II SA/Rz 508/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego dla Miasta [...] na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 3, tj. w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku A. K. - decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...], przyznał A. K. świadczenia w formie; 1) zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat D. K. na okres od 1 stycznia do 31 października 2015 r. w wysokości 77 zł miesięcznie, 2) zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat N. K. na okres od 1 stycznia do 31 października 2015 r. w wysokości 77 zł miesięcznie, 3) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu na okres od 15 stycznia do 31 stycznia 2015 r. w wysokości 226,70 zł, oraz na okres od 1 lutego do 31 października 2015 r. w wysokości 400 zł miesięcznie. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że A. K. spełnia przesłanki ustawowe do przyznania wnioskowanych świadczeń. Decyzja ta stała się ostateczna. Prokurator Rejonowy [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezydenta Miasta z [...] lutego 2015 r. w części dotyczącej pkt 3 tj.; przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi D. K. i N. K. urodzonymi w trakcie jednego porodu na okres od 15 stycznia do 31 stycznia 2015 r. w kwocie 226,70 zł, oraz na okres od 1 lutego do 31 października 2015 r. w kwocie 400 zł miesięcznie, tj. w wysokości odpowiadającej świadczeniu na jedno dziecko. Prokurator wniósł o uchylenie powyższej decyzji w części, w której nie przyznano A. K. dodatku do zasiłku rodzinnego za okres od 15 stycznia do 31 stycznia 2015 r. oraz od 1 lutego do 31 października 2015 r. na każde z urodzonych przez nią w trakcie jednego porodu dzieci, na które przyznano zasiłek rodzinny – D. K. i N. K. Zaskrzonej decyzji zarzucono naruszenie art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje w stałej wysokości 400 zł, niezależnie od ilości urodzonych dzieci, podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. przepisów winna prowadzić do uznania, że niniejszy dodatek przysługuje do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych, a zatem na każde z dzieci. W uzasadnieniu Prokurator zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, w składzie siedmiu sędziów, rozstrzygnął istniejące w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżności i przesądził, że "dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci". Kierując się treścią tej uchwały skarżący uznał, że jeżeli osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu i na każde z tych dzieci przysługuje jej zasiłek rodzinny, to do każdego z zasiłków rodzinnych na te dzieci przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Odpowiadając na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie, nie podzielając wykładni zaprezentowanej w skardze. Przedstawił stanowisko w zakresie interpretacji art. 10 u.ś.r., że jeden dodatek przysługuje niezależnie od liczby wychowywanych dzieci i liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Organ zauważył, iż zgodnie z art. 186 Kodeksu pracy, niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, pracownikowi przysługuje jeden urlop wychowawczy i z tytułu przebywania na tym urlopie wychowawczym wypłacany jest przedmiotowy dodatek, a nie z tytułu urodzenia dziecka, czy też wychowywania więcej niż jednego dziecka urodzonych podczas jednego porodu. Urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu, nie uprawnia do dwóch urlopów wychowawczych, ani do dwóch dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Prezydent zwrócił uwagę, że w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu, jest możliwość pobierania powyższego dodatku przez okres 36 miesięcy, a więc 12 miesięcy dłużej niż w przypadku urodzenia jednego dziecka podczas porodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolę taką może również zainicjować prokurator, który może wnieść skargę z pominięciem wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zakres sądowej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest pkt 3 decyzji Prezydenta Miasta przyznający dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, sprawowanej nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Dodatek taki zgodnie z art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, ze zm.; zwanej dalej u.ś.r.) - przysługuje do zasiłku rodzinnego matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeśli pozostaje ono pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość dodatku określa art. 10 ust. 2 u.ś.r. – wynosi ona 400 zł miesięcznie. Na tle stosowania tej regulacji pojawiły się rozbieżności dotyczące przyznania dodatku przysługującego w przypadku porodów wielodzietnych. Kwestia ta jest również przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie, a skarżący Prokurator Rejonowy [...] wyraża pogląd, że dodatek taki przysługuje na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu, podkreślając, że w obecnej regulacji dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego został powiązany z zasiłkiem rodzinnym przysługującym na dziecko. Jego rola jest zatem inna od tej, jaką pełnił uprzednio zasiłek wychowawczy, którego celem było częściowe zrekompensowanie utraty przez osobę uprawnioną zarobków w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego. Ta zasadnicza w rozpoznawanej sprawie kwestia została rozstrzygnięta w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie siedmiu sędziów z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, w której NSA przesądził, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. NSA uznał, iż konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.ś.r., ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 u.ś.r. Z przepisu tego nie można zatem wyprowadzać wniosku, że ogranicza on prawo do tylko jednego dodatku, co wiązać by się musiało z wyborem dziecka, na które przysługiwać będzie dodatek do zasiłku rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "chociaż bez względu na liczbę dzieci urodzonych podczas jednego porodu uprawnionemu pracownikowi przysługuje na podstawie art. 186 § 1 Kodeksu pracy prawo do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to okoliczność ta nie może przesądzać interpretacji omawianych przepisów poprzez uznanie, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługiwać jej będzie tylko jeden dodatek do jednego z zasiłków rodzinnych w wysokości określonej w art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że jakkolwiek pracownik korzysta z prawa do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to jednak w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu, ma prawo do tego urlopu i korzysta z niego w celu sprawowania opieki nad każdym z tych dzieci". Przytoczona uchwała NSA ma istotne znaczenie z uwagi na przepis art. 269 § 1 P.p.s.a., który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 29 lutego 2008 r., I OSK 254/07, LEX nr 453451). Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (tak NSA w wyroku z 20 października 2011 r., I OSK 1817/10, LEX nr 1131489). Dodatkowo należy nadmienić, że po podjęciu przedmiotowej uchwały wojewódzkie sądy administracyjne konsekwentnie przyjmują stanowisko w niej zawarte (zob. wyrok WSA w Łodzi z 11 sierpnia 2014 r., I SA/Łd 119/14, LEX nr 1499159, wyrok WSA w Krakowie z 8 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1321/14, LEX nr 1625626). Kierując się zatem treścią przedmiotowej uchwały NSA, a jednocześnie podzielając jej argumentację, stwierdzić należy, że organ administracji orzekający w niniejszej sprawie, przyznając A. K. dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł miesięcznie, a zatem wyłącznie na jedno z dwojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu, naruszył przepis art. 10 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 8 października 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 518/15). Wskazane naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenia pkt 3 zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres objęty zaskarżoną decyzją, tj. od 1 stycznia do 31 października 2015 r., organ zastosuje wykładnię art. 10 ust. 1 u.ś.r. dokonaną przez NSA w uchwale z 26 czerwca 2014 r., I OPS 15/13.