II SA/Rz 51/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik/spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych -skargę oddala- Decyzją z dnia [..] lipca 2010 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej zwany: "PINB w S.") nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej w R. doprowadzenie instalacji ogrzewczej wykonanej w lokalu nr [..] budynku wielorodzinnego nr [..] usytuowanego na działce nr [...]/14 w R. do stanu zgodnego z prawem w terminie do [..] października 2010 r. Treścią nakazu wydanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2006, nr 156, poz. 1118, z późn.zm.) i art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000, nr 98, poz.1071, z późn.zm.) było zamontowanie wkładu kominowego przystosowanego do odprowadzenia dymu ze spalania paliwa stałego o średnicy co najmniej 130mm w wolnym przewodzie kominowym nr 10 zgodnie z załączonym do decyzji rysunkiem poglądowym, przełożenie do uszczelnionego wkładem kominowym przewodu nr 10 odprowadzającego dym z kotła c.o. zlokalizowanego w piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr [..] bloku nr [..], wykonanie nawiewu powietrza zewnętrznego o powierzchni co najmniej 200cm2 oraz przedłożenie organowi protokołu z wykonanych prac sporządzonego przez mistrza kominiarskiego. Decyzją z dnia [..] grudnia 2010r., nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej zwany: "PWINB w R.") uchylił decyzję PINB w S. w części dotyczącej terminu realizacji nakazanych robót i ustalił nowy termin dla wykonania nakazanych robót budowlanych do dnia [..] stycznia 2011 r. W pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. W podstawie prawnej PWINB w R. podał przepis art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. PWINB w R. uznał, że decyzja organu I instancji nie narusza przepisów prawa, a zarzuty zawarte w odwołaniach są nieuzasadnione. Organ przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe. Podczas rozprawy w dniu [..].10.2010r. stwierdzono, że przedmiotowy piec C.O. na paliwo stałe zainstalowany jest w pomieszczeniu piwnicy, z której korzystają A. i B.D. Piwnica ta znajduje się bezpośrednio pod ich mieszkaniem. Pomieszczenie to posiada wentylację grawitacyjną, która jest drożna. W dniu rozprawy przewody wewnętrznej instalacji c.o. były odłączone od pieca. Rury stalowe odcięte i zaspawane. PWINB w R. przytoczył treści oświadczeń stron i zeznań świadków. Z ich treści wynika, że budynek wielorodzinny na osiedlu "B", nr [..], na działce ewidencyjnej nr [..]/14 w R. jest własnością Spółdzielni Mieszkaniowej w R. W budynku znajduje się 18 mieszkań, w tym 17 objętych spółdzielczym prawem własności lokalu, a jedno stanowiące odrębną własność. W każdej z dwóch klatek schodowych znajdują się wejścia do 9 mieszkań. Budynek wybudowany został w latach 60-tych XX wieku, a zamieszkały jest od ok. 1965 r. Od początku budowy każde z mieszkań posiadało własne ogrzewanie piecowe: piece kaflowe i taką kuchnię. Nigdy nie było centralnej kotłowni w budynku, ani poza nim. Spółdzielnia nie posiada decyzji o pozwoleniu na budowę instalacji c.o. do mieszkania A. i B.D. Przedmiotowa instalacja została wykona przez poprzednich właścicieli mieszkania w 1996 r. Od chwili nabycia mieszkania przez obecnych użytkowników lokalu ogrzewane jest ono instalacją c.o. z piecem zainstalowanym w piwnicy pod ich mieszkaniem. Od marca 2010r. instalacja nie jest użytkowana ze względu na zatkanie komina dymowego przez sąsiada. Obecnie mieszkanie jest ogrzewane piecem kuchennym, w którym zainstalowana jest podkowa. Problem z nieszczelnością przewodu dymowego pojawił się w 2004r. Instalacja pieca w 1996 r. odbyła się za zgodą wszystkich mieszkańców klatki. Nieszczelność przewodu dymowego objawia się wykwitami smolistymi na ścianie mieszkań leżących w pionie kominowym. Organ zapoznał się z pismem zawierającym prośbę H.K. kierowaną do Zarządu Spółdzielni o wyrażenie zgody na montaż pieca c.o. w piwnicy. Pismo to zawierało podpisy mieszkańców klatki wyrażających zgodę. Natomiast Spółdzielnia uzależniła zgodę od spełnienia określonych warunków związanych z przedłożeniem odpowiedniej dokumentacji oraz odbioru kominiarskiego. Przedmiotową instalację wykonano bez pozwolenia na budowę. PWINB w R. stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 9 prawa budowlanego instalacja C.O. jest urządzeniem budowlanym, związanym z obiektem budowlanym i zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Budowa urządzenia budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę jest w ocenie organu przypadkiem innym niż określone art. 48 albo 49b pr.bud. i art. 51 ust. 7 pr.bud. Wymaga zastosowania w sprawie procedury określonej art. 50 i 51 pr.bud. Organ uznał, że skoro ani Spółdzielnia ani obecny użytkownik instalacji nie przedłożyli decyzji o pozwoleniu na jej budowę, to została ona zrealizowana z naruszeniem przepisów prawa budowlanego. Postępowanie wykazało, że zachodzi konieczność doprowadzenia wybudowanego urządzenia do stanu zgodnego z prawem przez wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji decyzji PINB w S. Tym samym w sprawie występuje przypadek określony art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. Legitymację Spółdzielni Mieszkaniowej organ uzasadnił tym, że budynek wielorodzinny nr [..] w R. jest własnością Spółdzielni, zatem jest to podmiot zobowiązany do wykonania obowiązków nakazanych decyzją PINB w S. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółdzielnia Mieszkaniowa w R. Decyzji PWINB w R. zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art 50 i 51 ust. 1 pr.bud. przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że rozpatrywana sprawa należy do kategorii spraw określonych przez ustawodawcę jako inne, do których nie ma zastosowania przepis art. 48 ustawy. Wskazała na naruszenie prawa materialnego przez nie zastosowanie art. 48 pr.bud. i zaniechanie nakazania rozbiórki urządzenia wybudowanego bez pozwolenia na budowę mimo że stan faktyczny sprawy wyczerpuje hipotezę zawartą w tym przepisie. Wreszcie stwierdziła, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego tj. art 52 pr.bud. przez przyjęcie, że odpowiedzialnym za wybudowanie urządzenia jest Spółdzielnia jako właściciel budynku mimo, że w przepisie tym jest mowa o właścicielu obiektu, przez który należy rozumieć piec do centralnego ogrzewania lokalu nr [..] należący do właściciela własnościowego prawa do tego lokalu, czyli B.D. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji PINB w S. w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zajęte w sprawie stanowisko. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania skarżonej decyzji (k.25). Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i sprawują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarżona decyzja zapadła w stanie prawnym, który organy ustaliły w sposób poprawny. To ustalenie Sąd akceptuje i przyjmuje jako podstawę faktyczną orzekania. W tym ustaleniu istotne są następujące okoliczności. W piwnicy bloku wielorodzinnego nr [..] będącego własnością Spółdzielni Mieszkaniowej w R. ustawiono piec c.o. zaś w mieszkaniu nr [..], znajdującym się nad piwnicą wykonane zostało centralne ogrzewanie. Roboty te wykonał H.K. poprzednik prawny, obecnych uprawnionych do zajmowania lokalu A. i B.D. Poprzednik i obecni dysponenci lokalem nr [..] mają tytuł prawny, którym jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Roboty budowlane polegające na wykonaniu instalacji c.o. zrealizowano w 1996 roku za wiedzą i zgodą Spółdzielni. W dniu [..] kwietnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wszczął postępowanie w sprawie legalności wykonanych robót instalacyjnych. Jego skutkiem była decyzja tego organu z dnia [..] lipca 2010 r. [..] nakazująca Spółdzielni Mieszkaniowej w R. wykonanie robót legalizujących popełnianą samowolę. Na skutek odwołań Spółdzielni, M.K. i K.P. PWINB w R. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie terminu wykonania nałożonego na spółdzielnię obowiązku. W pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Od tego rozstrzygnięcia została wniesiona skarga. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca wskazuje na naruszenie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego polegające na błędnej interpretacji tych przepisów, skutkiem czego jest przyjęcie, że objęte postępowaniem nadzorczym roboty nie wyczerpują dyspozycję tych przepisów. Faktycznie są to działania, które mieszczą się w treści art. 48 prawa budowlanego. Ten zarzut skargi nie może być uwzględniony, bo jest nietrafny. Art. 48 prawa budowlanego ma zastosowanie do obiektu lub jego części. Wykonanie instalacji c.o. nie jest obiektem ani jego częścią w rozumieniu przepisów prawa. Zatem przyjąć trzeba, że są to inne roboty budowlane niż budowa obiektu lub jego części, a do takich sytuacji ma zastosowanie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego, przy czym w stosunku do robót budowlanych zrealizowanych art. 50 ustawy nie ma zastosowania. W tym znaczeniu organy nadzoru budowlanego działały prawidłowo i przepisów prawa nie naruszyły. Z tego tez powodu te zarzuty skargi nie mogły być skuteczne. Za nieskuteczny Sąd uznaje także zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 52 prawa budowlanego polegający na przyjęciu, że podmiotem odpowiedzialnym za popełnienie samowoli budowlanej jest Spółdzielnia Mieszkaniowa w R. Art. 52 ustawy stanowi, że inwestor, właściciel zarządca obiektu budowlanego są obowiązani na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 48, art. 49b, art. 50 i art. 51. Wskazana kolejność podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązków związanych z popełnioną samowolą w ramach postępowania legalizacyjnego nie jest przypadkowa. Ten aspekt rozumienia przepisu był wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa, które konsekwentnie stoi na stanowisku, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (zob: wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08 LEX 552842, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008, sygn. akt II SA/Gd 425/08, LEX 509878). Równocześnie należy mieć na uwadze fakt, że nakaz rozbiórki może być kierowany do tych osób (inwestorów), który w chwili orzekania mają tytuł prawny do nieruchomości, bo tylko, wówczas można będzie wykonać decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności naprawczych. W rozpoznawanej sprawie uczestnicy A. i B.D. nie byli inwestorami. Zatem trudno byłoby przyjmować, że mogą być podmiotami zobowiązanymi do podejmowania działań naprawczych w ramach toczonego postępowania. Z treści art. 52 ustawy nie daje się wyprowadzać takiego wniosku jaki jest sformułowany w skardze. Wskazana w przepisie kolejność podmiotów mających obowiązek wykonania nakazów formułowanych w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 prawa budowlanego musi uwzględniać sytuację istniejącą w konkretnej sprawie. W realiach sprawy będącej przedmiotem skargi, wykonanie nakazu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem może być kierowane tylko do właściciela, a więc do Spółdzielni. Tylko ten podmiot spośród wskazanych w treści art. 52 ustawy może wykonać taki obowiązek. Doprowadzenie robót objętych postępowaniem do zgodności z prawem wymaga przeprowadzenia robót zabezpieczających komin budynku. Ta część budynku jest własnością Spółdzielni. Pozostali użytkownicy lokali mają tylko ograniczone prawo rzeczowe, czyli mogą w określony sposób korzystać z lokali a nie dysponować częściami budynku. Istnienie takiej sytuacji prawnej skutkuje tym, że zobowiązanie innego podmiotu niż Spółdzielnia do wykonania robót objętych skarżoną decyzją prowadziłoby do niemożności jej wykonania, właśnie ze względu na brak tytułu do dysponowania budynkiem. Z tego więc powodu organy poprawnie przyjęły, że to podmiotem, który może wykonać ten zakres robót jest właściciel budynku. Ta okoliczność musiała skutkować wskazaniem Spółdzielni jako zobowiązanej do przeprowadzenia robót budowlanych i uzasadniała odstępstwo od odstąpienia od kolejności podmiotów wskazanych w treści art. 52 prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe i treść art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak na wstępie.