II SA/Rz 357/22

WyrokWSA w Rzeszowie2022-05-06

Skład orzekający: Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, w szczególności w zakresie niewykazania związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało w sposób wystarczający, jakie konkretne okoliczności mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy nie zostały ustalone przez organ pierwszej instancji, ani dlaczego nie skorzystało z możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego. W związku z tym, Kolegium naruszyło art. 138 § 2 k.p.a., co skutkowało uchyleniem decyzji organu odwoławczego.
Stan faktyczny
I.H. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem J.H., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Burmistrz odmówił przyznania świadczenia, wskazując na dwie przesłanki negatywne: niepełnosprawność powstała po 18 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) oraz brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u wnioskodawczyni (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję Burmistrza, uznając jego wykładnię przepisów za błędną, ale samo również nie przyznało świadczenia, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z powodu niewykazania związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad mężem. I.H. wniosła sprzeciw od decyzji SKO.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze sprzeciwu I.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję II SA/Rz 357/22 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem sprzeciwu I.H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2021 r. nr [...] wydana w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z [...] listopada 2021 r. I.H. zwróciła się do Burmistrza [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J.H. Burmistrz decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Wskazał, że wnioskodawczyni sprawuje faktyczną opiekę nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania i Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2021 r. zaliczającym J.H. (ur. [...] marca 1960 r.) do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 października 2021 r. Z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od 61 roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2021 r. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z dniem [...] września 2021 r. zrezygnowała z pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad mężem. Nie ma ustalonego prawa do żadnego świadczenia emerytalno - rentowego ani żadnego ze świadczeń opiekuńczych. Wg organu I instancji, zachodzą jednak 2 negatywne przesłanki wykluczające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jedną z nich jest okoliczność, że niepełnosprawność podopiecznego nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej przez ukończeniem 25 roku życia, który to warunek wynika z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., daleju: u.ś.r.). Przepis ten był co prawda przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, jednakże wydany w tej sprawie 21 października 2014 r. wyrok sygn. akt K 38/13 nie spowodował pozbawienia przepisu mocy obowiązującej. Drugą negatywną przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt pozostawania J.H. w związku małżeńskim z I.H., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Posiadanie takiego orzeczenia przez współmałżonka jest w ocenie organu I instancji warunkiem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Odwołanie od decyzji Burmistrza wniosła I.H. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem i wnioskując o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) opisaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na wyrok TK z 21 października 2014 r. K 38/13 wskazało, że powstanie niepełnosprawności w okresie niewymienionym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do uznania spełnienia przesłanki określonej w tym przepisie, od której zaistnienia uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki których niepełnosprawność powstała później, oceny kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z jego pominięciem. W tej sytuacji SKO uznało, że brak możliwości ustalenia momentu powstania niepełnosprawności w okresie wymienionym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia, a interpretacja tego przepisu przez organ I instancji była błędna. Za błędne Kolegium uznało również stanowisko organu I instancji, iż fakt nielegitymowania się przez skarżącą orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. przeszkodę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad mężem. Prawidłowa wykładania tej regulacji prowadzi do konkluzji, iż dopiero legitymowanie się przez współmałżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powoduje, że aktualizuje się prawo do świadczenia po stronie innych osób zobowiązanych do alimentacji (w tym rodziców) w sytuacji, gdy rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z faktem, że J.H. pozostaje w związku małżeńskim a jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, brak jest podstaw prawnych dla odmowy ustalenia z tej przyczyny po jej stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. U podstaw wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji legły natomiast zupełnie inne okoliczności niż te, które za przeszkodę w przyznaniu tego świadczenia uznał organ I instancji. Kolegium wyjaśniło, że istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma fakt, że nie przeprowadzono postępowania dowodowego w kierunku wykazania, czy I.H. zrezygnowała z zatrudnienia, bądź go nie podejmuje celem sprawowania opieki nad mężem. Zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy jak również uzasadnienie decyzji nie wskazuje jednoznacznie na związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad mężem a brakiem aktywności zawodowej po stronie I.H. Zawarty w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunek rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania może być uwzględniany wyłącznie wobec osób w istocie czynnych zawodowo, zdolnych i gotowych do podejmowania zatrudnienia, których rezygnacja z aktywności zawodowej wykazuje ścisły związek z rozpoczęciem sprawowania opieki nad osobą która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, czasokres w którym nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia pozostaje bez znaczenia pod warunkiem, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i ubiega się o prawo do tego świadczenia z tytułu opieki nad tą samą osobą. Zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie tego faktu, w konsekwencji wymaga od organu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który służyłby jednoznacznemu wykazaniu, że twierdzenia organu co do spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. znajdują uzasadnienie. Świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi bowiem formy wynagrodzenia osób zobowiązanych do alimentacji za sam fakt sprawowania opieki, lecz ma stanowić swego rodzaju rekompensatę utraconego dochodu z tytułu pracy zarobkowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że skarżąca spełnia warunek rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądowym, opieka powinna posiadać charakter ciągły i wykluczający całkowicie możliwość jakiejkolwiek pracy zarobkowej, również w ramach części etatu, przy jednoczesnym założeniu, że osoba sprawująca opiekę pozostawała czynną zawodowo, a rezygnacja lub dalsze niepodejmowanie zatrudnienia jest celowe i powiązane z koniecznością sprawowania opieki. Wyartykułowane okoliczności są niezbędne w zakresie rekonstrukcji stanu faktycznego warunkującego prawo do świadczeń, które wymagają jasnych, niebudzących wątpliwości dowodów, w tym ustaleń w ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególności art. 7 i art. 104 § 2 k.p.a. Wobec nieustalenia okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie o prawie do przyznania świadczenia Kolegium nie mogło orzec merytorycznie w sprawie. Sprzeciw od decyzji Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła I.H., domagając się przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W jej ocenie organ I Instancji poczynił wystarczające ustalenia dla wydania decyzji merytorycznej. Wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez Kolegium w przypadku zaistnienia takiej porzeby i orzeczenie co do istoty sprawy. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprzeciw jest zasadny. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). Dodany tą ustawą art. 64a P.p.s.a. stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zmianą tą wyłączono możliwość wnoszenia skarg na decyzje kasacyjne organu odwoławczego, pozostawiając ich kontrolę jedynie w ramach nowego środka – sprzeciwu. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 P.p.s.a.). W przypadku jego nieuwzględnienia - sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny. W ramach tak przeprowadzanej kontroli Sąd nie ma podstaw prawnych, aby odnosić się do zarzutów merytorycznych podnoszonych w skardze. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Szersza kontrola sądowa jest możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkim stronom sprawy administracyjnej oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego. Przepis art. 64e P.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 P.p.s.a., w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2019 r. II OSK 3517/18 i z 7 grudnia 2017 r. II OSK 3001/17, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odstępując zatem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy poprzez zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i wydanie decyzji kasacyjnej, organ odwoławczy zobligowany jest do wykazania, jakie przepisy postępowania i w jaki sposób naruszył organ I instancji oraz wskazać, jakich okoliczności nie wyjaśnił, równocześnie wykazując, że ich wyjaśnienie ma istotny (a nie jakikolwiek) wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Niewyjaśnienie kwestii nie mających istotnego wpływu na wynik sprawy lub też kwestii które organ II instancji może ustalić we własnym zakresie wyklucza zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania przez organ w praktyce sprowadza się do zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, przy czym w przypadku decyzji kasacyjnej oprócz wskazania w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, organ ma obowiązek wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy, rozumiany jako istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym zarzuconym organowi I instancji a orzeczeniem tego organu. Ten związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Organ powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że mogło kształtować lub współkształtować treść kwestionowanej w sprawie za pomocą odwołania decyzji lub innej formy działania organu administracji. Dopiero stwierdzenie, że to naruszenie organu mogło mieć wpływ na wynik sprawy daje przyczynek do wskazana, czy ten wpływ był istotny czy też nie. Jeśli nie był istotny, to organ odwoławczy dysponuje narzędziem w jakie wyposaża go art. 136 k.p.a. w postaci uprawnienia do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Takie działanie organu odwoławczego pozwala na uniknięcie stosowania art. 138 § 2 k.p.a. i umożliwia wydanie rozstrzygnięcia bez konieczności ponownego kierowania sprawy do organu I instancji. Przeprowadzona w zakresie wyznaczonym przez art. 64e w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. ocena objętej sprzeciwem decyzji doprowadziła do uwzględnienia sprzeciwu, bowiem w ocenie Sądu nie zaistniały przyczyny uzasadniające wydanie przez organ odwoławczy decyzji o charakterze kasacyjnym, a Kolegium nie użyło odpowiedniej dla nich argumentacji wymaganej dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a., tym samym nie czyniąc zadość zasadzie przekonywania sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wg Sądu, rację ma Kolegium w zakresie, w jakim uznało, że Burmistrz dokonał błędnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., uznając odpowiednio, że brak powstania niepełnosprawności J.H. nie później niż do ukończenia 18 (25) roku życia oraz brak po stronie jego żony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności mogą stanowić przesłankę odmownego załatwienia jej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestie te nie budzą wątpliwości, a stanowisko wyrażone w tym zakresie w decyzji Kolegium Sąd w pełni podziela i aprobuje. Odnosząc się zaś do stwierdzonego przez ten organ niewykazania przez organ I instancji zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad mężem a niepodejmowaniem bądź rezygnacją przez nią z zatrudnienia, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie rację ma organ odwoławczy stwierdzając, że warunkiem przyznania świadecznia pielęgnacyjnego jest - w świetle zacytowanej wyżej normy prawnej - stwierdzenie związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z niego, a sprawowaniem opieki. Odnosząc się do tego sformułowania Sąd zauważa, że z akt sprawy (wywiad środowiskowy z [...] listopada 2021 r.) wynika, że skarżąca sprawuje w sposób całodobowy i kompleksowy opiekę nad mężem. Opieka polega na udzielaniu pomocy w higienie osobistej, toalecie, zakładaniu odzieży, ćwiczeniach usprawniających organizmu, podawaniu leków, pomiarach ciśnienia i poziomu cukru oraz przygotowywaniu i podawaniu posiłków. W wywiadzie wskazano też na stanowisko podopiecznego, twierdzącego, że pomoc żony jest dla niego niezbędna. W odrębnym oświadczeniu z [...] listopada 2021 r. J.H. wskazał, że jego żona opiekuje się nim regularnie, co zmusza ją do niepodejmowania zatrudnienia. Z oświadczeń skarżącej opatrzonych datą [...] listopada 2021 r. wynika rodzaj czynności podejmowanych przez nią w związku z opieką nad mężem oraz że z dniem [...] września 2021 r. zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowoania opieki nad nim. Powyższe oświadczenie koresponduje z informacjami wynikającymi z wydruku z systemu informatycznego ZUS, z którego wynika, że od [...] grudnia 2017 r. do [...] października 2021 r. odprowadzano składki na ubezpieczenie zdrowotne skarżącej jako pracownika podlegającego ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast od [...] października 2021 r. odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne skarżącej jako osoby bezrobotnej pobierającej zasiłek dla bezrobotnych. Konfronując te ustalenia z treścią orzeczenia o niepełnosprawności J.H. zauważyć należy, że wydane ono zostało [...] października 2021 r. ze wskazaniem, że jego niepełnosprawność istnieje od 61 roku życia (czyli od 2021 r.) a stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2021 r. Daty oświadczenia o rezygnacji z zatrudnienia przez wnoiskodawczynię oraz ustalenia niepełnosprawności podopiecznego pokrywają się. Wprawdzie z uwagi na rokowanie poprawy stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej orzeczenie wydano na czas określony, ale wskazano w nim także, że J.H. jest niezdolny do zatrudnienia, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe i inne placówki) oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy tak zgromadzonym materiale dowodowym Kolegium uznało jednak, że nie wykazano związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad mężem a zaprzestaniem aktywności zawodowej po stronie I.H. Formułując taki zarzut pod adresem organu I instancji Kolegium odwołało się do art. 7 i art. 104 § 2 k.p.a., jednak nie wskazało, jakich dokładnie okoliczności organ I instancji nie wyjaśnił, jakich elementów materiału dowodowego nie zebrał i nie rozpatrzył oraz jakich faktów nie ustalił. W ocenie Sądu, w świetle opisanych okoliczności faktycznych brak jest podstaw do uznania, że opieka nad mężem nie jest sprawowania przez wnioskodawczynię w sposób stały i ciągły (całodobowo), co pozwalałoby jej na podjęcie zatrudnienia chociażby na część etatu. W tym zakresie SKO nie wskazało konkretnych niespójności i braków oraz dodatkowych okoliczności jakie należy ustalić w celu potwierdzenia lub wykluczenia związku przyczynowo – skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia lub dalszym jego niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do podważania statusu wnioskodawczyni jako sprawującej stałą i kompleksową opiekę nad mężem oraz wywodzenia jej zdolności do podjęcia zatrudnienia. Reasumując, z uwagi na brak wykazania przez Kolegium, jakich konkretnie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (przyznanie bądź odmowę przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego) nie ustalił organ I instancji, brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji z przyczyn określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r. II OSK 2846/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolegium powinno zatem szczegółowo uzasadnić zarówno zaistnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, jak również wskazać przyczyny braku skorzystania z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Dopiero po wykazaniu, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego byłoby niewystarczające bądź naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, możliwe było uchylenie decyzji organu I instancji wraz z przekazaniem muy sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wymogom tym ewidentnie Kolegium nie uczyniło zadość. Mając na uwadze powyższe, Sąd z uwagi na stwierdzone naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organu II instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło