II SA/Rz 419/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o ustanowienie zastępcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Po zaskarżeniu do WSA w Rzeszowie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...], J. T. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: - skarżący (65 lat) prowadzi samodzielne, 1-osobowe gospodarstwo domowe, - posiadany przez niego majątek obejmuje dom o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,65 ha, - nie posiada żadnego źródła dochodów, jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Pismem z dnia 21 maja 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia obejmującego wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, leczenie i utrzymanie domu, źródeł ich pokrycia, sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 kwietnia do dnia wykonania wezwania. W udzielonej odpowiedzi wnioskodawca wskazał, że w skali miesiąca na zakup żywności przeznacza 600 zł., leczenie 50 zł., na opłaty za gaz, energię elektryczną i telefon – odpowiednio 60, 50 i 25 zł. (50% należności za energię pokrywa zamieszkująca u niego w domu lokatorka B. R., z którą nie prowadzi jednak wspólnego gospodarstwa domowego, na razie nie płaci mu ona także za wynajem mieszkania). Podatek gruntowy i od nieruchomości wynosi 50 zł. rocznie (grunty rolne stanowią faktycznie nieużytki). Skarżący podkreślił, że nie ma żadnego dochodu, na życie i inne wydatki zmuszony jest pożyczać pieniądze (obecnie jego zadłużenie wynosi 6,5 tys. zł.). Pobiera zasiłek okresowy w wysokości 271 zł. W maju br. Ośrodek Pomocy Społecznej opłacił mu należność za energię elektr. w wysokości 93 zł., otrzymał również 100 zł. na zakup leków, 46 zł. tytułem dożywiania oraz zasiłek specjalny w wysokości 100 zł. na zakup butli gazu. Obecnie nie posiada rachunków bankowych i pojazdów mechanicznych. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ponieważ J. T. zgodnie z art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) z uwagi na przedmiot sprawy korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (informację o tym przekazano mu już w piśmie z dnia 21 maja 2013 r.), jego wniosek podlega merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w części, w jakiej odnosi się do żądania ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Objęte jest to zakresem częściowego prawa pomocy, którego warunkiem przyznania jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne opierające się na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy (tak m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r. I OZ 184/12, z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, z dnia 8 kwietnia 2011 r. I FZ 10/11, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2008 r. I SA/Wr 199/08); rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, co zostanie wykazane przez wnioskodawcę. Dokonana w tym kontekście ocena wniosku J. T. nie kwalifikuje go do uwzględnienia, mimo że wstępna ocena wynikająca z jego deklaracji o braku jakichkolwiek dochodów oprócz świadczeń i wsparcia udzielanego mu przez ośrodek pomocy społecznej mogłaby na to wskazywać. Podyktowane jest to brakiem jednoznacznych i nie budzących wątpliwości wyjaśnień co do źródeł finansowania przez skarżącego ponoszonych przez siebie wydatków (ok. 760 zł./m-c), skoro świadczenia z pomocy społecznej pokrywają je jedynie częściowo (ok. 50 – 60%). Wprawdzie oświadczył on, że "na życie i inne wydatki" zmuszony jest pożyczać pieniądze, niemniej nie wskazał on żadnych konkretnych osób, które mu tych pożyczek systematycznie udzielają lub u których posiada zadłużenie. Przy wynikającej z istoty tego rodzaju czynności konieczności spłaty tych zobowiązań, z udzielonych przez niego informacji w żaden sposób nie wynika też, czy i z jakich środków tego dokonuje oraz na jaki okres i na jakich warunkach pożyczki te są mu udzielane. Ponieważ skarżący w żaden sposób nie udokumentował również sygnalizowanego zadłużenia (6,5 tys. zł.), powyższe twierdzenia uznano za powołane wyłącznie na potrzeby złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu. Skarżący mimo nie budzącego wątpliwości treści skierowanego do niego wezwania, nie wykonał go w sposób należyty i nie wyjaśnił w dostateczny sposób najistotniejszej objętej nim kwestii. W tej sytuacji, nawet przyjmując występowanie po jego stronie pewnych trudności finansowych, brak jest podstaw do stwierdzenia, że wykazał on spełnienie warunków do przyznania mu prawa pomocy, obejmującego ustanowienie fachowego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z postanowieniem NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11, nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Brak natomiast wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). Niejako na marginesie rozważań należy tylko zwrócić uwagę skarżącego, że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia), a sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji. Kasacyjny charakter zaskarżonej decyzji SKO /uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej mu sprawę do ponownego rozpatrzenia/ zasadniczo jest także korzystny dla skarżącego, gdyż nawet w przypadku oddalenia przez Sąd jego skargi, sprawa przyznania mu zasiłku stałego będzie ponownie rozpatrywana przez organy administracji I i II instancji. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.