II SA/Rz 305/11
WyrokWSA w Rzeszowie2011-05-18
Skład orzekający: Maria Piórkowska, Magdalena Józefczyk, Ewa Partyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy waloryzacja odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości powinna być dokonana na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, czy też na podstawie wskaźników zmian cen nieruchomości, oraz czy waloryzacja obejmuje okres od ustalenia odszkodowania do dnia jego zapłaty?Ratio decidendi
Waloryzacja odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości powinna być dokonana na podstawie wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a do czasu ich ogłoszenia – wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Waloryzacja obejmuje okres od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu (ustalającej odszkodowanie) do dnia zapłaty tego odszkodowania. Przepis art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi lex specialis w stosunku do art. 358¹ § 3 Kodeksu cywilnego i wyłącza jego stosowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. Ś. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżąca kwestionowała datę rozpoczęcia waloryzacji oraz jej wysokość, domagając się zastosowania innych wskaźników i uwzględnienia odsetek za opóźnienie. Organy administracji uznały waloryzację za prawidłową, stosując wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych i przyjmując datę złożenia kwoty do depozytu sądowego jako datę zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pierwotnie uchylił decyzję, uznając naruszenie prawa w zakresie waloryzacji, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk/spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania -skargę oddala-
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2009r., sygn. akt: II SA/Rz 671/09 Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 20009r. , nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Powyższą decyzją, stanowiąca przedmiot skargi w niniejszej sprawie, Wojewoda działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwanej daje ustawą po rozpoznaniu odwołania K. Ś. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję.
Powyższe decyzje wydane zostały w następujących okolicznościach sprawy.
Postępowanie niniejsze zostało wszczęte na wniosek K. i J. Ś. o waloryzację odszkodowania ustalonego w wysokości 69.803 zł decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2007 r. o wywłaszczeniu na rzecz Gminy Miasta nieruchomości położonej w Rzeszowie, oznaczonej jako działka nr 46/3 o powierzchni 452 m² obręb 211 [...], objętej KW Nr [...] i stanowiącej własność J. i K. Ś. określającą odszkodowanie oraz zobowiązującą Gminę Miasto do jego zapłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] sierpnia 2007 r., zaś skarga na nią została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2008 r. (sygn. akt II SA/Rz 817/07). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 czerwca 2008 r. (sygn. akt I OSK 691/08) oddalił skargę kasacyjną od wskazanego orzeczenia.
Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wskazanego wyżej wniosku K. i J. Ś. decyzją z dnia [...] maja 2009 r. dokonał waloryzacji kwoty 69.803 zł za okres od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 1 lipca 2008 r. w wysokości 3.273,76 zł, zobowiązując jednocześnie Gminę Miasto do jego wypłaty na rzecz wyżej wymienionych na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od wskazanej decyzji złożyli K. i J. Ś., kwestionując przyjętą przez organ datę 1 lipca 2008 r., jako stojącą w sprzeczności z postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 października 2008 r. zezwalającego na złożenie świadczenia do depozytu. Odwołujący się zakwestionowali także wysokość waloryzacji, podnosząc, że właściwym byłoby ustalenie jej przez biegłego rzeczoznawcę.
Wojewoda zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Argumentując swoje stanowisko wskazał na art. 132 ust. 3 ustawy, według którego ustalona w decyzji wysokość odszkodowania podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty przez organ (osobę, jednostkę organizacyjną) zobowiązany do tej zapłaty. Zgodnie z art. 5 ustawy, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Jednak stosownie do art. 227 ustawy do czasu ogłoszenia przez Prezesa GUS wskaźników zmian cen nieruchomości, waloryzacji dokonuje się stosując wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Organ odwoławczy podniósł, że Gmina Miasto - zobowiązana do zapłaty przedmiotowego odszkodowania wystąpiła do Sądu Rejonowego w Rzeszowie z wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. o zezwolenie na złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania tj. 69.803 zł z uwagi na to, że K. i J. Ś. odmówili jego przyjęcia i nie podali numeru konta bankowego potrzebnego do dokonania wpłaty. Jednocześnie z wnioskiem Gmina złożyła objętą nim kwotę do depozytu, korzystając z regulacji art. 6932 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Postanowieniem z dnia 14 października 2008 r. (sygn. akt XI Ns 53/08) Sąd Rejonowy w Rzeszowie zezwolił wnioskującemu na złożenie przedmiotowej kwoty do depozytu. Orzeczenie to zostało zmienione przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, jednakże tylko w zakresie kosztów postępowania, w pozostałej zaś części apelację oddalono. W ocenie organu II instancji, dokonana przez organ pierwszoinstancyjny waloryzacja odszkodowania za okres od 1 lipca 2007 r. do dnia 1 lipca 2008 r. jest prawidłowa. Uwzględniając bowiem treść powołanego wyżej art. 6932 § 2 kodeksu postępowania cywilnego należy przyjąć, iż ustalona decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2007 r. kwota odszkodowania na rzecz K. i J. Ś. została wpłacona do depozytu sądowego w dniu [...] lipca 2008 r. i w tym też dniu został złożony wniosek o zezwolenie na powyższą czynność. Zdaniem organu, również wysokość waloryzacji nie budzi wątpliwości. Ustosunkowując się zaś do zarzutu odwołania organ podkreślił, że unormowania ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zezwalają na zastosowanie innych wskaźników do waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie.
Z decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2009 r. nie zgodziła się K. Ś., składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wnosząc o uchylenie wskazanej wyżej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 77 w zw. z art. 140 KPA przez niewypełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskutek zaniechania zlecenia biegłemu obliczenia waloryzacji według wskaźników zmian cen nieruchomości oraz poprzez niedokonanie jakichkolwiek ustaleń i brak rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek za opóźnienie w zapłacie należnego odszkodowania,
- prawa materialnego, w szczególności art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 478 kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zapłata odszkodowania winna nastąpić w terminie 28 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję wywłaszczeniową do sądu administracyjnego (art. 132 ust. 1 w zw. z art. 9 ustawy), a jeśli skargę taką wniesiono - w terminie 14 dni od dnia wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 132 ust. 1 ustawy w zw. z art. 61 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy uwzględnieniu powyższego należy, zdaniem skarżącej przyjąć, że Gmina Miasto pozostawała w zwłoce z zapłatą należnego odszkodowania od dnia 29 stycznia 2008 r. Podkreśliła, iż dłużnik spełnił świadczenie w dniu 30 lipca 2008 r., jednak nie zwaloryzował go za okres od dnia ustalenia odszkodowania do dnia jego zapłaty. Tym samym Gmina Miasto Rzeszów pozostaje w zwłoce z zapłatą różnicy pomiędzy kwotą zwaloryzowanego odszkodowania a kwotą odszkodowania ustalonego decyzją wywłaszczeniową, począwszy od dnia 31 lipca 2008. Wobec opóźnienia w zapłacie odszkodowania dotychczasowemu właścicielowi należą się, w ocenie składającej skargę, odsetki według zasad określonych w kodeksie cywilnym, zaś rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinno zapaść na drodze administracyjnej. Skarżąca zaznaczyła, iż dokonana przez Prezydenta Miasta waloryzacja nie odzwierciedla rzeczywistej ceny nieruchomości, narażając ją tym samym na straty wynikające z różnicy we wzroście inflacji w ostatnich latach w porównaniu ze wzrostem cen rynkowych nieruchomości. Jej zdaniem, wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych nie nadaje się do opisu trendów cenowych na rynku obrotu nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn podanych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 132 ust. 2 ustawy i nienaliczenia odsetek za zwłokę w zapłacie należności organ wskazał, że nie może on stanowić przedmiotu analizy w postępowaniu dotyczącym waloryzacji odszkodowania. Nadto, jakiegokolwiek opóźnienia czy też zwłoki nie stwierdzono. Także zarzut dotyczący naruszenia art. 478 kodeksu cywilnego nie jest uzasadniony, gdyż przepis ten nie ma zastosowania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 671/09 uwzględnił skargę K. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji wypłaconego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości i uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Argumentując swoje stanowisko wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Prezydent Miasta orzekł o waloryzacji kwoty 69.803 zł wypłaconego odszkodowania ustalonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2007 r. za okres od dnia 1 lipca 2007 r. do 1 lipca 2008 r. w wysokości 3.273,76 zł i zobowiązał Gminę Miasto do wypłacenia tej kwoty w terminie 14 dni od daty ostateczności decyzji. Dokonując oceny prawidłowości wyliczenia przez organy wielkości waloryzacji Sąd uznał, że w tym zakresie decyzja narusza prawo. Jak wspomniano wyżej przepis art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Za dzień zapłaty odszkodowania uznać należy dzień 31 lipca 2008 r., kiedy to kwota 69.803 zł została przez Gminę Miasto złożona do depozytu sądowego. Zauważyć należy, że pełna kwota należnego stronie skarżącej odszkodowania z uwzględnieniem jego waloryzacji według stanu na dzień 31 lipca 2008 r. wyliczona przez Prezydenta Miasta w decyzji z dnia [...] maja 2009 r. wynosiła kwotę 73.076,76 zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w dniu 31 lipca 2008 r. do depozytu sądowego wpłacona została jedynie część tej kwoty wynosząca 69.803 zł. Tak, więc według stanu na dzień 31 lipca 2008 r. organ zobowiązany do zapłaty odszkodowania nie zapłacił K. i J. Ślusarzom jeszcze kwoty 3.273,76 zł. Kwota ta powinna w dalszym ciągu zwaloryzowana według stanu na dzień zapłaty odszkodowania.
Stwierdzając naruszenie przepisów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W wytycznych dla ponownego rozpatrzenia sprawy wskazał, że rolą organu będzie dokonanie waloryzacji kwoty 3.273,76 zł według stanu na dzień zapłaty pozostałej części odszkodowania. Jeżeli zobowiązany w oparciu o decyzję z dnia [...] maja 2009r. dokonał już zapłaty kwoty 3.273,76 zł należy dokonać waloryzacji tej kwoty na dzień zapłaty odszkodowania, a w przypadku stwierdzenia, że nie została jeszcze wypłacona pełna kwota należy różnicę zwaloryzować na dzień zapłaty odszkodowania.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd I instancji stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zarzut dotyczący konieczności dokonania waloryzacji przez biegłego nie może zostać uwzględniony z uwagi na brzmienie przepisu art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu natomiast do odsetek z tytułu przekroczenia terminu do zapłaty odszkodowania Sąd I instancji zaaprobował stanowisko organów, iż do rozpoznania sprawy o odsetki z tytułu opóźnienia lub zwłoki w wypłacie odszkodowania właściwy jest sąd powszechny. Nie można uznać również za zasadny zarzutu podniesionego przez pełnomocnika Prezydenta Miasta, iż decyzja o waloryzacji wydana została z naruszeniem prawa z uwagi na brzmienie przepisu art. 3581 § 3 k.c., który w sprawie będzie miał zastosowanie. Skład orzekający w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że postanowienia art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowią lex specialis w stosunku do postanowień art. 3581 § 1 i 3 k.c. i w tym zakresie wyłączają ich stosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Gminę Miasto reprezentowaną przez radcę prawnego A. N., na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 621/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzją, o której mowa w tym przepisie jest decyzja o waloryzacji odszkodowania a nie decyzja o ustaleniu odszkodowania, co w rezultacie doprowadziło do podwójnej waloryzacji kwoty 3.273,76 zł.
Rozpatrując ten zarzut, wskazał, że zauważyć należy, iż waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania. Waloryzacja dotyczy okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu (art. 129 ust. 1 u.g.n.), kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania (14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna).
Jak bowiem wynika z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r., kwota 3.276,76 zł, jest to kwota stanowiąca równowartość różnicy pomiędzy ustalonym w decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość a zwaloryzowanym (czyli przerachowanym) odszkodowaniem. Waloryzacja dotyczy okresu od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 1 lipca 2008 r. Innymi słowy, z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r. wynika, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczoną, mocą decyzji tego samego organu z dnia [...] czerwca 2007 r., nieruchomość wynosi na dzień 1 lipca 2008 r. po waloryzacji – 73.076,76 zł. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiałe są wskazówki Sądu I instancji nakazujące organom dokonanie waloryzacji kwoty 3.276,76 zł na dzień zapłaty pozostałej części odszkodowania. Waloryzacja kwoty, o którą zwiększono wysokość odszkodowania w wyniku jego przerachowania, narusza przepis art. 132 ust. 3 u.g.n. W przepisie tym mowa jest bowiem o waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji. Przez decyzję tę należy rozumieć decyzję o wywłaszczeniu (art. 129 ust. 1 ustawy) albo odrębną decyzję o odszkodowaniu (art. 129 ust. 5 ustawy), nie zaś decyzję o waloryzacji odszkodowania (art. 132 ust. 3 u.g.n.). Skoro zatem wskazówki te stanowią wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., to skuteczny jest także zarzut naruszenia tego przepisu.
Zarzut naruszenia art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 358¹ § 3 Kodeksu cywilnego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż art. 132 ust. 3 u.g.n. jest samoistną podstawą waloryzacji odszkodowania, nie zasługuje natomiast na uwzględnienie. W literaturze przedmiotu podnosi się, iż podstawy prawne waloryzacji uregulowanej w art. 358¹ Kodeksu cywilnego odnoszą się tylko do stosunków kontraktowych, powstałych w sferze cywilno-prawnej regulacji. Waloryzacja ta nie może mieć zatem zastosowania na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 132 ust. 3 u.g.n., poprzez przyjęcie, że decyzja, o której mowa w tym przepisie, to decyzja organu I instancji ustalająca odszkodowanie, podczas gdy w przepisie tym mowa jest, zdaniem autora skargi kasacyjnej, o ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., który stanowi, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Równocześnie w myśl art. 190 P.p.s.a w sytuacji, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 P.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny sąd ten związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Wykładnia prawa dokonana przez NSA nie może wykraczać poza zakres kognicji i orzekania, wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej (J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi..., s. 267). Jednocześnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, niepubl.).
Jeżeli zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w cytowanej wyżej ustawie, Sąd uwzględnia skargę. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie oraz mając na uwadze treść art. 190 P.p.s.a, Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.
Nie budzi wątpliwości, w tym przy uwzględnieniu wyjaśnień pełnomocnika skarżącej złożonych do protokołu rozprawy, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania, zatem istnieje przedmiot do orzekania, bo nie wystąpiła przesłanka z art. 56 P.p.s.a. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność przedstawiona przez skarżącą na rozprawie z dniu [...] maja 2011r., że kwota waloryzacji nie została wypłacona, co związane jest z wykonalnością decyzji.
Stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie nie jest sporny i nie budzi wątpliwości, sporną jest natomiast kwestia sposobu obliczania zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
Stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż przyjęta przez organy I i II instancji wykładnia art. 132 ust. 3 u.g.n. jest prawidłowa. W myśl wskazanego wyżej przepisu wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień zapłaty, a waloryzacji winien dokonać organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Ustawodawca zabezpieczył w ten sposób interes majątkowy uprawnionych na wypadek niewypłacenia im w terminie ustalonego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Ustawodawca określił również w ustawie ( art. 5, art. 277 ) swoiste mechanizmy waloryzacyjne jakimi należy się kierować dokonując urealnienia wartości ustalonego już odszkodowania. Tym samym wyłączył możliwość dokonania waloryzacji w sposób wynikający z art. 358¹ § 1 k.c. Oznacza to, że waloryzacja wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji może być dokonana wyłącznie na zasadach wynikających z art. 132 ust. 3 ustawy, przy czym dokonanie waloryzacji jest niezależne od tego, czy podmiot zobowiązany pozostaje w zwłoce w zapłacie odszkodowania. Zgodnie z tym co rozważono, dokonanie waloryzacji nie służy weryfikacji ustalonego już odszkodowania, lecz wyłącznie uaktualnieniu wartości tego odszkodowania przy zastosowaniu wskaźników waloryzacyjnych. W myśl art. 5 ustawy waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości zgłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", a do czasu ogłoszenia tych wskaźników – zgodnie z art. 227 ustawy – przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, kierując się powyższymi wskaźnikami waloryzacyjnymi, dokonując waloryzacji w sposób autorytatywny określa wysokość odszkodowania. Tym samym jednostronnie i w sposób władczy konkretyzuje normę prawną, a w postępowaniu administracyjnym formą takiej konkretyzacji jest decyzja.
Z kolei przepis art. 358¹ § 3 k.c. stanowi, iż w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby było ustalone w orzeczeniu lub umowie. Przewidziana w art. 358¹ § 3 k.c. waloryzacja sądowa stanowi wyłom w zasadzie nominalizmu. Jej zasadniczą przesłanką jest istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. W literaturze przedmiotu podnosi się, iż podstawy prawne waloryzacji uregulowanej w art. 358¹ k.c. odnoszą się tylko do stosunków kontraktowych, powstałych w sferze cywilno-prawnej regulacji. Waloryzacja ta nie może mieć zatem zastosowania na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. Jan Szachułowicz (w:) "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz" pod red. J. Szachułowicza, Wyd. 3 zmienione, Wyd. Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2003, s. 35). Ponadto zwraca się uwagę na to, iż uregulowania zawarte w art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowią lex specialis w stosunku do art. 358¹ § 3 k.c. i w tym zakresie wyłączają ich stosowanie (Małgorzata Szalewska "Wywłaszczenie nieruchomości", Wyd. "Dom Organizatora", Toruń 2005, s. 286).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podziela przedstawione powyżej poglądy prawne. W ocenie WSA, art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowi samoistną podstawę waloryzacji odszkodowania za wywłaszczenie. Przepis art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowi lex specialis w stosunku do postanowień art. 358¹ § 3 k.c. i w tym zakresie wyłącza jego zastosowanie. Waloryzacja odszkodowania winna nastąpić zatem według zasad obowiązujących na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Słusznie zatem organy I i II instancji przyjęły , iż waloryzacja odszkodowania uregulowana w art. 132 ust. 3 u.g.n. nie została ograniczona żadnymi dodatkowymi warunkami, a przepis ten stanowi samoistną podstawę waloryzacji
Podkreślić należy, że w przepisie art. 132 ust. 3 u.g.n., mowa jest o decyzji organu I instancji ustalającej odszkodowanie. Waloryzacja dotyczy okresu pomiędzy datą wydania decyzji o wywłaszczeniu (art. 129 ust. 1), kiedy ustala się wysokość odszkodowania a datą wypłaty tego odszkodowania. W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Skoro zatem wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, to waloryzacja odszkodowania winna dotyczyć okresu między wydaniem decyzji wywłaszczeniowej ustalającej to odszkodowanie (art. 129 ust. 1) a datą wypłaty tego odszkodowania.
Podobne stanowisko w tej materii wyrażone zostało także w literaturze przedmiotu (A. Łukaszewska (w:) "Gospodarka nieruchomościami. Przepisy i komentarz", pod red. J. Szachułowicza, Warszawa 2002, s. 380 oraz M. Szalewska, Ibidem, s. 286). Zdaniem tej ostatniej autorki, waloryzacja odszkodowania następuje zawsze od momentu jego ustalenia (daty wydania decyzji wywłaszczeniowej) do dnia zapłaty odszkodowania. Pogląd ten podziela WSA w Rzeszowie.
Jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r., kwota 3.276,76 zł, jest to kwota stanowiąca równowartość różnicy pomiędzy ustalonym w decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość a zwaloryzowanym (czyli przerachowanym) odszkodowaniem. Waloryzacja dotyczy okresu od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 1 lipca 2008 r. Z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r. wynika, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczoną, mocą decyzji tego samego organu z dnia [...] czerwca 2007 r., nieruchomość wynosi na dzień 1 lipca 2008 r. po waloryzacji – 73.076,76 zł. W przepisie tym mowa jest o waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji, przy czym przez decyzję tę należy rozumieć decyzję o wywłaszczeniu (art. 129 ust. 1 ustawy) albo odrębną decyzję o odszkodowaniu (art. 129 ust. 5 ustawy.
Z przedstawionych powyżej względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło