II SA/Rz 230/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu do zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń postanawia I. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w 1/2 części, II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. K. K. – wezwany za pośrednictwem reprezentującego go pełnomocnika (radcy prawnego) do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF – wskazując na trudną sytuację materialną i życiową - zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: - zamieszkuje sam, niemniej jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał 2 dzieci w wieku 3 i 5 lat (z żoną pozostaje w separacji i rozdzielności majątkowej trwającej od początku małżeństwa), - posiadany przez niego majątek obejmuje położone w K. mieszkanie o pow. 65 m² (przy wartości ok. 350 tys. zł. jest obciążone kredytem na ok. 500 tys. zł.), - źródłem dochodów skarżącego jest podnajem lokali użytkowych z dochodem ok. 1000 – 1800 zł./m-c (pomniejszonym o podatek), które pozwalają mu jedynie na skromne utrzymanie (od ok. 10 m-cy nie spłaca rat kredytu). Pismem z dnia 10 maja 2013 r. wezwano skarżącego do: - złożenia dodatkowego oświadczenia obejmującego wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, utrzymanie mieszkania oraz inne cele istotnie obciążające jego budżet, wyjaśnienia z kim zamieszkują i na czyim bezpośrednim utrzymaniu pozostają jego dzieci, czyją własność stanowi nieruchomość wykazywana przez niego pod adresem do korespondencji w R., wskazania nieruchomości (adresów) z których czerpie dochód wraz z dokładnym określeniem jego wysokości za 2 ostatnie okresy rozliczeniowe, a także źródeł pokrycia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika i utrzymaniem pojazdów mechanicznych (jeżeli takie posiada), - przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 marca 2013 r. do dnia wykonania wezwania, odpisu zeznania podatkowego za 2012 r. oraz dowodów potwierdzających sygnalizowane w uzasadnieniu wniosku PPF zaległości płatnicze (ZUS, spłata kredytu, opłaty za mieszkanie). W udzielonej odpowiedzi wnioskodawca wskazał, że miesięcznie na zakup żywności dla siebie i dzieci przeznacza 1300 - 1500 zł., pokrywa w połowie koszty utrzymania mieszkania w K. (wynoszą one ok. 500 – 550 zł./m-c), ponosi koszty utrzymania dzieci które przez ok. 2 tygodnie w miesiącu przebywają u niego (800 – 1200 zł./m-c) oraz motocykla Yamaha (rok prod. 1983) w wysokości 100 zł. Ze względu na brak możliwości finansowych nie spłaca zobowiązań wobec ZUS, kredytu bankowego i innych. Pod adresem wskazanym do korespondencji prowadził kiedyś działalność gospodarczą (stanowi ona własność innych osób), zaś obecny dochód uzyskuje z podnajmu strychów budynków mieszkalnych przy ul. F. w R. Pełnomocnik reprezentuje go za symboliczną opłatę, z odroczoną w czasie płatnością. Załączone wydruki z rachunków bankowych wnioskodawcy wg stanu na 19 maja 2013 r. wykazują salda zerowe lub ujemne (w tym na kwotę 21 001 zł., 22 765 zł., 6092 CHF i 136 347 zł. z tytułu bieżącej spłaty kredytu hipotecznego); wyjątkiem jest jeden rachunek z dodatnim saldem na kwotę 410 zł. Z kserokopii zeznań podatkowych wynika dochód skarżącego za 2012 r. w wysokości 18 639 zł. (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów w wysokości 100 tys. zł. – PIT-36) i przychód 24 tys. zł. z tytułu najmu lokali (opodatkowany stawką ryczałtową 8,5% - PIT 28). Skarżący przedstawił także kserokopie: zawiadomienia ZUS z dnia 11 września 2012 r. o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie określenia należności z tyt. składek za okres wrzesień 2009 – maj 2011 w łącznej wysokości ok. 4 tys. zł. oraz wyrok z dnia 4 czerwca 2012 r. zasądzający od niego (solidarnie z innym pozwanym) na rzecz powoda kwotę 256 tys. zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez skarżącego zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego warunkiem przyznania jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne opierające się na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy (tak m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r. I OZ 184/12, z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, z dnia 8 kwietnia 2011 r. I FZ 10/11, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2008 r. I SA/Wr 199/08); rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, co zostanie wykazane przez wnioskodawcę. Wstępna ocena wniosku K. K. nakazywałaby odmowę jego uwzględnienia, za czym przemawia przede wszystkim znacząca dysproporcja między deklarowanymi przez niego dochodami (tj. 1000 – 1800 zł./m-c, pomniejszonymi dodatkowo o należny podatek) a ponoszonymi wydatkami, z których tylko te wymienione przez niego kwotowo (zakup żywności 1300 – 1500 zł., partycypacja w opłatach za mieszkanie – ok. 250 – 275 zł., utrzymanie dzieci 800 – 1200 zł. oraz motocykla 100 zł.) oscylują w granicach 2450 – 3075 zł., a więc znacznie przekraczają w/w dochody. Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich środków pokrywa brakującą różnicę, przy czym niewątpliwe jest ponoszenie przez niego także innych dodatkowych wydatków, które chociażby w niewielkim już stopniu, ale i tak wpływają na zwiększenie skali wydatków; dot. to w szczególności doraźnych obciążeń finansowych związanych z zakupem odzieży i obuwia, środków czystości, przejazdami do K., opłatami za telefon, a także sygnalizowanymi w dodatkowym oświadczeniu problemami zdrowotnymi, co zapewne również ma przełożenie na koszty leczenia. Nie ustosunkował się również do wezwania w części zobowiązującej go do dokładnego określenia wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu za 2 ostatnie okresy rozliczeniowe (pkt 1 d) oraz przedstawienia dowodów na potwierdzenie wszystkich obciążających go i wymienionych we wniosku PPF zaległości płatniczych (opłat za mieszkanie). Wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej. Brak wyjaśnienia najbardziej istotnych dla przyznania prawa pomocy kwestii prowadzi do stwierdzenia, że wnioskodawca nie wykazał w dostateczny sposób spełnienia ustawowego warunku do przyznania mu prawa pomocy. Zgodnie bowiem z postanowieniem NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11, nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Brak natomiast wykonania /w całości lub w części/ wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). Zważywszy jednak na wykazane przez skarżącego znaczące zaległości płatnicze i zobowiązania finansowe postanowiono o udzieleniu mu częściowego wsparcia w opłaceniu wpisu od skargi, co jest niezbędnym warunkiem nadania jej dalszego biegu i merytorycznego rozpoznania. Ustalając właściwe proporcje pomiędzy brakiem odpowiedniego wykazania przez niego ustawowej przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy (wynikającej z wyżej opisanych okoliczności), częściowo udokumentowaną złą sytuacją finansową i ustawowym (art. 100 P.p.s.a.) obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (dot. wszystkich stron posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody), uznano, że adekwatną do tego formą pomocy dla skarżącego będzie zwolnienie go od tego wpisu w ½ jego części, tj. w kwocie 250 zł. Opłacenie przez niego z tego tytułu takiej kwoty jak i ewentualnie pozostałych kosztów sądowych (uzależnionych od konkretnego etapu postępowania sądowego, a przez to rozłożonych w czasie) nie będzie zbyt dolegliwe, a przede wszystkim nie będzie wiązało się z pozbawieniem go prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w większym zakresie wiązałoby się z nieuzasadnionym przerzucaniem ciężaru związanych ze sprawą kosztów na Skarb Państwa, tym bardziej, że przedmiot skargi związany jest z zamierzona zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, z czego skarżący zapewne zamierza w przyszłości czerpać dochody. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.