II SA/Rz 402/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zarządza zwrot uiszczonego nienależnie wpisu w kwocie 200 zł /słownie: dwieście złotych/ na rzecz skarżącej J. R. ze środków budżetowych - Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. II SA/Rz 402/11 Uzasadnienie Przedmiotem skargi J.R. jest decyzja [..]. Kuratora Oświaty z 29.03.2011 r. nr [...] wydana w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z 21.07.2004 r. Nr [...] Dyrektor V Liceum Ogólnokształcącego im. K.K.B. w R. nadał J.T. (po zmianie nazwiska R.) stopień nauczyciela kontraktowego. Pismem z 2.08.2010 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [..] Dyrektor Wydziału Edukacji zawiadomił J.R. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego z 21.07.2004 r. w sprawie nadania jej stopnia awansu zawodowego. W toku postępowania umożliwiono stronie zapoznanie się z aktami sprawy. Decyzją z 25.08.2010 r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [..] Dyrektor Wydziału Edukacji Urzędu Miasta [..] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego w [..] z 21.07.2004 r. w sprawie nadania J.T. (obecnie R.) stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał art. 104 § 1, art. 158 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 9b ust. 7 pkt 1 ustawy z 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 97 z 2006 r., poz. 674 ze zm. dalej jako: uKN). W uzasadnieniu wywiedziono, że kwestionowana decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Organ przytoczył treść art. 9b ust. 4 pkt 1 i ust. 1 uKN, a także art. 9d ust. 1 i 1a uKN. Z akt administracyjnych wynika, że J.R. odbywała staż, będąc nań skierowana przez Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego w [..], w okresie od 1.10.2003 r. do 30.06.2004 r. Okres odbywania stażu w ocenie organu pozostawać miał w sprzeczności z dyspozycją art. 9d uKN. Za bez znaczenia uznano faktyczne odbycie stażu, wyznaczenia opiekuna, zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego, złożenia sprawozdania oraz dokonania oceny dorobku zawodowego. W ocenie Prezydenta Miasta [...] czynności te, wobec wadliwości rozpoczęcia stażu uznać należało za nieważne, nie można było także przyjąć, iż J.R. spełniała warunek nabycia stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W konkluzji wywodzono, że postępowanie awansowe i wydana decyzja w sprawie awansu pozostaje w sprzeczności z uKN, a w związku z tym uznać należy, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, co z kolei nakazywało stwierdzić nieważność decyzji z 21.07.2004 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.R., zarzucając naruszenie art. 7 i 156 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP. Odwołująca się przyznała, iż staż rozpoczęła w terminie nieco późniejszym, niż przewidziany w art. 9d ust. 1 uKN, uchybieniu temu nie była jednak winna, gdyż staż odbyła zgodnie z wytycznymi zawartymi w piśmie dyrektora szkoły. Za niesprawiedliwe uznała przenoszenie na nią winy organu. Podniosła także, iż w jej przekonaniu decyzja o nadaniu jej stopnia awansu zawodowego wywołała nieodwracalne skutki prawne, obecnie ubiega się o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego, wzruszenie źródłowej decyzji oznaczałoby przekreślenie jej dotychczasowej pracy i dorobku zawodowego. Postanowieniem z 28.10.2010 r. [..] [..] Kurator Oświaty stwierdził, że wniesione przez J.R. odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. J.R. zaskarżyła to postanowienie skargą sądowoadministracyjną, w następstwie której [..] Kurator Oświaty postanowieniem z 21.12.2010 r. uchylił własne postanowienie z 28.10.2010 r. i postanowił kontynuować postępowanie odwoławcze. W efekcie orzeczenia autokontrolnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 27.01.2011 r. II SA/Rz 1259/10 umorzył postępowanie sądowe ze skargi J.R. na postanowienie [...] Kuratora Oświaty w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Decyzją z 29.03.2011 r. [..] [..] Kurator Oświaty rozpoznając odwołanie J.R. od decyzji Prezydenta Miasta [..] z 25.08.2010 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nadającej stopień awansu zawodowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej tej decyzji przywołano dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9b ust. 7 pkt 2 uKN. W uzasadnieniu zrekapitulowano przebieg postępowania w sprawie, przytoczono treść art. 9b ust. 1 i 6 uKN w aspekcie podstawy prawnej nadania stopnia awansu zawodowego nauczycielowi, przytoczono również przepisy art. 3 pkt 3 i art. 9d ust. 1 uKN w kwestii zasad odbywania stażu przez nauczyciela. Organ odwoławczy uwypuklił, iż niewątpliwym było, że J.R. została zatrudniona i rozpoczęła staż w dniu 1.10.2003 r., zatem w świetle art. 9d ust. 1 uKN było to niezgodne z przepisami prawa. Tym samym wszystkie czynności związane z uzyskaniem stopnia awansu zawodowego należy uznać za nieważne. Odwołując się do stanowiska przyjętego w judykaturze (wyrok WSA w Warszawie z 15.10.2009 r. II SA/Wa 799/09, wyroki NSA z 2.07.2009 r. II FSK 217/09 i z 17.04.1996 r. III SA 565/95) [...] Kurator Oświaty wywodzi, iż o rażącym naruszeniu prawa mówić można wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W ocenie organu zestawienie cyt. przez niego przepisów uKN odnoszących się do odbywania stażu przez nauczycieli oraz nadawanie stopni awansu zawodowego z treścią rozstrzygnięcia podjętego przez Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego w [...] wynikać ma ich oczywistą niezgodność. Zdaniem organu J.R. nie odbywała stażu, przeto nie został spełniony jeden z warunków nadania stopnia awansu zawodowego. Treść kontrolowanej decyzji dyrektora szkoły pozostaje w oczywistej sprzeczności z normą art. 9b ust. 6 uKN, skoro nie wydano decyzji o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego. W ocenie [...] Kuratora Oświaty kontrolowana przez organ I instancji decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, skutki tej decyzji są możliwe do odwrócenia właśnie w trybie stwierdzenia jej nieważności. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.R. wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego w [..] w przedmiocie nadania jej stopnia awansu zawodowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz iż nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych; 2) art. 107 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP: 3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez wydanie decyzji w sposób sprzeczny z interesem społecznym, słusznym interesem obywateli oraz naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej. J.R., podobnie jak w odwołaniu, nie kwestionuje faktu rozpoczęcia stażu kilkanaście dni później, niż przewiduje to uKN, eksponuje jednak, że staż rozpoczęła będąc do tego zobowiązaną przez dyrektora szkoły. W trakcie tego stażu kolejna osoba pełniąca obowiązki dyrektora nie kwestionowała tego faktu. Działając w zaufaniu do organu szkoły skarżąca neguje, aby można było w tej sytuacji przyjąć, że decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ dokonując wykładni tego pojęcia działał wybiórczo, nierzetelnie, bez uwzględnienia skutków, jakie wywołała wydana decyzja. Dla tej oceny konieczne jest uwzględnienie całokształtu okoliczności sprawy oraz zasad ogólnych k.p.a. Odwołując się do przykładów konstruowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa" zaczerpniętych z judykatury, J.R. wywodzi, że nie każde naruszenie prawa musi być uznane za naruszenie rażące, a tylko wtedy, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. Wywodzi także, iż jedyną osobą poszkodowaną będzie ona sama, w efekcie jej kilkuletni dorobek zawodowy zostanie zaprzepaszczony. Wszystkie pozostałe przesłanki do nabycia stopnia skarżąca spełniła. W ocenie J.R. nieodwracalność skutków prawnych nie można li tylko utożsamiać z formalnoprawnymi uprawnienia organów administracyjnych do eliminacji kwestionowanej decyzji, ale należy uwzględnić celowość i szeroko rozumiane konsekwencje stwierdzenia nieważności decyzji, także w systemie socjalnym, podatkowym i innych, nadto na uwadze organ winien mieć także upływ czasu. Stwierdzenie nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego skarżąca odbiera jako skrajnie niesprawiedliwe, sprzeczne z założeniami całego systemu prawnego. W konkluzji J.R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca bez wezwania uiściła kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi. W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w istocie prezentowane w decyzji stanowisko. W trakcie rozprawy skarżąca podtrzymała wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowanie zaś wymiaru sprawiedliwości musi uwzględniać podstawowe założenia obowiązującego prawa, do przestrzegania którego w myśl art. 83 Konstytucji RP zobowiązany jest każdy. Kontroli Sądu poddana jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą z kolei nieważność decyzji dyrektora szkoły w przedmiocie nadania skarżącej stopień awansu zawodowego. Orzekające w sprawie organy przyjęły, iż decyzja Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego w [...] z 21.07.2004 r. została wydana z tzw. rażącym naruszeniem prawa, zatem w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało stwierdzić jej nieważność. Skarżąca prezentuje odmienny pogląd. Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Niesporne jest, że J.R. rozpoczęła zatrudnienie w V Liceum Ogólnokształcącym w [...] w dniu 1.10.2003 r., nie jest także kwestionowane, iż dyrektor tej szkoły skierował ją na piśmie do odbywania stażu wyznaczając jego początek na dzień 1.10.2003 r. Tej okoliczności skarżony organ nie eksponuje, podkreśla ją natomiast skarżąca. Niesporne jest także dla stron treść obowiązujących przepisów uKN normujących zasady uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela. Kwestie te normują przepisy rozdziału 3 uKN "Wymagania kwalifikacyjne" oraz rozdziału 3a tej ustawy "Awans zawodowy nauczycieli". W myśl art. 9. ust. 1 uKN "Stanowisko nauczyciela, z zastrzeżeniem ust. 1a, może zajmować osoba, która: 1) posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje; 2) przestrzega podstawowych zasad moralnych; 3) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu". Stopnie awansu zawodowego nauczycieli to: 1) nauczyciel stażysta; 2) nauczyciel kontraktowy; 3) nauczyciel mianowany; 4) nauczyciel dyplomowany, z tym że osoba nieposiadająca stopnia awansu zawodowego z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole uzyskuje stopień nauczyciela stażysty. W myśl art. 9b. ust. 1 uKN warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz: 1) w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie; 2) w przypadku nauczyciela kontraktowego - zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną; 3) w przypadku nauczyciela mianowanego - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. W myśl art. 9b ust. 3 uKN nauczycielom, którzy złożą wnioski o podjęcie odpowiednio postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego do dnia 30 czerwca danego roku, właściwy organ, o którym mowa w ust. 4, wydaje decyzję o nadaniu lub o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego w terminie do dnia 31 sierpnia danego roku. Nauczycielom spełniającym warunki, o których mowa w ust. 1, oraz nauczycielom zatrudnionym w trybie art. 9a ust. 3 lub 4, w drodze decyzji administracyjnej, stopień awansu zawodowego nadaje nauczycielowi stażyście stopień nauczyciela kontraktowego - dyrektor szkoły (art. 9b ust. 4 uKN). Akt nadania stopnia awansu zawodowego zawiera w szczególności: nazwę komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej, numer i datę wydania zaświadczenia o uzyskaniu akceptacji lub zdaniu egzaminu, stopień awansu zawodowego, a także informację o poziomie wykształcenia nauczyciela. W przypadku uzyskania stopnia awansu zawodowego z mocy prawa albo w sposób określony w art. 9a ust. 3 lub 4 akt nadania stopnia awansu zawodowego nie zawiera odpowiednio nazwy komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej, numeru i daty wydania zaświadczenia o akceptacji lub zdaniu egzaminu (art. 9b ust. 5 uKN). W przypadku niespełnienia przez nauczyciela warunków, o których mowa w ust. 1, dyrektor szkoły lub właściwy organ, o którym mowa w ust. 4 pkt 2-4, odmawia nauczycielowi, w drodze decyzji administracyjnej, nadania stopnia awansu zawodowego (art. 9b ust. 6 uKN). W myśl ust. 7 cyt. przepisu Organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, o których mowa w ust. 4 pkt 1-3 oraz ust. 6, są odpowiednio: 1) w stosunku do dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę; 2) w stosunku do organu prowadzącego szkołę - organ sprawujący nadzór pedagogiczny; 3) w stosunku do organu sprawującego nadzór pedagogiczny - właściwy minister. Art. 9c uKN wskazuje, że staż, z zastrzeżeniem ust. 2, trwa w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego - 9 miesięcy, w okresie stażu nauczyciel realizuje własny plan rozwoju zawodowego zatwierdzony przez dyrektora szkoły, uwzględniający wymagania, o których mowa w art. 9g ust. 10. Po zakończeniu stażu nauczyciel składa dyrektorowi szkoły sprawozdanie z realizacji tego planu, nauczycielowi stażyście i nauczycielowi kontraktowemu odbywającemu staż dyrektor szkoły przydziela spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych opiekuna, którego jest udzielanie nauczycielowi pomocy, w szczególności w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego nauczyciela, oraz opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu; ocenę dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu ustala, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela, dyrektor szkoły w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego - po zapoznaniu się z projektem oceny opracowanym przez opiekuna stażu i po zasięgnięciu opinii rady rodziców; ocena dorobku zawodowego nauczyciela może być pozytywna lub negatywna, ocena sporządzana jest na piśmie i zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania. Art. 9d ust. 1 uKN stanowi, że "Nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć, na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły, z tym że nauczyciel stażysta rozpoczyna staż bez złożenia wniosku", zaś ust. 2 określa iż "W przypadku nawiązania stosunku pracy po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, nauczyciel nie rozpoczyna stażu do końca tego roku szkolnego". Węzłowe zagadnienie w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy fakt rozpoczęcia przez skarżącą stażu w terminie odbiegającym od określonego w art. 9d ust. 1 uKN, a następnie uznanie przez dyrektora szkoły, że spełnione zostały warunki nadania stopnia awansu zawodowego i wydanie decyzji pozytywnej pozwala na przyjęcie, że zapadła ona z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ I instancji uznał, iż dyrektor szkoły kierując J.R. na staż działał poza swymi kompetencjami, a późniejsze czynności takie jak wyznaczenie opiekuna stażu, zatwierdzenie planu rozwoju zawodowego czy dokonanie oceny dorobku wynikały z niezgodnego z prawem dopuszczenia nauczyciela do stażu i uznać je należy za nieważne. Prezydent Miasta [...] wywodził w swej decyzji, iż w sytuacji prawnej i faktycznej, jaka wystąpiła w sprawie administracyjnej nadanie stronie stopnia awansu zawodowego "pozostaje w sprzeczności z uKN, w związku z czym należy stwierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa". Argumentacja organu odwoławczego w aspekcie wystąpienia przypadku rażącego naruszenia prawa sprowadza się do stwierdzenia, iż występuje oczywista niezgodność między treścią uKN normujących zasady odbywania stażu przez nauczyciela, a faktem rozpoczęcia tego stażu przez skarżącą w terminie innym, niż dopuszczalny przez obowiązujące prawo. Z tego względu organ przyjmuje, iż J.R. nie odbywała stażu, nie został przeto spełniony jeden z warunków określonych w art. 9b ust. 1 uKN, to zaś z kolei pociąga za sobą stwierdzenie, że decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego stoi w sprzeczności z art. 9b ust. 6 uKN, zobowiązującego do wydania decyzji odmownej w razie niespełnienia łącznie warunków do nadania stopnia awansu zawodowego. Wywodów tych Sąd w obecnym składzie nie podziela. Stwierdzenie nieważności decyzji jest konstrukcją procesową, która pozwala eliminować z obrotu prawnego decyzje administracyjne dotknięte ciężkimi wadami, stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych (art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana m.in. z tzw. rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa stanowi swoistą klauzulę generalną, która wymaga konkretyzacji na podstawie oznaczonych stanów faktycznych. Jest to zagadnienie budzące spore wątpliwości w nauce procesu administracyjnego, na tle jego stosowania prezentowane są także rozbieżne stanowiska w judykaturze w aspekcie co należy rozumieć jako "rażące naruszenie prawa". Podkreśla się, że wszystkich cech rażącego naruszenia prawa nie można in abstracto jednoznacznie skatalogować (por. M. Sieniuć: Rażące naruszenie prawa w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] Kodyfikacja postępowania administracyjnego, Na 50-lecie K.P.A., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010). Na ogół definiuje się go w ten sposób: w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów, treść decyzji można określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom, na podstawie których została ona wydana (por. J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź –Zielona Góra 1997, s. 102). Podstawą prawną decyzji o nadaniu skarżącej stopnia awansu zawodowego stanowił art. 9b ust. 1 uKN. W myśl tego przepisu warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3 (zastrzeżenie to nie dotyczy sytuacji, w jakiej była skarżąca – przyp. Sądu), zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie. Zgodnie z art. 9b ust. 6 uKN "W przypadku niespełnienia przez nauczyciela warunków, o których mowa w ust. 1, dyrektor szkoły lub właściwy organ, o którym mowa w ust. 4 pkt 2-4, odmawia nauczycielowi, w drodze decyzji administracyjnej, nadania stopnia awansu zawodowego". Kurator oświaty uznaje zatem, że poprzez wadliwe, bo spóźnione rozpoczęcie stażu przez skarżącą, stażu tego J.R. w ogóle, w znaczeniu prawnym nie odbywała, ergo nie spełniała niezbędnego warunku do nadania stopnia awansu zawodowego. Tezy takiej, przy prezentowanej przez orzekające w sprawie argumentacji, Sąd nie podziela. Nie każde naruszenie prawa może być kwalifikowane jako naruszenie rażące, nawet oczywistość naruszenia przepisu bezwzględnie obowiązującego nie musi pociągać za sobą obligatoryjnego nakazu stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczną. Sąd przyłącza się do tych poglądów doktrynalnych, które w ślad za stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego eksponują, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. W. Chróścielewski, w: W. Chróścielewski, J. P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009, s. 193). O ile przyznać należy orzekającym w sprawie organom, iż istotnie J.R. rozpoczęła staż w terminie niezgodnym z przepisem ustawy, sprzeczność z przepisem prawa jest bezsporna, to nie można zupełnie pominąć, że nastąpiło to w sytuacji, gdy skarżąca działając w zaufaniu do organu szkoły – dyrektora, rozpoczęła staż w terminie wskazanym na piśmie przez ten organ. Za fakt notoryjny Sąd uznaje, że dyrektor V Liceum Ogólnokształcącego w [..], który skierował do skarżącej pismo w sprawie stażu pełnił następnie w wojewódzkie p. funkcję kuratora oświaty. Zgodnie z art. 7. uKN szkołą kieruje dyrektor, który jest jej m.in. przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły, dyrektor szkoły odpowiedzialny jest w szczególności m.in. za zapewnienie pomocy nauczycielom w realizacji ich zadań i ich doskonaleniu zawodowym. Skarżąca działała w zaufaniu do organu szkoły, który w tym przypadku pełnił funkcję organu administracji publicznej. Orzekające w sprawie organy nie wskazały, poza ograniczeniem się do stwierdzenia niewątpliwego faktu zbyt późnego rozpoczęcia stażu przez skarżącą, niż to wynika z przepisów uKN, jakie skutki z punktu widzenia nadania stopnia awansu zawodowego J.R., ta okoliczność wywołała. W szczególności z zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nie wynika, jakie wartości realizować ma norma art. 9d ust. 1 i 2 uKN w aspekcie wadliwości nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego. Innymi słowy istotne jest z jakich względów prawodawca unormował, iż rozpoczęcie stażu przez nauczyciela winno być skorelowane z rozpoczęciem zajęć szkolnych, przy dopuszczalnej tolerancji 15 dni. Zwrócić należy uwagę, że art. 9d ust. 8 uKN określa, iż dyrektor szkoły corocznie, w arkuszu organizacyjnym szkoły, o którym mowa w odrębnych przepisach, podaje liczbę nauczycieli, w podziale na stopnie awansu zawodowego, przystępujących do postępowań kwalifikacyjnych lub egzaminacyjnych w roku szkolnym, którego dotyczy dany arkusz organizacyjny, oraz wskazuje terminy złożenia przez nauczycieli wniosków o podjęcie tych postępowań. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jakie prawne następstwa może wywołać tolerowanie przez organy szkół późniejsze rozpoczynanie stażu przez nauczycieli, niż to przewiduje obowiązujące prawo. Z decyzji obu instancji nie wynika, w jakim terminie taki arkusz jest sporządzany i czy fakt późniejszego rozpoczęcia stażu przez nauczyciela, niż przewidziany normą art. 9d ust. 1 i 2 uKN ma w praktyce istotne skutki dla funkcjonowania szkoły. Decyzja administracyjna w myśl art. 107 § 1 k.p.a. powinna zawierać m.in. uzasadnienie prawne i faktyczne, uzasadnienie to pełni istotną rolę w zakresie realizacji zasady przekonywania, w myśl której (art. 11 k.p.a.) organy powinny wyjaśnić stronom m.in. zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Zdaniem Sądu decydując się na stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie nadania J.R. stopnia awansu zawodowego, a następnie utrzymując taką decyzję w mocy, orzekające organy obu instancji nie przedstawiły przekonywującej argumentacji prawnej, która bezspornie pozwoliłaby przyjąć, że decyzja Dyrektora V Liceum Ogólnokształcącego w [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Sąd uznaje, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ja decyzja zapadły z naruszeniem prawa, innym niż dające podstawę do wznowienia postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Zdaniem Sądu uwzględniając okoliczności sprawy, decyzja o stwierdzeniu nieważności aktu nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego byłaby niesprawiedliwa, skoro sąd administracyjny w myśl cyt. uprzednio przepisów sprawuje wymiar sprawiedliwości to jest uprawniony do zastosowania przysługujących mu uprawnień i działając w ich ramach winien wyeliminować tak ocenioną decyzję administracyjną. Zgodzić należy się ze skarżącą, że skoro organ szkoły miał istotny wpływ na rozpoczęcie przez nią stażu w terminie innym niż przewidziany w ustawie, ale rozbieżność ta nie była zbyt duża (dwa tygodnie), okoliczność ta, zapewne także dla organów nadzoru nad szkołą, przez kilka lat jej pracy zawodowej nie była przeszkodą dla wykonywania przez nią obowiązków służbowych, to te elementy winny być wzięte pod uwagę przy ocenie czy w sprawie wystąpiło rażące naruszenie prawa. Sąd nie podziela natomiast argumentacji skargi eksponującej, że decyzja o nadaniu jej stopnia awansu zawodowego wywołała nieodwracalne skutki prawne. W myśl art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji m.in. także wówczas, gdy wywołała ona tzw. nieodwracalne skutki prawne. Argumentacja [...] Kuratora Oświaty wskazująca co należy rozumieć pod tym pojęciem jest prawidłowa i pełna. Sąd opatrzył wyrok klauzulą ochrony tymczasowej na zasadzie art. 152 Ppsa, jednocześnie zarządzono zwrot uiszczonego wpisu, albowiem w myśl art. 239 pkt 1 lit. d Ppsa strona skarżąca jest zwolniona od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych.