II SA/Rz 387/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o zwolnienie od wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Z. D. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym formularzu PPF wniosła o zwolnienie od niego. Wg uzasadnienia wniosku, jest studentką czwartego roku studiów dziennych, nie pracuje, nie ma żadnych dochodów ani oszczędności. Uprzednio mieszkała na stancji, jednak obecnie z braku środków finansowych dojeżdża na zajęcia. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, nie ma żadnego majątku i brak jest osób z którymi prowadziłaby wspólne gospodarstwo domowe. Ponieważ analiza tych informacji – przede wszystkim z uwagi na brak wskazania źródeł utrzymania - nie wykazała w sposób przekonujący zasadności wniosku, wezwano skarżącą do: a) wskazania osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadanego przez nie majątku oraz uzyskiwanych dochodów (z akt sprawy wynikało, że pod tym samym co ona adresem zamieszkują jej rodzice), b) wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz wcześniejszych, związanych z zamieszkiwaniem na stancji, c) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych obecnie przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, utrzymanie domu (opłaty) oraz inne cele stanowiące istotne obciążenie domowego budżetu (np. wydatki związane ze studiowaniem), d) wykazania posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, e) wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z inwestycją, dla której ubiega się o ustalenie warunków zabudowy, tj. budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego, f) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania. W udzielonej odpowiedzi skarżąca ponownie przytoczyła informacje zawarte we wniosku PPF, wskazując dodatkowo, że aktualnie dojeżdża na studia "najczęściej autostopem i różnymi tzw. okazjami z różnych miejsc noclegu, od znajomych, dalszej rodziny jak i z domu rodzinnego". Rodzice są przeciwni jej edukacji, nie łożą na jej utrzymanie i z tego względu nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Opłata w kwocie 100 zł. zagraża jej egzystencji. Nie posiada żadnych pojazdów, wartościowych przedmiotów i oszczędności, nie korzysta z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 211 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. Zwolnienie od nich (zarówno w całości, jak i w części) objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Kryterium finansowe (majątkowe) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej. Świadczy o tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Zgodnie z innym postanowieniem tego Sądu (z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13), strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z. D. warunku tego nie spełniła. Powołując okoliczności mające w jej ocenie świadczyć o trudnej sytuacji materialnej, w żaden sposób ich nie uprawdopodobniła. O ile nie budzi zastrzeżeń, że jako osoba młoda i studiująca w systemie dziennym, może nie posiadać jeszcze własnych dochodów ani wartościowych składników majątkowych, to jednak z drugiej strony nie budzi też żadnych wątpliwości konieczność zaspokajania przez nią podstawowych potrzeb życiowych związanych z wyżywieniem, doraźnymi wydatkami na zakup odzieży, środków czystości, leczeniem i edukacją (dojazdy na uczelnię, zakup pomocy naukowych), itp. O ile logiczne i najbardziej prawdopodobne w takiej sytuacji jest pozostawanie na utrzymaniu rodziców, zwłaszcza że pośrednio na wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie z nimi gospodarstwa domowego wskazywał wynikający z akt administracyjnych fakt odbioru przez nich kierowanej do skarżącej korespondencji, ona sama w dodatkowym oświadczeniu zdecydowanie zaprzeczyła temu, sugerując wręcz, że nie utrzymuje z nimi bliższych kontaktów /jak wskazano w wezwaniu do jego złożenia, wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego z innymi osobami, wiąże się z obowiązkiem wykazania posiadanego przez nie majątku, osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków/. Nie sposób nie zauważyć jednak przy tym, że rodzice wnioskodawczyni są właścicielami działek, względem których ubiega się ona o ustalenie warunków zabudowy. W formularzu PPF, jak i w odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie wskazała przy tym żadnych innych osób udzielających jej wsparcia ani źródeł pokrycia w/w wydatków. Nie ujawniła też sposobu finansowania wcześniejszych wydatków związanych z zamieszkiwaniem na stancji. W tym kontekście udzielone przez nią informacje nie mogą być postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania jej prawa pomocy. Jego finansowanie ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy (żądanie jego złożenia ma zastosowanie w sytuacjach, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku PPF okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości). Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.