II SA/Rz 348/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia -skargę oddala- Przedmiotem skargi S. M. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy w [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 nr [...] organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami nr 1378 i 1379 położonymi w miejscowości O. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 20 grudnia 2017 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W dniu 2 stycznia 2018 r. skarżąca złożyła osobiście w Urzędzie Gminy w [...] zażalenie na powyższe postanowienie. Następnie pismem z dnia 18 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2017 nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podała, że postanowienie to zostało jej doręczone w dniu 20 grudnia 2017 r. o godz. 16:00, następnie były święta z czym wiązały się liczne obowiązki. Skarżąca podniosła również, że odległość z jej miejsca zamieszkania do Urzędu Pocztowego wynosi ponad 10 km, zaś w okresie świątecznym nie ma dogodnej komunikacji autobusowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] SKO odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Jako podstawę prawną postanowienia SKO wskazało art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej w skrócie: "k.p.a.") W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że stosownie do treści art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeszkoda w niedopełnieniu terminu ma mieć postać przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. W ocenie SKO, ogólne twierdzenia skarżącej, że przyczyną uchybienia terminu był fakt, iż w/w postanowienie zostało doręczone jej w dniu 20 grudnia 2017 r., następnie były święta i wiele innych obowiązków, a w okresie ferii szkolnych - świątecznych nie ma dogodnej komunikacji autobusowej - nie może być wystarczającą argumentacją na wykazanie braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem SKO, nie zaistniała więc nagła i nie dająca się przezwyciężyć przeszkoda uniemożliwiająca skarżącej dokonanie odpowiednich czynności w terminie. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie SKO. W uzasadnieniu skargi podała, że postanowienie dostarczone zostało jej w dniu 20 grudnia 2017 o godz. 16:00. Skarżąca do świąt przebywała u córki opiekując się chorymi wnukami. Dalej wyjaśniła, że zażalenie faktycznie dostarczyła w dniu 2 stycznia 2018 r. o godz. 8:00, t. j. w dwunastym dniu kalendarzowym. W okresie tym były cztery dni świąteczne i dwie wolne soboty, natomiast skarżąca nie wiedziała, że są one wliczane do biegnącego terminu. Skarżąca podniosła, że wraz z mężem ukończyli 70 lat, jej mąż przeszedł trzy zawały serca, ma założone bajpasy, leczy się onkologicznie i reumatologicznie. W dniu 22 grudnia 2017 r. odbył wizytę u specjalisty z zakresu chorób reumatologicznych w T. Ponadto z okresem świątecznym, wiążą się zakupy żywności i lekarstw, życzenia, rocznice urodzin skarżącej i jej męża, przygotowania wizyt gości i duszpasterza oraz sprawy religijno- kulturowe. Skarżąca wskazała również, że sprawa rozgraniczeniowa trwała 198 dni, pomimo to skarżąca nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania. Wskazała też, że przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia [...] grudnia 2017 r. została wypisana już w dniu [...] grudnia 2017 r., zaś skarżąca otrzymała ją dopiero 20 grudnia 2017 r., a więc po dwunastu dniach, podczas gdy zwykle otrzymywała takie pisma najpóźniej następnego dnia. Jej zdaniem, w okresie świątecznym usługi prawne są trudno dostępne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu, albowiem kwestionowane skargą postanowienie nie narusza prawa. W sprawie bezsporne są następujące fakty: 1) postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego z dnia [...] grudnia 2017 roku zostało doręczone skarżącej w dniu 20 grudnia 2017 roku. W postanowieniu zawarto prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia – k. 27 akt adm.; 2) w dniu 2 stycznia 2018 roku skarżąca osobiście wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2017 roku k. 1. Z prezentaty zamieszczonej na zażaleniu nie wynika wprawdzie, że wniesiono je osobiście, jednakże ustalenia organu w tym przedmiocie potwierdziła skarżąca w skardze do tutejszego sądu – k. 10 akt sądowych; 3) w dniu 15 stycznia 2018 roku skarżąca nadała na poczcie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia [...] grudnia 2017 roku. Instytucję przewrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej reguluje art. 58 Kpa. Stosownie do treści jego § 1 organ przywraca termin do dokonania czynności procesowej o ile strona uprawdopodobni, że do uchybienia terminu nie doszło z jej winy. Przy ocenie braku winy, organ administracji powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony, dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r. I OSK 2520/16. Brak winy zachodzi w przypadku, gdy spóźnione dokonanie czynności procesowej wynika z trudnej do przezwyciężenia przeszkody, np. powodzi, pożaru, nagłej i ciężkiej choroby, przerwy w komunikacji. Dopuszczenie się w tej mierze choćby lekkiego niedbalstwa wskazuje na niedołożenie należytej staranności i w konsekwencji stanowi podstawę do negatywnego załatwienia wniosku o przywrócenie terminu – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2017 r. II OSK 94/17. Przyjęcie wyżej opisanych rygorów stanowi naturalną konsekwencję charakteru, jaki przypisuje się terminom obowiązującym w ramach postępowania administracyjnego. Wszystkie czynności procesowe na gruncie Kpa przebiegają według określonego schematu, który wyznacza stadia (fazy) postępowania w taki sposób, że realizacja określonych czynności, właściwych dla stadium wcześniejszego, umożliwia przejście do stadium następnego i podjęcie w jego ramach adekwatnych dla niego aktywności procesowych. Celem zapewnienia odpowiedniego tempa postępowania, oraz gwarancji, że postępowanie to nie utknie w martwym punkcie, lecz będzie kontynuowane, ustawodawca wprowadził dla określonych czynności procesowych, do podjęcia których uprawnione są strony, terminy procesowe. Gwarantują one przewidywalność i stabilność postępowania, albowiem z góry wiadomo, jakim czasem dysponuje strona do podjęcia danej aktywności procesowej i jaki będzie skutek, jeżeli tej aktywności nie podejmie. Stwarza to więc pewien przejrzysty dla organu i stron układ procesowy, który z jednej strony wymusza na stronach zaangażowanie i dyscyplinę, a z drugiej zaś stabilizuje postępowanie i czyni go przewidywalnym. Przywrócenie terminu i tym samym uniknięcie skutku procesowego, jaki przepisy Kpa wiążą z niedokonaniem czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie ma charakter zupełnie wyjątkowy i możliwe jest jedynie wówczas, gdy strona uprawdopodobni, że z przyczyn od niej niezależnych, przy dochowaniu najwyższej staranności, nie mogła działać terminowo. Każde, nawet najmniejsze niedbalstwo, świadczące o tym, że strona miała możliwość termin zachować, musi skutkować odmową przywrócenia terminu. Oceniając wniosek skarżącej przez pryzmat tak ukształtowanego stanowiska judykatury, SKO doszło do prawidłowej konkluzji, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Sam fakt przebywania w okresie od 20 grudnia do świąt, a więc należy założyć, że do 24 grudnia 2017 roku, u córki i sprawowanie opieki nad wnukami, nie przesądza o braku możliwości sporządzenia i wniesienia zażalenia w terminie. Skarżącej termin do wniesienia zażalenia upływał z końcem dnia [...] grudnia 2017 roku, który był dniem pracującym. Z daty zamieszczonej na zażaleniu wynika, iż zostało ono sporządzone w dniu [...] grudnia, a zatem w ostatnim dniu terminu. Skarżąca mogła zatem w tym dniu, albo doręczyć zażalenie bezpośrednio do organu, albo nadać je na poczcie. Fakt, iż skarżąca musiała dojechać na pocztę ok. 10 km, a połączenia autobusowe w tym okresie nie były dogodne, dowodzi iż skarżąca miała możliwość terminowego wniesienia zażalenia, albowiem poczta w tym czasie działała, podobnie jak komunikacja autobusowa. To, że była ona dla skarżącej niedogodna nie zmienia faktu, iż niedogodność ta mogła zostać przezwyciężona przy dochowaniu należytej staranności. Sąd wskazuje, że ukończenie 70 lat w żaden sposób samo w sobie nie przesądza o tym, że skarżąca nie miała możliwości terminowo podejmować czynności procesowych. Skarżąca, jak sama podała, w okresie na wniesienie zażalenia opiekowała się chorymi wnukami, co dowodzi iż jest osobą żywotną, której można powierzyć czynności obarczone dużym stopniem odpowiedzialności. Całość naprowadzonych okoliczności potwierdza wniosek SKO, iż okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniały, iż przy dochowaniu należytej staranności nie mogła ona wnieść zażalenia w terminie. Sąd zauważa, iż SKO nie odniosło się do kwestii dochowania przez skarżącą 7 dniowego terminu na złożenie podania o przywrócenie terminu – art. 58 § 2 Kpa. Podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w dniu 15 stycznia 2018 roku, co oznacza iż skarżąca powinna dowiedzieć się o uchybieniu terminu najpóźniej 8 stycznia 2018 roku. Kwestia ta nie została przez SKO rozważona, niemniej jednak z uwagi na negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącej, pozostaje ona bez wpływu na treść rozstrzygnięcia – niezależnie od tego, czy skarżąca dochowała terminu z art. 58 § 2 Kpa, czy też nie, jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Z wyłożonych powodów Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.