II SA/Rz 439/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2025 r. nr SKO.4120/1/2020 w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułem kosztów powstałych za odstąpienie od holowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Miejskiej Administracji [...] w [....] z dnia 2 stycznia 2020 r. MATiP.AU.7235.100.120/19.05.2019; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A.Z. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 15 stycznia 2025 r. nr SKO.4120/1/2020 w przedmiocie ustalenia opłaty tytułem kosztów powstałych z odstąpienia od holowania pojazdu. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 2 stycznia 2020 r. nr MATiP.AU.7235.100.120/19.05.2019, Miejska Administracja Targowisk i Parkingów w [....] (dalej: "MATiP" lub "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), art. 130a ust. 2a, 10h i 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1990; dalej: "u.p.r.d.") i art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 511; dalej: "u.s.p.") ustaliła skarżącemu opłatę w wysokości 220,00 zł, tytułem kosztów powstałych z odstąpienia od holowania pojazdu marki: [...] o nr rej.: [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 13 sierpnia 2019 r., upoważniony funkcjonariusz Straży Miejskiej w [...], działając na podstawie art. 130a u.p.r.d., wydał dyspozycję nr 90/2019 usunięcia pojazdu marki: [...] o nr rej.: [...] z drogi publicznej ul. [...] w [...]. Właścicielem przedmiotowego pojazdu na dzień jego usunięcia był skarżący. Organ wyjaśnił, że finalnie odstąpiono od holowania pojazdu, ponieważ ustały przyczyny jego usunięcia. Pomimo tego, wydanie dyspozycji spowodowało po stronie Gminy Miasto [...] powstanie kosztów związanych z konieczności zapłaty na rzecz podmiotu holującego wynagrodzenia, w związku rozpoczęciem procedury administracyjnego usunięcia pojazdu z drogi publicznej. W tych okolicznościach organ uznał za zasadne obciążyć powyższymi kosztami skarżącego, ustalając opłatę w wysokość wynikającej z treści uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie opłaty za usuwanie pojazdów oraz ich przechowywanie i parkowanie, w wysokości 50% kwoty od stawek za usuwanie pojazdu, tj. w przedmiotowym przypadku na kwotę 220,00 zł. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od powyższej decyzji, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia i stanowisko organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w dniu 13 sierpnia 2019 r. ok. godziny 10.30 zaparkował ww. pojazd przy ul. [...] w sposób równoległy do krawężnika, częściowo zajmując jezdnię i chodnik. Następnie kiedy chciał uiścić opłatę parkingową, ustalił, że zlokalizowany dotychczas w pobliżu parkometr został zdemontowany. W związku z powyższym udał się na początek ul. [...] (skrzyżowanie z ul. [...]), gdzie ustawiony został znak B-36 Zakaz zatrzymywania się, z tabliczką informującą, że zakaz dotyczy dni powszednich w godzinach od 06.00 do 08.00, na dowód czego załączył dokumentację zdjęciową z dnia 13 sierpnia 2019 r. godz. 15.22. Skarżący podał, że szerokość jezdni w miejscu zaparkowania pojazdu wynosi 365 cm, chodnika dla pieszych 200 cm, a pasa zieleni między chodnikiem a ogrodzeniem 25 cm. Następnie przedstawiając własne wyliczenia poczynione w oparciu o fotografię wykonaną podczas interwencji Straży Miejskiej w dniu 13 sierpnia 2019 r. o godz. 12:44 oraz wykorzystując szerokość kostki brukowej, wyliczył, że całkowite zajęcie chodnika przez pojazd wynosiło: Bp = 115 cm, zaś pozostała część utwardzonego chodnika wynosiła: Bw = 85 cm. Uwzględniając wolną przestrzeń pomiędzy chodnikiem, a ogrodzeniem, całkowita szerokość pomiędzy pojazdem a ogrodzeniem wynosiła: Bc = 110 cm. Skarżący zaznaczył przy tym, że podczas parkowania lusterka pojazdu z obu stron były złożone, aby nie ograniczać skrajni dla pieszych i pojazdów, natomiast zostały rozłożone po jego przyjściu na miejsce interwencji Straży Miejskiej. W dalszej kolejności wskazał, że Funkcjonariusz Straży Miejskiej nie był w stanie wyjaśnić, na jakiej podstawie wezwał holownik, argumentując jedynie, że pojazd utrudniał ruch pieszych i nie została zachowana skrajnia pozioma dla pieszych o szerokości min. 1,5 m. Ostatecznie, po udzieleniu pouczenia, Funkcjonariusz poinformował, że skarżący zostanie obciążony 50% wartości kwoty wyjściowej jaka obowiązuje na terenie [...] za odholowanie pojazdu. Skarżący podniósł, że zgodnie z ustawionym znakiem, zarządca drogi uznał, że poza godzinami od 06.00 do 08.00, parkujące pojazdy nie utrudniają w sposób istotny ruchu pieszego lub innych pojazdów. Zdaniem skarżącego, pozostawienie wolnej przestrzeni dla pieszych wynoszącej po zaparkowaniu pojazdu 110 cm trudno uznać za istotne utrudnienie w ruchu pieszym, bowiem wiele chodników w [...] nawet takiej szerokości nie posiada. Zaznaczył, że z przestrzeni tej da się swobodnie korzystać, a zaparkowany pojazd nie zagrażał bezpieczeństwu pieszych poprzez np. konieczność ominięcia pojazdu i zmuszając pieszego do wejścia na jezdnię. Ponadto ruch pieszy w tym miejscu jest znikomy. Skarżący wyjaśnił następnie, że dopiero z notatki służbowej sporządzonej przez Straż Miejską powziął informację, że przyczyną wezwania holownika był art. 90 Kodeksu wykroczeń. Odnosząc się do treści tego przepisu podniósł, że nie tamował ruchu, ani go nie utrudniał, a wskazana podstawa prawna nie upoważnia Funkcjonariusza Straży Miejskiej do wezwania holownika, bowiem o usunięciu pojazdu z drogi na koszt właściciela rozstrzyga art. 130a u.p.r.d. Skarżący zarzucił, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie miała miejsce opieszałość organu odwoławczego, który wydał decyzję po upływie blisko pięciu lat od złożenia odwołania. Podniósł, że długotrwałe oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy prowadzi do poważnego poczucia niepewności prawnej i naruszenia podstawowych praw obywatelskich. Ponadto wyjaśnił, że kilka/kilkanaście dni po próbie odholowania jego pojazdu, służby miejskie dokonały zmiany organizacji na ul. [...], dodając pod znakiem B-36 tablicę informującą o odholowaniu. Zarzucił także, że w wydanej decyzji SKO błędnie wskazało, że Straż Miejska powołała się na art. 130a u.p.r.d., jako podstawę wezwania służb do odholowania pojazdu, podczas gdy z notatki służbowej Straży Miejskiej wynika, że przyczyną wezwania holownika był art. 90 Kodeksu wykroczeń, co świadczy o braku należytego wyjaśnienia sprawy i rażącym naruszeniu zasad postępowania. W ocenie skarżącego, decyzja nie została również należycie uzasadniona, gdyż organ skupił się jedynie na analizie mało istotnych zdarzeń jak: kto wezwał holownik i jakie konsekwencję ciążą na kierowcy odholowanego samochodu, natomiast całkowicie pominął tak istotne kwestie jak: czy były przesłanki prawne do wezwania holownika, czy zaparkowany samochód rzeczywiście stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub pieszego oraz czy ówczesna organizacji ruchu na ul. [...] dawała podstawy do odholowania pojazdu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga okazała się zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; 2) nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c; 3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu; 4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu kierowanego przez osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2; 5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela; 6) kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem; 7) poruszania się po drodze innej niż wyznaczona zgodnie z art. 65a ust. 3 pkt 3 lit. j, jeżeli jest dopuszczony do ruchu na podstawie art. 65p. Pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy: 1) kierowała nim osoba: a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; 2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Z kolei w myśl art. 130a ust. 6 P.r.d., rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Przepis art. 130a ust. 6a lit. c) P.r.d. podaje, że maksymalna wysokość stawek kwotowych opłat za usunięcie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t wynosi 440 złotych. Ustawodawca przewidział jednocześnie mechanizm waloryzujący tę kwotę. Zgodnie z art. 130a ust. 6b P.r.d., maksymalne stawki opłat określone w ust. 6a, obowiązujące w danym roku kalendarzowym ulegają corocznie zmianie na następny rok kalendarzowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Jak stanowi art. 130a ust. 6c P.r.d., na każdy rok kalendarzowy minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" maksymalne stawki opłat, o których mowa w ust. 6a, z uwzględnieniem zasady określonej w ust. 6b, zaokrąglając je w górę do pełnych złotych. Wskaźnik cen, o którym mowa w ust. 6b, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie 20 dni od dnia jego ogłoszenia (art. 130a ust. 6d). Stosownie do art. 130a ust. 2a P.r.d., od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 10h P.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Wymaga podkreślenia, że decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h P.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że właściciel nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu, wobec którego wydano dyspozycję jego usunięcia z drogi, ponosi koszty nawet w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu w trakcie jego usuwania. Z powyższych regulacji wynika, iż orzekając o obowiązku zapłaty kosztów usunięcia pojazdów właściwy organ winien m.in. ustalić, czy doszło do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu przez uprawnioną osobę, czy dyspozycja ta była uzasadniona okolicznościami wymienionymi w art. 130a ust. 1 powołanej wyżej ustawy, oraz czy doszło do powstania kosztów związanych z wydaniem tej dyspozycji. Nadto organ winien ustalić osobę zobowiązaną do poniesienia tych kosztów (por. wyrok NSA z 22 listopada 2018 r. o sygn. akt I OSK 106/17 - dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje zasadność wydania dyspozycji usunięcia jego pojazdu z ulicy [...] w [...] w dniu 13 sierpnia 2019 r. przez funkcjonariusza Straży Miejskiej. W toku postępowania administracyjnego jak i w skardze konsekwentnie podnosił, że jego samochód nie został przezeń postawiony w miejscu, gdzie to jest zabronione, nie utrudniał ruchu drogowego i nie zagrażał bezpieczeństwu, nie dopuścił się także wykroczenia z art. 90 kw. Okoliczności te nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego z obraza art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W kontekście tych rozważań rację ma skarżący zarzucając, że ani organ I instancji, ani SKO nie wskazały precyzyjnie podstawy prawnej nałożonej nań opłaty. Faktycznie w treści obu decyzji organy powołują przepis art. 130a ust. 1 i 2 P.r.d., któramają liczne punkty i podpunkty. Brak wskazania precyzyjnie materialnoprawnej podstawy nałożonej opłaty skutkuje po pierwsze naruszeniem przez organy art. 107 § 1 – 3 k.p.a. w stopniu istotnym, po drugie naruszeniem prawa skarżącego do możliwości zakwestionowania przezeń hipotezy przepisu prawa materialnego skutkującego nałożeniem nań kary pieniężnej z powodu jego nieznajomości. Jest to forma pozbawienia skarżącego prawa do skutecznej obrony swoich praw. Sąd zauważa ponadto, że z akt sprawy, w tym z kontrolowanych decyzji nie wynika czy faktycznie ad casum powstały – zostały poniesione – koszty związane z odstąpieniem od holowania samochodu skarżącego. Okoliczność tę należy wyjaśnić. Reasumując, materialnoprawną podstawę do ewentualnego nałożenia na skarżącego opłaty jest przepis art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. Spełnienie przesłanek z tego przepisu, skutkujących koniecznością nałożenia stosownej opłaty, będzie przedmiotem postępowania dowodowego przez organy w ponownym postępowaniu. Oczywistym jest, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia zapadły z obrazą art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10, ust. 10h P.r.d. w zw. z art. 7, art. 77, art. 104 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a., co przełożyło się na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawi art. 200 § P.p.s.a.