II SA/Rz 351/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 17 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 351/18 U Z A S A D N I E N I E W rozpoznawanej sprawie W.Ś. (dalej: "Wnioskodawca") zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika adwokata argumentując wniosek skomplikowanym charakterem sprawy. Oświadczył, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika procesowego oraz pokryć kosztów postępowania sądowego. Jest jedynym żywicielem rodziny – na jego utrzymaniu pozostaje bezrobotna żona. Z wynagrodzenia Wnioskodawcy pokrywane są wszystkie bieżące koszty utrzymania, w tym opłaty i nie pozostają mu do dyspozycji żadne środki na pokrycie kosztów procesu i pełnomocnika. Wnioskodawca dodał, że jest rolnikiem i rolnictwo jest jego źródłem utrzymania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym również z dorosłą córką, która pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 500 zł. Jako majątek wskazał dom o pow. 100 m² o wartości 60.000 zł ("udział 60% 100 m² 60.000 zł"), nieruchomość rolną o pow. 6 ha i zadeklarowanej wartości 45.000 zł, ciągnik rolniczy, samochód ciężarowy. Jako źródło utrzymania wskazał wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.200 zł. W dochodach wspólnego gospodarstwa domowego uwzględnił pobierany przez córkę zasiłek w wysokości 500 zł. Jako stałe zobowiązania wyszczególnił opłaty za telefon stacjonarny 127,20 zł, energię elektryczną 293,62 zł, gaz 132,17 zł, KRUS 399 zł, ratę kredytu 769,56 zł, kanalizację 121,66 zł, podatek rolny 90 zł i 85 zł. Na wyżywienie rodzina ponosi wydatki w wysokości 500 zł. Wnioskodawca załączył także dowody zapłaty za dostarczane media, zaświadczenie od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto, zaświadczenie o wysokości rat zadłużenia kredytowego oraz zaświadczenie dot. córki o jej statusie jako osoby bezrobotnej Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. adwokata i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Z kolei stosownie do treści art. 33 § 1 P.p.s.a. prawa strony przysługują również osobie, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Osoba taka jest uczestnikiem postępowania na prawach strony i również może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy. W świetle art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W rozpoznawanej sprawie status taki przysługuje Wnioskodawcy, zatem zgłoszony wniosek podlega rozpoznaniu. Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzi do konkluzji, że Wnioskodawca nie spełnia przesłanek do zastosowania prawa pomocy w zakresie zarówno całkowitym jak też częściowym. Z oświadczenia wynika, że Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która jest osobą bezrobotną, ale nie przedłożono dokumentu, z którego wynikałby ten status. Dochody Wnioskodawcy według przedłożonego zaświadczenie wynoszą netto 2.668,20 zł i zabezpieczają stałe wydatki, a także co należy zauważyć są wyższe niż deklarowane we wniosku. W sprawie niezwykle istotne pozostaje także to, że Wnioskodawca jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne o areale większym niż przeciętne w regionie i z tego tytułu z pewnością wypracowuje dochody, czego nie uwzględnił deklarując swój stan majątkowy. Może być także beneficjentem tzw. dopłat rolniczych, co nie czyniłoby jego sytuacji tak złej jak deklaruje (taki stan faktyczny przyjęto, skoro Wnioskodawca nie wyjaśnił warunków na jakich prowadzi działalność rolniczą). Nie podaje, że posiada trudności finansowe i ma np. zaległości w opłatach, lub że ma kłopoty zdrowotne i ponosi z tego tytułu wydatki, także takie które nie są refundowane czy że jest zmuszony do korzystania z pomocy finansowej i rzeczowej instytucji powołanych do udzielania takiej pomocy. Wnioskodawca do wydatków zaliczył raty kredytów gotówkowych, a tego typu wydatki nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (zob. postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). W tym miejscu należy zaznaczyć, że Wnioskodawca jako uczestnik przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego nie ma obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Skoro uznaje On, że istnieje potrzeba w sprawie np. działania pełnomocnika, powinien uczynić to z własnych środków. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r., I OZ 39/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z rachunku matematycznego przedstawionych wydatków wynika, że Wnioskodawca jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach. W takiej sytuacji nie sposób finansować z budżetu Państwa uczestnictwa Wnioskodawcy w sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nawet częściowym w kontekście sytuacji materialnej Wnioskodawcy, a ta stanowi grunt do stosowania instytucji prawa pomocy, nie spełnia przesłanek do przyznania tegoż prawa pomocy. Skoro przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.