II FZ 2137/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1158/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r., I SA/Gd 1158/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M.S. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku podał, że w skardze wniesionej do tego Sądu na ww. decyzję Dyrektora IS skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że znaczna kwota dochodzonego przez organy podatkowe roszczenia - nieproporcjonalna w stosunku do wolnych środków, którymi w chwili obecnej dysponuje oraz fakt, że ewentualna egzekucja będzie prowadzona z majątku prywatnego skarżącego - przemawiają za tym, aby uznać, że ewentualna szkoda oraz ryzyko powstania trudnych do odwrócenia konsekwencji są bardzo prawdopodobne. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji): Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gdańsku stwierdził, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r., FZ 496/2004, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). To wnioskujący ma więc obowiązek dokładnego przytoczenia okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie Sądu, które także musi dokładnie wskazywać przyczyny wstrzymania lub odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że argumenty i okoliczności przytoczone przez skarżącego we wniosku nie dawały podstawy do stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ograniczył się bowiem do ogólnego wskazania, że zobowiązanie podatkowe określone zaskarżoną decyzją jest nieproporcjonalne do środków, którymi skarżący obecnie dysponuje, ale nie poparł tych okoliczności żadnymi dokumentami ani też danymi liczbowymi. W rezultacie nie wiadomo, jakie dochody osiąga skarżący i jaki jest jego majątek oraz czy rzeczywiście wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub też wywoła szkodę na większą skalę niż zwyczajowo występująca wskutek określenia zobowiązania podatkowego w takiej właśnie wysokości. Nie dysponując informacjami w tym zakresie nie sposób przyjąć, by okoliczności podane we wniosku zostały wykazane. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty zaległego podatku i związane z tym uszczuplenie majątku strony są zwykłym następstwem takiej decyzji. Egzekucja co do zasady prowadzona jest do majątku prywatnego zobowiązanego, sam ten fakt nie przemawia zatem za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem skarżącego było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji zaległości grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Tego jednak skarżący nie wykazał. 4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Gdańsku, skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) zaskarżył je w całości i wniósł o "zmianę lub uchylenie skarżonego postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 10 października 2014 r., I SA/Gd 1158/14 oraz o wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania skarżonej decyzji, na podstawie art. 61 p.p.s.a.". Uzasadniając zażalenie skarżący wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący w chwili obecnej nie posiada środków finansowych w kwocie określonej w zaskarżonej decyzji. Należność pieniężna dochodzona na podstawie zaskarżonej decyzji będzie dochodzona z majątku prywatnego skarżącego. Za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przemawia fakt, że zobowiązany nie posiada środków, które pozwalałyby na zaspokojenie dochodzonej należności. Środki jakie skarżący uzyskuje tytułem stosunku pracy pozwalają jedynie na regulowanie należności koniecznych dla zaspokojenia celów życiowych takich, jak opłacenie czynszu i zakupy żywności. Zobowiązany sprawuje opiekę nad dwójkę małoletnich dzieci. Przystąpienie do wykonania skarżonej decyzji niesie za sobą ryzyko przedwczesnego oraz niezasadnego pozbawienia rodziny i tak skromnych środków utrzymania. Co więcej, z uwagi na brak środków finansowych będących w dyspozycji skarżącego, brak wytrzymania wykonania skarżonej decyzji będzie niósł ze sobą, nieuzasadniony wzrost kwoty zadłużenia poprzez powiększenie jej o koszty i wydatki egzekucyjne, jakie naliczane będą na podstawie art. 64 i art. 64a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.). Powyższe koszty są naliczane każdorazowo w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego - nawet wtedy, gdy organ posiada informacje, że w wyniku dokonanej czynności nie uzyska się kwot pozwalających na zaspokojenie wierzyciela. Ponadto przystąpienie do prowadzenia egzekucji administracyjnej i ewentualny wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych KRS może się wiązać z nieodwracalnymi konsekwencjami w postaci utraty wiarygodności przed instytucjami finansowymi takimi jak m.in. banki. W takim przypadku pozbawia się skarżącego szansy na ewentualne uzyskanie kredytu komercyjnego lub pożyczki, które mogły by być spożytkowane na spłatę należności. Nawet w przypadku późniejszego, pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia Sądu, które by uwzględniało skargę mogą wystąpić skutki bardzo trudne do odwrócenia. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżący nie wykazał w należyty sposób, wynikający z art. 61 § 3 p.p.s.a., zasadności wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora IS. 5.2. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. 5.3. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Gdańsku przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać zatem w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący w szczególności nie przedstawił żadnych konkretnych informacji (w tym danych liczbowych obrazujących jego sytuację finansową) oraz nie przedłożył żadnych dokumentów pomocnych w doprecyzowaniu i zweryfikowaniu jego ogólnikowych twierdzeń (por. s. 19-20 skargi). Powołanie się na "brak wolnych środków finansowych" oraz wskazanie orzecznictwa dotyczącego instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, bez precyzyjnego zobrazowania swojej sytuacji finansowej, w której skarżący dopatrywał się podstawy dla wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, nie może być ocenione jako prawidłowe uzasadnienia wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie ocena przez WSA w Gdańsku wystąpienia jednej z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. była niemożliwa ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącego swojej sytuacji majątkowej. Tym samym, skarżący nie wykonał ciążącego na nim na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, co prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Argumenty przedstawione w zażaleniu nie usunęły powyższego uchybienia, zatem rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku zasługuje na aprobatę. 5.4. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań WSA w Gdańsku w zakresie niewykazania przez skarżącego wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji