II SA/Rz 399/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu technologicznego zakładu postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. K. C. w treści skargi na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym K. C. wskazał, że jedynym źródłem utrzymania jego i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 560 zł. Dochodu nie przynosi natomiast posiadany Zakład Mleczarski. Jako posiadany majątek wykazał dom o pow. 80 m² (jego połowę zajmuje córka z rodziną, prowadząca odrębne gospodarstwo domowe), nieruchomość rolną o pow. 7,36 ha oraz w/w Zakład Mleczarski. W złożonym w wyniku wezwania dodatkowym oświadczeniu skarżący wskazał, że w skali miesiąca wraz z żoną ponosi wydatki na zakup gazu butlowego – 60 zł., opłaty za energię elektryczna – 50 zł., telefon – 40 zł., środki higieny – 30 zł., zakup leków – 30 zł., podatki i opłaty – 50 zł., żywność – 300 zł. Wydatki związane z bieżącym utrzymaniem składników materialnych Zakładu Mleczarskiego oraz wynagrodzeniem pełnomocnika wchodzą w rozliczenie prowadzonej działalności gospodarczej. Wartość posiadanych pojazdów mechanicznych nie przekracza 3 tys. euro, dopłaty bezpośrednie z UE są dopłatami do produkcji rolnej, a nie opłat sądowych. Wyciągi z rachunków bankowych nie wykazują zgromadzenia na nich oszczędności (jedynie drobne kwoty pieniężne), zestawienie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wykazuje za okres od stycznia do marca 2014 r. wykazują nadwyżkę wydatków nad dochodami (różnica w wysokości ok. 2877 zł.). W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Mimo braku określenia przez skarżącego w formularzu PPF, zakres dochodzonego przez niego prawa pomocy ustalono na podstawie żądania skargi. Zwolnienie od kosztów sądowych, tak w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne opierające się na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą. Świadczy o tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Zgodnie z innym postanowieniem tego Sądu (z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13), strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. K. C. warunku tego nie spełnił. Powołując okoliczności mające w jego ocenie świadczyć o trudnej sytuacji materialnej (w szczególności bardzo niskie dochody będące w skali miesiąca do dyspozycji jego i żony), mimo skierowanego do niego wezwania - w żaden sposób ich nie uprawdopodobnił. W żaden sposób nie wykazał również, że wraz z żoną cierpi jakikolwiek niedostatek oraz że zagraża im jakikolwiek uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Wręcz przeciwnie, wzywany do ujawnienia okoliczności mających wpływ na ocenę jego sytuacji materialno – bytowej i rzeczywistych możliwości płatniczych, nie ustosunkował się w sposób wyczerpujący do skierowanego do niego wezwania, a udzielone przez niego informacje należy ocenić jako bardzo ogólnikowe. Świadczy o tym m.in. zdawkowe oświadczenie o rozliczaniu w ramach działalności gospodarczej wydatków związanych z utrzymaniem składników majątkowych Zakładu Mleczarskiego i wynagrodzenia pełnomocnika (bez wskazania konkretnych źródeł ich pokrycia oraz sfinansowania nakładów wynikających z zamierzonego wdrożenia nowego projektu technologicznego Zakładu), brak wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych (w tym związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz gospodarstwa rolnego) oraz kosztów ich eksploatacji, brak wskazania aktualnego sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej i wysokości pobieranych dopłat, brak wyjaśnienia sposobu obliczenia dochodów z gospodarstwa, czy wreszcie brak przedłożenia kserokopii zeznań podatkowych za 2013 r. W tym kontekście udzielone przez skarżącego informacje nie mogą być postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania mu prawa pomocy. Jego finansowanie ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy (żądanie jego złożenia ma zastosowanie w sytuacjach, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku PPF okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości). Wyraźnego zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że wobec wieloletniego prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej trudno przyjąć, że cały czas nie przynosi ona żadnych dochodów, a skarżący wraz z żoną utrzymują się wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego w dosyć symbolicznej kwocie 560 zł. Jawi się ona jako zupełnie nieadekwatna do zaspokojenia wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych 2 osób, a poszczególne wyczerpujące ją wydatki, nawet przy bardzo skromnym trybie życia, nie przystają do realiów życiowych. Sytuacja taka skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem skarżącego obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.