II SA/Rz 327/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi K. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwane SKO, lub Kolegium) z dnia [...] listopada 2013 r. nr[...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy obu instancji kierowały się następującymi okolicznościami prawnymi i faktycznymi: wnioskiem z dnia 24 czerwca 2013 r. K. P. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem M. P. Po rozpoznaniu tego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr[...], odmówił K. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem M. P. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nad niepełnosprawnym dzieckiem w pierwszej kolejności przysługuje matce albo ojcu dziecka z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobowej. W niniejszej sprawie to A. P. jako matka niepełnosprawnego jest w pierwszej kolejności zobligowana do sprawowanie opieki nad nim, gdyż ojciec wymagającego opieki – J. P. odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. W odwołaniu od tej decyzji K. P. podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i podał, że sprawuje opiekę nad bratem, dlatego nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym SKO decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że w przedmiotowej sprawie osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odwołujący się nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż osoby spokrewnione w pierwszym stopniu – rodzice osoby wymagającej opieki żyją i nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich. K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z dnia [...] listopada 2013 r. powtarzając jak w odwołaniu, że jest ona dla niego krzywdząca. Skarżący wskazał, że jego matka nie może zrezygnować z zatrudnienia, gdyż jest jedynym żywicielem rodziny, pracuje w systemie 12-godzinnym w tym w niedzielę, święta i noce. W związku z powyższym nie może sprawować opieki nad M. P. Zwrócił uwagę, że środki finansowe pobierane z zasiłku pielęgnacyjnego nie wystarczyłyby na pokrycie rachunków, zakupu leków, środków pielęgnacyjnych, czy odżywek. Przedstawił stan zdrowia swojego brata. Zwrócił uwagę, że jego ojciec J. P. przebywa w Zakładzie Karnym, dlatego sprawuje bezpośrednią opiekę nad bratem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wypada podnieść, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli natomiast wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie to tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżonej do WSA decyzji administracyjnej SKO jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to obok zasiłku pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.; zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego zostały opisane w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez SKO, przepis ten w ust. 1 stanowił, że : świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podmioty uprawnione do świadczenia wskazuje również art. 17 ust. 1a, który stanowi, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, a więc osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (np. spokrewnionym w drugim stopniu jak rodzeństwo osoby wymagającej opieki), przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (podkreślenie Sądu); 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie stanowi sporu, że rodzice osoby wymagającej opieki żyją; nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich a ponadto nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze względu na odbywanie przez ojca M. P. kary pozbawienia wolności, faktyczną opiekę nad nim sprawować może matka A. P. W tych okolicznościach, na matkę jako osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje treść art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś skarżącego wyklucza od prawa do tego świadczenia art. 17 ust. 1a pkt 1 przytoczonej wyżej ustawy. A. P. w oświadczeniu z dnia 24 czerwca 2013 r. (karta akt administracyjnych nr 2) wskazała, iż nie może sprawować opieki nad synem, ponieważ pracuje i nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Sąd wyjaśnia skarżącemu, że fakt wykonywania pracy przez w/w nie stanowi o przejściu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na K. P. K. P. takiego świadczenia uzyskać nie mógł bowiem nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z uwagi na niebudzący wątpliwości stan faktyczny oraz treść powyższego przepisu, decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego K. P. ze względu na konieczność sprawowania opieki nad bratem stanowiłaby zdaniem WSA o naruszeniu przez Organ obowiązujących przepisów prawa. Podniesione przez skarżącego argumenty, jakkolwiek ważkie z punktu widzenia solidarności społecznej, nie miały znaczenia dla tej oceny bowiem nie mają charakteru normatywnego, a tylko takie mogłyby zadecydować o uwzględnieniu skargi. Innymi słowy, trudna sytuacja skarżącego oraz jego brata nie jest w stanie wpłynąć na zmianę ustalonych przez Organ skutków prawnych stosowania art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jeszcze raz należy podkreślić, iż w stanie faktycznym sprawy, jedynie matka M. P. poprzez rezygnację z zatrudnienia (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinny) mogłaby starać się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja SKO nie narusza obowiązujących przepisów prawa, co wyłącza możliwość skorzystania przez Sąd z przysługujących mu kompetencji kasacyjnych w postaci uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotu skargi. Z powyższych względów Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.