II SA/Rz 500/13

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. A. Ł. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia tytułem kosztów pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie oddalił skargę A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...], zaś postanowieniem referendarza sądowego tego Sądu z dnia 5 listopada 2013 r. przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata, którego 20 listopada 2013 r. w osobie P. G. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka [...]. W dniu 9 grudnia 2013 r. wyznaczony adwokat udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adw. A. Ł. (k. 66 akt sądowych), która następnie w dniu 3 stycznia 2014 r. złożyła w siedzibie WSA skargę kasacyjną od w/w wyroku. Po przywróceniu przez WSA – w wyniku rozpoznania zawartego w tej skardze wniosku – terminu do jej wniesienia (postanowienie z dnia 6 lutego 2014 r.), NSA wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. I OSK 649/14 oddalił skargę kasacyjną. Pismem z dnia 15 stycznia 2016 r., skierowanym do WSA, adw. A. Ł. wskazując że działa jako pełnomocnik z urzędu skarżącej A. Z., ponowiła zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, nieopłaconych w całości ani w części. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W przypadku adwokatów zagadnienie to od 1 stycznia 2016 r. co do zasady normuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1801), które w § 22 stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie do złożonego przez adw. Annę Łyp wniosku również zatem miałyby zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Abstrahując od wysokości tych kosztów należy jednak zwrócić uwagę na jeden istotny aspekt rzutujący na merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a mianowicie rozbieżność między osobą pełnomocnika wyznaczoną przez ORA do świadczenia tej pomocy (adw. P. G.), a osobą która faktycznie ją świadczyła (adw. A. Ł.). Zgodnie z przywołanym wyżej art. 250 § 1 P.p.s.a., wyłącznie uprawnionym do otrzymania wynagrodzenia jest "wyznaczony" adwokat, gdyż to jego łączy stosunek pełnomocnictwa z osobą dla której został ustanowiony i to on jest kompetentny do złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Udzielenie przez niego dalszego pełnomocnictwa (substytucji) nie skutkuje zwolnieniem go z obowiązku świadczenia pomocy prawnej, gdyż rodzi to skutki wyłącznie między nim a substytutem, który mimo posiadania analogicznych uprawnień, nie staje się przez to pełnomocnikiem "wyznaczonym" i nie może wystąpić o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2010 r. II OZ 1288/10, zgodnie z którym udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku jedynie pomiędzy substytutem i stroną. Oznacza to także, że wymagane oświadczenie dotyczące opłacenia kosztów udzielonej pomocy prawnej, powinno być złożone przez adwokata wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką; taka wykładnia wynika także z innego postanowienia tego Sądu, tj. z dnia17 marca 2010 r. I OZ 184/10. Ubocznie należy zauważyć, że odmowa przyznania substytutowi wynagrodzenia w opisanej sytuacji nie stoi na przeszkodzie złożeniu stosownego wniosku przez pełnomocnika wyznaczonego przez ORA. Kwestia wzajemnych rozliczeń z tytułu dokonanych w sprawie w ramach pomocy prawnej czynności jest jednak sprawą wyłącznie między nimi i pozostaje poza zakresem sądowego orzekania w kwestii wynagrodzenia za udzieloną z urzędu i nieopłaconą pomoc prawną. Stosownie do powyższego, na podstawie powołanych przepisów w związku z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.