II SA/Rz 280/14
WyrokWSA w Rzeszowie2014-06-18
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Elżbieta Mazur-Selwa, Ewa Partyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły materiał dowodowy, w szczególności opinię techniczną, przy umarzaniu postępowania w sprawie stanu technicznego napowietrznej sieci elektroenergetycznej, pomijając dowody przedstawione przez stronę skarżącą?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 80 K.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów) oraz art. 107 § 3 K.p.a. (wymogi uzasadnienia decyzji). Organy nie odniosły się do wszystkich istotnych dowodów, w tym do oceny technicznej przedstawionej przez stronę skarżącą, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o umorzeniu postępowania w sprawie stanu technicznego napowietrznej sieci elektroenergetycznej. Skarżąca kwestionowała stan techniczny sieci, wskazując na opinię techniczną Politechniki, która oceniała jeden ze słupów jako zagrażający życiu i zdrowiu. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na innej opinii technicznej, która stwierdzała dopuszczalny stan sieci, nie odnosząc się jednak do dowodów przedstawionych przez skarżącą.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur- Selwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stanu technicznego napowietrznej sieci elektroenergetycznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. G. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. M., jak się okazało na rozprawie noszącej aktualnie po zmianie stanu cywilnego nazwisko – G., jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: WINB) w [...] z [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stanu technicznego napowietrznej sieci elektroenergetycznej, którą wydano w następującym stanie sprawy;
Wskutek pisemnej interwencji A. M. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) w [...][...] listopada 2011 r. przeprowadził kontrolę budowy – modernizacji sieci energetycznej na działkach nr 199 i 124/5 w [...]. W piśmie z 4 stycznia 2012 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie modernizacji około 1985 r. przez Zakład Energetyczny w [...] sieci energetycznej na w/w działkach A.M. Takiego zawiadomienie odnośnie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego odcinka sieci w aktach brak.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. PINB w [...] nałożył na [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...], jako zarządzającego tą siecią, obowiązek wykonania ekspertyzy stanu technicznego odcinka napowietrznej sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia położonej na ww. działkach. Po otrzymaniu przedmiotowego dokumentu decyzją z [...] sierpnia 2012 r. PINB w [...] umorzył postępowanie dotyczące stanu technicznego odcinka napowietrznej cieci elektroenergetycznej na działkach A. M. uznając, że znajduje się ona w dobrym stanie technicznym. Jednak wskutek uwzględnienia odwołania A. M. decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...], WINB w [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na dostrzeżone braki postępowania wyjaśniającego, w tym zbyt ogólną treść opinii technicznej.
Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] października 2013 r. nr [...], PINB w [...] ponownie umorzył postępowanie w sprawie stanu technicznego odcinka napowietrznej cieci elektroenergetycznej na działkach A.M. uznając, w świetle przedłożonej kolejnej opinii technicznej, że znajduje się ona w odpowiednim stanie technicznym i nie zagraża ludziom i mieniu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) dalej: "K.p.a".
W odwołaniu od powyższej decyzji A. M. podważyła wartość dowodową opinii technicznej twierdząc, że nie wyjaśnia ona wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ nie zawiera odpowiedzi na wszystkie stawiane przez organ I instancji zapytania. Brak w niej również odniesienia do tego, czy przy realizacji inwestycji zachowano wymagane odległości i czy sam przebieg linii jest zgodny z planowanym. Autor opinii nie uczestniczył w wizji lokalnej, a dokument opracował jedynie na podstawie dostarczonej mu dokumentacji fotograficznej. Z wykonanej natomiast na jej zlecenie opinii przez Politechnikę [...], a nieuwzględnionej przez organ, wynika że słup nr 55 jest w złym stanie technicznym stwarzającym zagrożenie dla ludzi i mienia. Dodatkowo linia ta niebezpiecznie przebiega nad jej budynkiem.
Opisaną na wstępie decyzją WINB w [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie stanu technicznego odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej niskiego napięcia położonej na działkach nr 199 i 124/5 w [....] własności A.M. - w całości, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a.
Organ odwoławczy podał, że zgodnie z treścią opinii technicznej linia pomiędzy słupami nr 55 i 59 będzie w najbliższym czasie wymagała przebudowy, jednak aktualnie jej stan techniczny jest dopuszczalny i nie stanowi zagrożenia dla ludzi i mienia przy zachowaniu elementarnych zasad bezpieczeństwa. Według WINB oceniając przedmiotowy odcinek w taki właśnie sposób PINB w [...] nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Podkreślono przy tym, że właściciel linii elektroenergetycznej jest obowiązany do utrzymywania jej w należytym stanie technicznym nie dopuszczając do pogorszenia właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Jak ustalono, przed Starostą Powiatu [...] toczyło się postępowanie z wniosku [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] o wydanie zezwolenia na udostępnienie w/w nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem odcinka linii niskiego napięcia na działkach nr 199 i 124/5, aczkolwiek oceniono go jako przedwczesny. Dlatego też uznano, że brak jest podstaw w obecnym czasie do interwencji w ten obiekt w trybie przepisów Prawa budowlanego. Prowadzone postępowanie stało się zatem bezprzedmiotowe, skoro brak jest podstaw do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Kwestię reformacji zaskarżonej decyzji WINB w [...] wyjaśnił tym, że decyzja ta nie określała, czy umorzenie dotyczyło całego prowadzonego postępowania, czy tylko jego części. Wobec tego konieczne było doprecyzowanie rozstrzygnięcia.
Z Decyzją WINB w [...] nie zgodziła się A.M. - jak wskazano na wstępie aktualnie nosząca nazwisko G. - wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę.
W ocenie skarżącej organy niedostatecznie ustaliły wszystkie okoliczności sprawy i błędnie wywiodły z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, ponieważ przedmiotowa linia nie jest w dobrym stanie technicznym. Jak dotychczas nie odniesiono się do zgłoszonych przez nią żądań ani przedstawionych dowodów. W szczególności brak jest ustaleń wobec niebezpiecznie niskiego położenia nieizolowanej linii względem jej budynku garażowego, co jest dla niej o tyle istotne, że kwestię niebezpieczeństwa w taki właśnie sposób ocenił w piśmie z 16 października 2011 r. przedstawiciel [...]. Do zagadnienia tego nie odniósł się biegły opracowujący opinię stanowiącą dla organów podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca zwróciła również uwagę, że skoro linia jest w dobrym stanie technicznym to zbędne było występowanie przez [...] z wnioskiem o zezwolenie na czasowe wejście w teren w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powodem zaś odmowy ze strony Starosty i Wojewody nie był dobry stan techniczny linii, lecz zamiar po stronie właściciela jej przebudowy, a nie tylko remontu czy konserwacji, na co nie zezwalała powyższa regulacja normatywna.
W odpowiedzi na skargę WINB w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Ponadto wskazać trzeba, iż wyżej opisanej kontroli sąd dokonuje w określonej kolejności; najpierw bada czy istnieją wady dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, następnie czy organy naruszyły przepisy postępowania w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b lub c P.p.s.a. Dopiero w ostatniej kolejności, gdy wynik dotychczasowej kontroli jest negatywny, sąd bada czy nie naruszono przepisów prawa materialnego w taki sposób, że miało to wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd zakończył swą kontrolę na drugim z wyżej opisanych etapów. Zasadnie bowiem skarżąca zarzuca, iż organy nienależycie rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, czym naruszono przepis art. 80 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Właśnie ta część uzasadnienia decyzji ma przekonać strony, że dokonana przez organ ocena dowodów jest logiczna, spójna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego a w konsekwencji prawidłowa, bo prowadząca do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym m.in. wynikających z art. 7 i 77 § 1 K.p.a.
Zgodnie zaś z art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jeśli więc strona w toku postępowania administracyjnego, choćby. w odwołaniu (ale nie tylko) zgłasza jakieś zarzuty przedstawia dowody, to organ jest obowiązany odnieść się do nich a nie tylko ogólnikowo podać jak to powinno wyglądać w praktyce i co oznacza dany przepis. Należy wskazać dlaczego ten zarzut nie jest zasadny, a przedstawiony dowód trzeba ocenić, choćby przez pryzmat czy ma on czy też nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu organy obydwu instancji naruszyły przepis art. 80 K.p.a., nakazujący im ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W istocie oparły bowiem swoje decyzje na ekspertyzie technicznej odcinka linii elektroenergetycznej na działkach ewidencyjnych nr 199 i 124/5 w miejscowości [...] wykonanej przez M.S. z Izby Rzeczoznawców Stowarzyszenia Elektryków Polskich – Ośrodek Rzeczoznawstwa SEP w [...] z sierpnia 2013 r., z której wynika, że na chwilę obecną jej stan techniczny jest dopuszczalny i nie stanowi zagrożenia dla życia, zdrowia osób i zwierząt. W opinii tej przy opisie konstrukcji wsporczych wskazano na widoczne ubytki otoczki betonowej zaznaczając, że widoczne zbrojenie stalowe nie wykazuje widocznych przerw. Podano także, iż okres eksploatacji słupów żelbetowych został wyczerpany i wymaga indywidualnej oceny każdego stanowiska.
Już po przeprowadzeniu dowodu z tej opinii pełnomocnik skarżącej przedłożył – załączając ją do pisma z dnia 18 września 2013 r. – ocenę techniczną konstrukcji słupa żelbetowego typu ZN oznaczonego nr 55 sporządzoną przez Kierownika Katedry Chemii Ogólnej i Elektrochemii Politechniki [...] dr hab. inż. P.S. – profesora Politechniki [...]. W powyższej ocenie jej autor wyjaśnia proces korozji pręta stali zbrojeniowej słupa żelbetowego wskazując przy tym, że w przypadku odsłonięcia części takiego pręta ta odsłonięta część nie koroduje, ale część zakryta betonem o słabym dostępie tlenu koroduje intensywnie. Z uwagi na opisane mechanizmy korozji i stan techniczny tego słupa w ocenie dr hab. inż. P.S. słup ten nie może stanowić elementu nośnego dla linii elektrycznej. Stanowi bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia dla mieszkańców posesji i innych osób postronnych.
Zdaniem Sądu okoliczności wskazywane w ocenie technicznej z 5 września 2013 r. mają niewątpliwy związek z ustaleniem stanu technicznego spornej linii elektroenergetycznej. Tymczasem ani organ I instancji, ani także organ II instancji nie tylko nie wspominają o tym dowodzie, ale też w ogóle nie poddają go jakiejkolwiek ocenie. WINB nie czyni tego także mimo podniesienia przez stronę skarżącą stosownego zarzutu w odwołaniu. O rzekomej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego przez organ odwoławczy ma świadczyć zdanie na 3 stronie uzasadnienia decyzji, które brzmi następująco: "Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzam, że zaskarżona decyzja jest zasadna, a argumenty zawarte w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione", oraz na stronie 4 zdanie w 4 akapicie rozpoczynające się od słów: "Po przeanalizowaniu akt sprawy..." WINB po przytoczeniu treści art. 80 K.p.a. i wyjaśnieniu zasady swobodnej oceny dowodów podał, iż to organ nadzoru budowlanego dokonuje oceny wiarygodności zeznań świadków, wyjaśnień stron oraz całego zgromadzonego materiału dowodowego. Następnie podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Jednakże próżno szukać w całym uzasadnieniu pełnej własnej oceny dowodów, w tym w szczególności oceny technicznej sporządzonej przez dr hab. inż. S. Tymczasem nie można wykluczyć, że znając treść powyższej oceny technicznej także autor ekspertyzy technicznej mógłby zmienić ocenę własną istniejącego stanu rzeczy. Wydaje się, że przynajmniej konieczne byłoby pozyskanie uzupełniającej ekspertyzy w tym zakresie. Z ekspertyzy IRSEP nie wynika bowiem, aby wykonywane były jakiekolwiek odkrywki, celem zbadania stanu nieodkrytego stalowego zbrojenia znajdującego się jeszcze w pozostałościach betonowej otoczki. Rzeczywiście jest tak, że skarżąca i jej pełnomocnik występujący także w toku postępowania administracyjnego nie rozróżniają okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy i innej – dotyczącej legalności wykonania, modernizacji linii elektroenergetycznej, czy zezwolenia na wejście na nieruchomość. Nie wszystkie wskazywane, przedstawione przez nich dowody dotyczą okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, której przedmiotem jest ustalenie stanu technicznego odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej znajdującego się na, działkach ewidencyjnych, których właścicielem jest skarżąca. Przyczynił się do tego organ I instancji, który bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania w tym przedmiocie prowadził je. Jednakże zgodnie z ogólną zasadą przekonywania wynikającą z art. 11 K.p.a. nakazującą organom administracji wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi się kierują przy załatwieniu sprawy, zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a. nakazujący organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), a przede wszystkim zgodnie z art. 80 K.p.a. obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego. W żadnej z decyzji, które są przedmiotem kontroli Sądu nie wskazano dlaczego nie jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy ocena techniczna dr hab. inż. S., bądź dlaczego organy uznały ją za niewiarygodną.
W ocenie Sądu świadczy to jednoznacznie o naruszeniu zasady wynikającej z art. 80 K.p.a. i to mimo prawidłowego wyłożenia przez organ II instancji na czym ona ma polegać. Istota zasady swobodnej oceny dowodów sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W doktrynie podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów jest zatem ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej. Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ ten opiera swoje rozstrzygnięcie sprawy. Zarówno w nauce, jak i w orzecznictwie podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania admianistracyjnego, s. 155). W pierwszym etapie tego procesu należy się oprzeć na materiale dowodowym zebranym przez organ. Po drugie - ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu tego materiału, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu. Nie ma znaczenia, na jakim etapie postępowania wyjaśniającego dany dowód został przeprowadzony. Organ winien w tej fazie postępowania także odpowiednio usystematyzować materiał dowodowy. W trzecim stadium organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Ważne jest tylko to, by określony środek dowodowy miał w ocenie organu znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku zgromadzenia dowodów o przeciwstawnej treści, np. rozbieżnych opinii biegłych (zob. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1984 r., III SA 113/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 42 z glosą W. Olszowego, OSP 1986, z. 1, poz. 20). Ostatnia zasada oceny zgromadzonego materiału dowodowego odwołuje się do reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania, uzasadniania (tamże, s. 155-156; por. też uzasadnienia wyroków NSA z dnia 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 507/95, LEX nr 27107 oraz z 27.03.2013 r. sygn. akt II GSK 1940/11 – Lex 1331838 i inne).
Swobodna ocena dowodów musi być dokonywana z uwzględnieniem zasady równej mocy środków dowodowych, zawartej w art. 75 § 1 K.p.a.. Oznacza to, że określone fakty mogą być udowodnione przy użyciu dowolnych środków dowodowych, byleby nie były one sprzeczne z prawem (wyr. NSA z dnia 9 marca 1989 r., II SA 961/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 33). Wyjątek od tej zasady mogą wprowadzić wyłącznie przepisy szczególne, wskazujące, że określone zdarzenia mogą być dokumentowane wyłącznie ściśle określonymi przez ustawodawcę dowodami.
Jak podkreślił WSA we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 282/07 (LEX nr 460733) organ administracji powinien dokonać oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich dowodów we wzajemnej ich łączności. Organ może poszczególnym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują podstaw, na których organ ma oprzeć ocenę dowodów, jednakże w nauce wskazuje się, że w tej ocenie powinien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Naruszenie wskazanych powyżej reguł stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Dokonując swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej musi pamiętać, że czynność ta winna znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest więc wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji, a także wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom organ ten odmówił wiarygodności (art. 107 § 3 K.p.a.). Innymi słowy, jeżeli organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powoła się na pewne okoliczności, to muszą one wynikać ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i muszą mieć w nim swoje umocowanie. I odwrotnie: gdy organ stwierdzi, że niektórych środków dowodowych, zwłaszcza zgłoszonych przez stronę nie uwzględnił, powinien to także szczegółowo uzasadnić, mając na względzie także zasadę przekonywania zawartą w art. 11 K.p.a. (tak Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca Cz. Martysz A.Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, komentarz do art. 80).
Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez organy w sytuacji, gdy wśród dowodów zgromadzonych w sprawie są dowody wykazujące okoliczności przeciwne, zupełnie odmienne, zawsze jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym uprawniony do dokonania we własnym zakresie ustaleń stanu faktycznego poprzez własną ocenę dowodów. Nie może bowiem "wyręczać" organów w tym przedmiocie nie będąc "organem III instancji" w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest uprawniony jedynie do zbadania czy ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez organy jest prawidłowa w tym sensie, o którym wyżej wskazano, czy jest spójna, logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie – uzasadnienie decyzji powinno, stosownie do zawartej w art. 80 K.p.a.. zasady, tak odzwierciedlać stanowisko organów, by strona postępowania nie została pozbawiona możliwości oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania (tak m.in. WSA w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/13 – Lex nr 1401726). Taką możliwość powinien też mieć sąd, do którego zaskarżono decyzję. Ocena, o której mowa w w/w przepisie powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Organ powinien w jej ramach dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Można odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu wyjaśniając przyczyny ich konkretnej oceny. Zastosowanie zasady swobodnej oceny dowodów powinno też znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 § 3 K.p.a.
W niniejszej sprawie organy naruszyły w/w przepisy, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wyżej wskazano treść oceny technicznej sporządzonej przez prof. Politechniki [...] dr hab. inż. S. mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskazywała bowiem na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Z uwagi na naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania, w tym przede wszystkim art. 80 K.p.a. Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organy przeanalizują dowody zebrane w sprawie, w tym przedstawione przez skarżącą, dokonają ich oceny zgodnie z regułą wynikającą z art. 80 K.p.a., czemu dadzą wyraz w uzasadnieniu decyzji i stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. i rozważą konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w świetle okoliczności wynikających z oceny technicznej słupa przedłożonej przez stronę skarżącą, a także odniosą się do jej zarzutów.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Zasądzone koszty to uiszczony przez stronę wpis od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło