II SA/Rz 241/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 241/15. Wyrokiem z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie oddalił skargę Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...]. We wniesionej od tego wyroku skardze kasacyjnej reprezentujący skarżącą pełnomocnik (adwokat) zawarł wniosek o zwolnienie jej od należnej opłaty sądowej. Wskazał, że skarżąca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Pobiera rentę chorobową w kwocie 694 zł, z której pokrywa koszty leczenia i utrzymania. W złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, mającym zastosowanie do osób fizycznych wnioskujących o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skarżąca potwierdzając zakres dochodzonego zwolnienia, powołała się na bardzo trudną sytuację osobistą i materialną; nie posiada żadnego majątku, nie ma gdzie mieszkać, utrzymuje się jedynie z renty, z uwagi na problemy zdrowotne jest często hospitalizowana (zły stan zdrowia potwierdza załączona kserokopia karty leczenia szpitalnego z 14 września 2015 r.). Prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, miesięczne opłaty za tzw. media wynoszą ok. 200 zł, zaś koszty leczenia (wykup najbardziej niezbędnych leków) ok. 300 zł. Ponieważ powyższe informacje nasuwały wątpliwości co do adekwatności wykazanych przez skarżącą dochodów względem ponoszonych wydatków (wynikającą m.in. z dotychczasowego opłacania kosztów sądowych), a przez to nie pozwalały na wiarygodną i kompleksową ocenę jej sytuacji finansowej, za pośrednictwem pełnomocnika została wezwana do: a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków na zakup żywności, b) wyjaśnienia, czyją własność stanowi dom w którym zamieszkuje, c) wskazania źródeł opłacenia w sprawie wpisu od skargi, opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (2 x 100 zł), a także związanych z ustanowieniem adwokata (w postępowaniu administracyjnym i sądowym), d) wyjaśnienia, z jakich przyczyn nie jest w stanie opłacić obecnie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (na czym polega sygnalizowana w uzasadnieniu wniosku PPF jej trudna sytuacja materialna i osobista, pod jakim względem uległa pogorszeniu w stosunku do okresu wcześniejszego), e) wykazania posiadanych pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, f) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia, za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, ze wskazaniem ich salda końcowego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni 8 października 2015 r., lecz mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień przypadał 15 października 2015 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Z uwagi na jednoznacznie określony zakres wnioskowanego przez skarżącą prawa pomocy, uznano, że ubiega się ona o zwolnienie od kosztów sądowych wyłącznie w części obejmującej wpis od wniesionej skargi kasacyjnej (100 zł). Zwolnienie od kosztów sądowych (tak w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie wnioskodawcy będącego osobą fizyczną uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, ciężar dowodu powyższej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, która powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13). Z. P. z wymogu tego nie wywiązała się. Wprawdzie wstępna ocena jej wniosku opierająca się wyłącznie na deklarowanych dochodach oraz wykazanych kwotowo wydatkach związanych z leczeniem i opłatami co do zasady mogłaby przemawiać za uznaniem jego zasadności, jednak równocześnie nasuwała poważne wątpliwości, w jaki sposób skarżąca z pozostającej kwoty ok. 200 zł miesięczne jest w stanie pokryć inne wydatki związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, w tym przede wszystkim z zakupem żywności, doraźnym zakupem środków czystości, obuwia i odzieży, a także jak w takich okolicznościach była w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie dotychczasowych kosztów postępowania (kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru). Z tą ostatnią kwestią ściśle wiąże się pytanie, dlaczego obecnie nie jest w stanie opłacić tytułem wpisu od skargi kasacyjnej kwoty 100 zł, skoro jak wykazano powyżej, kwoty w takiej wysokości były przez nią już dwukrotnie opłacane z tytułu samych tylko kosztów sądowych. Sytuacja, w której skarżąca nie jest w stanie obecnie opłacić wpisu od skargi kasacyjnej nie jest oczywiście wykluczona, niemniej wszystkie okoliczności z tym związane powinny być w należyty i przekonujący sposób wyjaśnione. Zawarte w uzasadnieniu wniosku ogólnikowe oświadczenie o bardzo trudnej sytuacji materialnej nie spełniało tego kryterium i w tych warunkach niezbędne stało się wyjaśnienie wszystkich istotnych aspektów bieżącego funkcjonowania skarżącej, w tym wysokości i źródeł finansowania ponoszonych przez nią wydatków. Wystosowane do skarżącej za pośrednictwem pełnomocnika wezwanie miało oparcie w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 /PPF/, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Brak ustosunkowania się przez wnioskodawczynię do tego wezwania nie pozwala na obiektywne stwierdzenie, że spełnia ona ustawową przesłankę do udzielenia jej wnioskowanego prawa pomocy. Finansowanie tego prawa ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują - z uwagi na brak możliwości ich interpretowania na korzyść osoby wnioskującej - podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.