II SA/Rz 372/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o ustanowienie adwokata w sprawie ze jej skargi na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1181/10 - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SO/Rz 4/12 odmawiającego ustanowienia adwokata. II SA/Rz 372/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SO/Rz 4/12, wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono przyznania A. M. prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Następnie wyrokiem z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 372/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. M. na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1181/10. W dniu 19 listopada 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) A. M. ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Powyższy wniosek tut. Sąd, potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SO/Rz 4/12. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 372/12 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SO/Rz 4/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej w dniu 20 grudnia 2012 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu. W ustawowym terminie do wniesienia środka zaskarżenia tj. w dniu 27 grudnia 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) A. M. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W jego uzasadnieniu podniosła, że stosownie do art. 81 Konstytucji RP, Państwo nie może uchylać się od wypełniania zobowiązań wobec obywateli, nawet z uwagi na przewidziany ustawą brak środków finansowych w celu obrony rodziny, żyjącej poniżej minimum socjalnego, a którą to dotknęła klęska żywiołowa. Wnioskodawczyni podniosła, że to Państwo ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez żywioł. Wskazała, że urzędnicy w wyniku nieprzestrzegania ustaw i innych aktów prawnych, wydanych przez rząd po powodzi w 2010 r., wyrządzili jej niepowetowaną szkodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako P.p.s.a.) w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, tj. gdy nie został on odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że A. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 kwietnia 2012 r. (II SO/Rz 4/12), w niniejszej sprawie z uwagi na przedmiot skargi i jej związek ze sprawą II SA/Rz 1181/10 dotyczącą przyznania zasiłku celowego, wnioskodawczyni przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1a P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też w okolicznościach sprawy wniosek A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowy nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Wnioskodawczyni nie obciążają żadne koszty sądowe. Zatem wniosek A. M. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli obejmującym ustanowienie adwokata - art. 245 § 3 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09). Z powyższego wynika, że wniosek A. M. o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SO/Rz 4/12, którym odmówiono ustanowienia dla skarżącej adwokata. Na podstawie uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz 2 uczących się dzieci (13 i 18 lat). Zamieszkują w domu o pow. ok. 100 m², nie posiadają żadnych innych wartościowych składników majątkowych. Źródłem ich utrzymania jest praca skarżącej i męża z wynagrodzeniem odpowiednio 1970 i 1745 zł brutto (1241 i 1368 zł netto). A. M. zawnioskowała o przyjęcie jako wiarygodnych wydatków swojej rodziny "umieszczonych w załączeniu do poprzedniego wniosku" i podniosła, że przy tych samych zarobkach koszty utrzymania są znacząco wyższe od roku ubiegłego. Wzrosły ceny publicznych środków lokomocji, żywności, opału, pobytu starszego syna w internacie, a aktualnie należy uwzględnić wydatki na dojazdy do szkoły młodszego syna. Jak wyżej wskazano, aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 10 kwietnia 2012 r. uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakiej wysokości dochody uzyskuje jej rodzina, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za media, wyżywienie, odzież) itd. Sąd stwierdza, że wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Porównanie informacji zawartych w aktualnym wniosku z informacjami zawartymi we wcześniejszym wniosku i oświadczeniach wskazuje, że opierają się one na analogicznych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów skarżącej oraz członków jej rodziny. W postanowieniu z dnia 31.12.2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA wskazał, że "z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (publ. LexPolonica nr 375745). Wynika z tego, że to na A. M. spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W jej interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku i wskazujących na zmianę stanu majątkowego, w porównaniu do okresu objętego prawomocnym orzeczeniem z dnia 10 kwietnia 2011r. Wskazać wypada, że podstawowe potrzeby wnioskodawczyni takie jak: potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania, są na bieżąco zaspokajane. Wnioskodawczyni nie wykazała także, że jej sytuacja jest wyjątkowa i uzasadnia ustanowienie profesjonalnej pomocy prawnej. Jak wyżej naprowadzono instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie ustanowienia adwokata, tut. Sąd działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.