II SA/Rz 404/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-06-21

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Ewa Partyka, Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o prawa cywilne dotyczące posiadania nieruchomości, w tym do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków osoby jako władającej nieruchomością, gdy istnieją wątpliwości co do jej prawa własności lub posiadania?
Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o prawa cywilne, w tym o posiadanie nieruchomości. Ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny i jedynie odzwierciedla stan prawny ustalony w innym trybie. W przypadku sporów dotyczących prawa własności lub władania nieruchomością, właściwy jest sąd powszechny, a prawomocny wyrok sądu cywilnego stanowi podstawę do ujawnienia praw w ewidencji gruntów.
Stan faktyczny
Skarżąca A.R. wniosła o ujawnienie jej w ewidencji gruntów i budynków jako współwładającej działką nr 6164. Organ pierwszej instancji (Starosta) odmówił uwzględnienia wniosku, wskazując na sporność posiadania i konieczność rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Organ odwoławczy (WINGiK) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków A. R. jako władającą - skargę oddala - II SA/Rz 404/21 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi A.R. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK) z [...] stycznia 2021 r. nr [..] dotycząca odmowy ujawnienia jej w ewidencji gruntów i budynków jako władającej działką. Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, [..] czerwca 2020 r. do Starostwa Powiatowego w [....] wpłynął wniosek A.R. o zmianę wpisu podmiotowego dla położonej w [...] gm. [...] działki 6164 poprzez podział należącego do K.W. udziału we władaniu tą działką i wpisanie jej jako współwładającej w zakresie udziału przynależnego uprzednio jej ojcu M.W. Wskazała, że wraz z B.i W. była jego spadkobiercą, a mimo to nie została razem z nimi wpisana jako władająca (obecnie udziałem przynależnym M.W. włada ona, K.W. i D.W. po 1/3 części). W toku postępowania wyjaśniającego Starosta ustalił, iż na wniosek J.K. z [...] stycznia 2005 r. toczyło się postępowanie, w wyniku którego Starosta [....] decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...] utworzył w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi [...] gm. [...] nową jednostkę rejestrową, w której wpisano działkę leśną nr 6164 o pow. 5,2583 ha oraz jako współwładających nią J.K. w 21/72 części, D.S. w 3/72 części, J.Z. i Z.P. po 4/72 części, C.K. i K.R. po 8/72 części, K.W. w 12/72 części, W.W. w 4/72 części i C.W. w 8/72 części. Po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Starosta odmówił ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków A.R. jako współwładającej działką nr 6164. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie można dochodzić swoich praw do władania nieruchomością poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nawet tylko wpisu posiadania samoistnego, szczególnie gdy ingeruje to w prawa osób już wskazanych jako samoistnych posiadaczy. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz uwzględniając zastrzeżenia K.W. dotyczące użytkowania przez A.R. działki nr 6164, Starosta odmówił dokonania żądanego wpisu w ewidencji i wskazał sąd powszechny jako właściwy do rozstrzygnięcia sporu pomiędzy stronami. Wskazał również, że decyzja Starosty z [...] czerwca 2005 r. stała się ostateczna i nie podlega ocenie w prowadzonym postępowaniu, a możliwość wzruszenia takiej decyzji jest uregulowana w dziale II w rozdziałach 12 i 13 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.). Odwołanie od decyzji Starosty z [...] listopada 2020 r. złożyła A.R., podnosząc, że została pominięta jako strona w postępowaniu administracyjnym toczącym się pod sygn. akt [...]. Ponadto zaznaczyła, że jest córką M. i K.W. oraz że korzysta i użytkuje część działki nr 6164, której władającą jest K. W. Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2, art. 20 ust. 2b i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm., dalej: u.P.g.k.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wg SKO, złożone w toku postępowania oświadczenia A.R. i K.W. świadczą o tym, że samoistne posiadanie działki nr 6164 w rozpatrywanym w ramach postępowania zakresie jest kwestią sporną. Zgodnie z orzecznictwem sądów, nie jest dopuszczalne rozstrzyganie przez organ ewidencyjny sporów co do praw cywilnych, zwłaszcza dotyczących posiadania nieruchomości jako stanu faktycznego podlegającego reglamentacji prawnej na podstawie przepisów prawa cywilnego. Ponadto u.P.g.k. nie daje podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów, dlatego organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności czy władanie, o granice czy powierzchnie działek, lecz wyłącznie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że wpisy zmian do ewidencji gruntów mają charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego i nie mogą kształtować nowego stanu prawnego. W postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie można ustalać ani rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Zapisy w ewidencji mają charakter techniczno - deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie przez inne organy. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić praw właścicielskich czy też uprawnień do władania nieruchomością. Decyzja o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów ma charakter deklaratoryjny, a więc na jej podstawie żadna ze stron nie może nabywać jakiegokolwiek prawa. Kwestie związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków oraz dotyczące aktualizacji operatu ewidencyjnego regulują przede wszystkim przepisy u.P.g.k. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się informacje dotyczące: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do art. 20 ust. 2b u.P.g.k., wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2a u.P.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do art. 24 ust. 2c u.P.g.k., odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Mimo zarzutów podniesionych przez A.R. w odwołaniu, w którym twierdzi, iż została pominięta jako strona w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z [...] maja 2005 r., organ odwoławczy nie jest władny do ich oceny w niniejszym postępowaniu, bowiem decyzja stała się ostateczna, a tryby wzruszenia takiej decyzji zostały uregulowane w dziale II, rozdziały 12 i 13 k.p.a., które dotyczą wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.R. (działając przez pełnomocnika – adwokata) zaskarżyła w całości opisaną wyżej decyzję SKO, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania: a) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy poprzez zaniechanie ustalenia, czy na podstawie przedłożonych dokumentów może zostać wpisana jako właścicielka działki nr 6164; b) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, polegający na zaniechaniu ustalenia, że jako następczyni prawna po M.W. jest właścicielką spornej działki, a tym samym powinna zostać wpisana w operacie ewidencji gruntów i budynków jako właścicielka w/w działki; 2) naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 22 ust. 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.k. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i nie uwzględnienie jej wniosku oraz niewpisanie jej przez organ z urzędu w operacie ewidencji gruntów i budynków jako właścicielki w/w działki; b) § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, jakoby w sprawie nie zachodziła możliwość aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków, a tym samym utrzymywanie ewidencji w stanie nieaktualnym; 3) naruszenie art. 2, 7, 9, 10, 173 i 177 Konstytucji RP, art. 7 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 4 Protokołu nr 7 do tej Konwencji poprzez wydanie decyzji niezgodnej z prawem i bez podstawy prawnej, a to przekroczenie kompetencji Starosty i uniemożliwienie jej korzystania z uprawnień które wynikają z przysługującego jej prawa własności nieruchomości; 4) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a to nieuwzględnienie przez organ faktu, że A.R. jest właścicielką ww. działki i wobec tego powinna zostać ujęta jako jej właścicielka w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wpisanie jej jako współwłaściciela działki nr 6164 lub uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem faktu, że na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 1980 r. sygn. akt [...] jest właścicielem tej działki, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W ocenie skarżącej, fakt władania przez nią ww. nieruchomością, stanowiącą jej własność, został poparty stosownym tytułem prawnym stanowiącym legalne źródło tego władania. Z przepisów art. 20, 22 i 24 u.P.g.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno - techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też, poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Żądanie skarżącej wprowadzenia określonych zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków zmierzało do ujawnienia jej osoby jako właściciela tej nieruchomości. Organ ewidencyjny powinien spełnić przypisaną mu rolę aktualizującego ewidencję zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który stanowi, że ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. Ponadto rozporządzenie dopuszcza aktualizację ewidencji na podstawie orzeczeń są8dów. Wreszcie podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym dopóki sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, strona może zmodyfikować swoje żądanie, a organ administracji państwowej ma obowiązek na nowo ocenić to żądanie w świetle przepisów prawa materialnego po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja WINGiK z [...] stycznia 2021 r., którą organ ten utrzymał w mocy wydaną [...] listopada 2020 r. przez Starostę [...] decyzję o odmowie ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków skarżącej A.R. jako współwładającej położoną w [...] gm. [...] działką nr 6164. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w ramach w/w kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b) u.P.g.k., w ewidencji gruntów i budynków oprócz informacji o jakich mowa w jego ust. 1 (w stosunku do gruntów są to dane nt. ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów jeżeli zostały założone dla nieruchomości) wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku gruntów dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W myśl art. 20 ust. 2b u.P.g.k., wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b) może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej (w drodze decyzji administracyjnej następuje także odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji - art. 24 ust. 2c u.P.g.k.), przy czym informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 24 ust. 2a u.P.g.k.). Wg § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393), aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi (...); 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. W związku z powyższym wskazać należy, że stosownie do znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy organu I instancji wypisu z rejestru gruntów, wg stanu na [...] czerwca 2020 r., władającymi na zasadach samoistnego posiadania (w stosownych częściach) położoną w [...] działką nr 6164 o pow. 5,2583 ha (o oznaczeniu użytków jako Ls V) są [...], stan ten (z uwzględnieniem zmian podmiotowych samoistnych posiadaczy wynikających z następstw prawnych) ukształtowany został ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z [...] czerwca 2005 r., mocą której wprowadzono do operatu ewidencji gruntów wsi [...] gm. [...] zmianę polegającą na utworzeniu nowej jednostki rejestrowej, wpisaniu w niej działki nr 6164 o pow. 5,2583 ha (odpowiadającej dawnej parceli katastralnej nr 7611/2, "pominiętej" przy opracowywaniu mapy ewidencji gruntów dla obrębów [...] i [...]) oraz jako współwładających nią w stosownych częściach (ustalonych wg zgodnych oświadczeń) [...]. Zgodnie z art. 22 ust. 2 u.P.g.k., obowiązek aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów i budynków ciąży na podmiotach o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 /a więc m.in. władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania/, które mają obowiązek zgłaszania właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian, z wyjątkiem zmian wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno – budowlanej, co do których obowiązek taki ciąży z urzędu na sądach, notariuszach oraz organach administracji publicznej (art. 23 ust. 1 – 3 u.P.g.k.). Jak wynika z powyższego, rejestr ewidencji gruntów ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. W utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2012 r. I OSK 1004/11 - LEX nr 1225527 i z 30 września 2011 r. I OSK 1628/10 – LEX nr 964687, wyrok WSA w Rzeszowie z 5 grudnia 2018 r. II SA/Rz 791/18 - LEX nr 2643440) podkreśla się, że wpisy w ewidencji nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają zaistniały stan prawny. Rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest zatem rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu /na gruncie niniejszej sprawy dotyczy to samoistnego posiadania/. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. W kontekście materiału dowodowego zabranego w toku prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń organu I i II instancji należy wyraźnie podkreślić, że wielkość udziału przynależnego obecnie wg wypisu z ewidencji gruntów K.W., c. B. i S. - którego "podziału" z uwzględnieniem swojej osoby domaga się skarżąca A.R. - nie zmienił się i odpowiada temu, jaki został jej przypisany ostateczną decyzją Starosty z 2005 r., tj. 12/72. Trafne jest także stanowisko tych organów co do tego, że decyzja ta pozostaje w mocy (zauważyć w związku z tym trzeba również, że wynikająca z niej jak i z ewidencji gruntów suma udziałów poszczególnych posiadaczy w działce nr 6164 wyczerpuje całość). Wprawdzie w toku postępowania administracyjnego część osób współwładających działką nr 6164 potwierdziła korzystanie z niej przez skarżącą poprzez pozyskiwanie drewna (J.K., C.W., D.W.), to zdecydowanie przeciwne stanowisko zajęła K.W. Pomijając osoby nie mające co do tego żadnej wiedzy (M.P., K.R.) należy zwrócić w związku z tym szczególną uwagę na zachodzące wątpliwości co do tego, której części działki lub czyjego udziału to korzystanie przez skarżącą miałoby w rzeczywistości dotyczyć. Wątpliwości te wynikają ze wzajemnej niespójności /sprzeczności: - oświadczeń M.P., C.W. i K.R., że każdy współwładający ma wydzieloną część działki z której korzysta wg uznania, - oświadczenia J.K. i D.W., iż działka nr 6164 w części oznaczonej literą G na przedłożonym przez nich szkicu (mapie) obrazującym stan użytkowania wg oznaczenia literowego wydzielonych części od A do H i przypisanych do nich współwładających (A – J.K., B – D.S., C – M.P. D – K., E – K.R., F – D.W., G – K.W., H – C.W.) jest użytkowany przez A.R. i K.W., - ogólnikowego oświadczenia C.W., że skarżąca korzysta z części działki nr 6164 należącej do rodziny W., - zapisu zawartego w oświadczeniu J.K. z [...] października 2020 r., że skarżąca "powierzchniowo przypisana jest do mojego wykazu podatkowego". Podkreślić wyraźnie w związku z powyższym należy także, że sam fakt korzystania przez skarżącą z działki nr 6164 nie przesądza jeszcze o zasadności wniosku co do ujawnienia jej w operacie ewidencyjnym jako współwładającej nią na zasadach samoistnego posiadania, jeżeli to korzystanie (pobór drewna) odbywa się na podstawie zgody współwładających tą działką w zakresie przynależnych im udziałów. Istotne w tym zakresie pozostaje bowiem, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Starosty z 2005 r., wprowadzenie do operatu ewidencji gruntów wsi L. działki leśnej nr 6164 wraz z oznaczeniem jej użytkowników oraz wielkości należnych im udziałów nastąpiło na podstawie zgodnych oświadczeń zainteresowanych, co dodatkowo w toku obecnego postępowania potwierdzili J.K. i D.W., wskazując, że w czasie ujawnienia działki nr 6164 K.W. była jedyną właścicielką gruntów po K. i M.W. Jak zatem trafnie stwierdziły to w sprawie organy administracji, tylko wzruszenie w odpowiednim trybie decyzji Starosty z 2005 r. pozwalałoby uznać, że wprowadzone do ewidencji na jej podstawie dane są błędne. Powyższe podważa także wiarygodność przywołanego na uzasadnienie wniosku inicjującego postępowanie twierdzenia A.R., iż została pominięta jako strona postępowania prowadzonego przez Starostę w 2005 r., mimo że wraz z B.W. /jego następcą prawnym na mocy aktu notarialnego z [...] grudnia 2001 r. została córka K.A.W./ oraz W.W. /spadek po nim na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2014 r. nabył syn D.W./ była spadkobiercą M.W. W tym zakresie jako decydujące dla rozstrzygnięcia organu administracji I i II instancji – wobec braku wpływu na wynik sprawy - nie mogły zostać uznane też przedstawione przez skarżącą w toku postępowania postanowienia spadkowe: - Sądu Rejonowego z [....] z [...] sierpnia 1980 r. I [...] wg którego spadek po M.W. nabyła wdowa K.W. w 7/28 części oraz dzieci B.W., A.S., E.S., W.W., S.P., A.R. i Z.W. po 3/28 części, z zastrzeżeniem, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne z mocy ustawy odziedziczyli po 1/3 części K.W., B.W. i A.R.; - SR z [...] z [...] sierpnia 2009 r. [...] /przedstawione tylko w pierwszej stronie, pozbawionej jakichkolwiek podpisów i adnotacji/: 1. o uchyleniu postanowienia tego Sądu z [...] listopada 2001 r. [...] w pkt I odnośnie stwierdzenia nabycia spadku po M.W., 2. o zmianie postanowienia z [...] listopada 2001 r. [...] pkt II odnośnie stwierdzenia nabycia spadku po K.W., stwierdzające, że spadek po niej nabyły dzieci A.S. E.S., B.W., S.P., W.W., Z.W. i A.R. (wszystkie dzieci M. i K.) po 1/7 części, z zastrzeżeniem, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne z mocy ustawy nabyły po 1/3 części dzieci B.W, W.W. i A.R. Z powyższego wynika, że na podstawie postanowienia spadkowego z [...] sierpnia 1980 r. skarżąca A.R. wraz z matką K.W. i bratem B.W. odziedziczyła po ojcu M.W. (zm. [...] grudnia 1978 r.) udział w gospodarstwie rolnym. Udział A.R. był "odrębny" od udziału B.W. (którego – jak już zaznaczono wyżej - jedynym następcą prawnym była K.A.W.), niemniej wobec braku władania działką nr 6164 na dzień [...] czerwca 2005 r., A.R. nie została uwzględniona w decyzji Starosty o utworzeniu nowej jednostki rejestrowej oraz wpisaniu w niej tej działki i jej posiadaczy. Zakładając natomiast zgodność i zupełność istotnych dla sprawy rozstrzygnięć wynikających z postanowienia SR w [...] z [...] sierpnia 2009 r. (z uwagi na sygnalizowaną niekompletność) oraz abstrahując od treści uchylanego nim postanowienia tego Sądu z [...] listopada 2001 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.W. (które nie zostało przedłożone do akt sprawy), należałoby przyjąć, że nabycie przez skarżącą A.R. wraz z bratem B..oraz W.W. po K.W. gospodarstwa rolnego odnosiło się do udziału w tym gospodarstwie, jaki przypadł ich matce po mężu M.W. Również ta okoliczność – chociażby tylko w zakresie wielkości żądanego udziału – może nasuwać uzasadnioną wątpliwość co do słuszności żądania skarżącej "podziału części którą zajęła K.W." oraz że wraz z K.W. i D.W. włada udziałem przynależnym poprzednio M.W. 1./3 części. Ponieważ z omówionych względów brak było przesłanek do uznania wadliwości decyzji Starosty z 2005 r. jak i danych wprowadzonych na jej podstawie do ewidencji (nie było to zresztą objęte granicami sprawy), wobec braku zgodnego z żądaniem skarżącej stanowiska współposiadaczy działki nr 6164, trafnie stwierdziły w rozpatrywanej sprawie organy administracji o odmowie ujawnienia jej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako współwładającej tą działką i odesłaniu w dochodzeniu swych praw na drogę postępowania cywilnego. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można bowiem dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. W sytuacji gdy władanie nieruchomością nie jest bezsporne z uwagi na brak konsensu pomiędzy podmiotem ewidencyjnym a wnioskodawcą, to bez rozstrzygnięcia tej kwestii w stosownym postępowaniu cywilnym dokonanie takiego wpisu w postępowaniu ewidencyjnym naruszałoby istotę postępowania ewidencyjnego, które jest zależne od innych postępowań i trybów, zwłaszcza w przypadku konfliktu interesów podmiotów zainteresowanych. Tym samym na kanwie rozpoznawanej sprawy nie można od organu ewidencyjnego oczekiwać rozstrzygnięcia sporu dotyczącego samoistnego posiadania nieruchomości jako stanu faktycznego podlegającego reglamentacji na podstawie przepisów prawa cywilnego. Reasumując, poddawszy pod względem opisanych wyżej kryteriów ocenie zaskarżoną decyzję wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa tak podniesionych w skardze, jak i innych podlegających uwzględnieniu z urzędu. Organy w sposób wykluczający uznanie naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 k.p.a.) zebrały w sprawie dostateczny dla jej rozpatrzenia materiał dowodowy, który został właściwie oceniony i na której to podstawie – z uwzględnieniem stosownych przepisów prawa materialnego powołanych w podstawie prawnej - doszło do wydania właściwych rozstrzygnięć (powoduje to brak możliwości stwierdzenia przekroczenia kompetencji przez Starostę oraz wydania decyzji niezgodnej z prawem i bez podstawy prawnej). W uzasadnieniach zapadłych decyzji zostało w sposób wyczerpujący przedstawione, z jakich przyczyn wniosek A.R. o ujawnienie jej w ewidencji gruntów i budynków jako współwładającej działką nr 6164 w [...] (a tym bardziej – co postulowano w skardze - jako jej właścicielki) nie mógł zostać w sposób dla niej pozytywny załatwiony. Jako całkowicie bezzasadne jawią się w tej sytuacji zarzuty naruszenia przez starostę art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 22 ust. 2 u.P.g.k., skutkujące brakiem realizacji zadań związanych z prowadzeniem ewidencji, w tym utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Organy prawidłowo wykazały, z jakich przyczyn kryterium tego nie spełniały materiały przedstawione przez wnioskodawczynię (art. 107 § 3 K.p.a.). Co ważne dla skarżącej, wydane przez organ I i II instancji decyzje nie zamykają jej drogi do dochodzenia swoich praw względem działki nr 6164, aczkolwiek z braku możliwości osiągnięcia porozumienia z osobami wpisanymi w ewidencji jako jej aktualni samoistni posiadacze i funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Starosty z 2005 r., musi się to odbyć we właściwym trybie, tj. w drodze stosownego postępowania przed sądem powszechnym. W sytuacji zaistniałej w okolicznościach sprawy organy administracji geodezyjnej nie mogą samoistnie decydować o kształtowaniu uprawnień do gruntów i dopiero stwierdzający prawa skarżącej do działki prawomocny wyrok sądu będzie stanowił zgodnie z u.P.g.k. podstawę do ich ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków. Oceniając zarzuty skargi jako nieuzasadnione, wobec braku przesłanek uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, z uwagi na prawidłowość ich rozstrzygnięć Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło