. decyzję wniosła o wstrzymanie jej wykonania wskazując, że nie jest osobą odpowiedzialną za utratę majątku przez A. spółkę z o.o. z siedzibą w W. (której prezesem zarządu była w okresie, którego dotyczy rozpatrywana sprawa). Skarżąca podniosła, że ze względu na rozmiar finansowej odpowiedzialności, wykonanie decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem nieodwracalnego pozbawienia jej oraz jej rodziny źródeł utrzymania i dochodu. Skarżąca dodała, że rozmiar ewentualnej egzekucji oznacza trwałe przekreślenie dalszej finansowej egzystencji jej i jej bliskich. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (Sądu pierwszej instancji): Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA we Wrocławiu stwierdził, że wniosek skarżącej nie spełniał wymogów prawidłowego sporządzenia, bowiem skarżąca nie przedstawiła okoliczności faktycznych uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W szczególności skarżąca nie przedłożyła dokumentów świadczących o źródłach i wysokości jej dochodów, powyższe nie wynikało również z akt sprawy. Nie było zatem możliwe dokonanie oceny, czy zachodzi wobec skarżącej (i jej rodziny) niebezpieczeństwo powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z ewentualnym wykonaniem zaskarżonej decyzji. 4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA we Wrocławiu, skarżąca zaskarżyła je w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że jej wniosek nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie, a skarżąca nie przedstawiła okoliczności faktycznych uzasadniających wstrzymanie i nie jest możliwe dokonanie oceny, że zachodzi niebezpieczeństwo dla niej i jej rodziny powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem decyzji. Skarżąca wniosła o (1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, (2) zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie, (3) zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zażalenie skarżąca podniosła, że decyzja dotyczy ogromnej odpowiedzialności majątkowej majątkiem prywatnym za długi spółki kapitałowej - kwota około 150.000 zł jest sumą wielokrotnie przekraczającą rozsądny przeciętny dochód rodziny skarżącej, niemożliwą do zapłaty z uwagi na jej rozmiar. Skarżąca podała, że w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 15 czerwca 2010 r. przebywała na urlopie macierzyńskim, nie posiadała prawidłowej prawnej legitymacji do składania oświadczeń woli jako zarząd spółki, a poza tym nie zachodziły przesłanki do złożenia wniosków o upadłość czy układ w stosunku do spółki. Wszelkie okoliczności związane z pogorszeniem się sytuacji majątkowej spółki, zwłaszcza opisane przez sąd upadłościowy, miały miejsce w późniejszym czasie, co nie wiąże się już z jej odpowiedzialnością, lecz wyłącznie jej nowych członków zarządu. Okoliczność, że osoby, na które wskazała, nie sprawowały funkcji dokładnie w momencie, gdy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, nie oznacza, że z kolei można przypisać skarżącej skutki działania tych osób i przerzucać na nią odpowiedzialność za ich postępowanie na szkodę spółki. Wprowadzenie w życie decyzji odnoszącej się do zobowiązań spółki, a oznaczającej degradację finansową skarżącej przed rozpoznaniem i skontrolowaniem jej stanowiska przez WSA we Wrocławiu jest – w ocenie skarżącej - przedwczesne i krzywdzące. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA we Wrocławiu odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób, wynikający z art. 61 § 3 p.p.s.a., zasadności wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora IS. 5.2. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. 5.3. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA we Wrocławiu przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać zatem w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca w szczególności nie przedstawiła żadnych konkretnych informacji (w tym danych liczbowych obrazujących jej sytuację finansową) oraz nie przedłożyła żadnych dokumentów pomocnych w doprecyzowaniu i zweryfikowaniu jej ogólnikowych twierdzeń, które powtórzyła w rozpoznawanym zażaleniu. Wskazanie, że "wprowadzenie w życie decyzji odnoszącej się do zobowiązań spółki, a oznaczającej degradację finansową" skarżącej przed rozpoznaniem i skontrolowaniem jej stanowiska przez WSA we Wrocławiu jest "przedwczesne i krzywdzące" nie spełnia wymogów prawidłowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Skarżąca w zażaleniu przedstawia argumentację dotyczącą przedmiotu sprawy głównej, tj. kwestii jej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, podczas gdy w zakresie wniosku negatywnie rozpoznanego przez Sąd pierwszej instancji powinna skoncentrować się na przesłankach wstrzymania wykonania aktu administracyjnego, wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem ani wniosek skarżącej ani rozpoznawane zażalenie nie zawierają argumentacji odpowiadającej wymogom tego przepisu prawa. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie przez WSA we Wrocławiu oceny, czy wystąpiła jedna z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., było niemożliwe ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącą jej sytuacji majątkowej. Tym samym, skarżąca nie wykonała ciążącego na niej na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, co prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Argumenty przedstawione w zażaleniu nie usunęły powyższego uchybienia, zatem rozstrzygnięcie WSA we Wrocławiu zasługuje na aprobatę. 5.4. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając rozważania WSA we Wrocławiu w zakresie niewykazania przez skarżącą wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jako prawidłowe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.