II SA/Rz 511/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 3. Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego [...] jest decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...], wydana w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego. W skardze Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której nie przyznano P.S. dodatku do zasiłku rodzinnego za okres od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r. na każde z urodzonych przez nią w trakcie jednego porodu dzieci, na które przyznano zasiłek rodzinny. Zaskarżonym rozstrzygnięciem Prezydent Miasta [...] przyznał bowiem P.S. zasiłek rodzinny na dzieci: K.S. i M.S. w wysokości po 77 zł miesięcznie na osobę na okres od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r., oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieką nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu na okres od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 400 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego poprzez przyjęcie, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuj w stałej wysokości 400 zł organ naruszył art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."). Prawidłowa interpretacja ww. regulacji winna natomiast prowadzić do uznania, że dodatek ten przysługuje do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych, a zatem na każde z dzieci, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. I OPS 15/13. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że dodatek do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w stałej ilości i stałej wysokości 400 zł, tyle że w zależności od liczby urodzonych dzieci podczas jednego porodu może być on przyznany na okres dłuższy niż 24 miesiące. Wysokość dodatku nie jest uzależniona od liczby dzieci, nad którymi sprawowana jest opieka w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ani od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Wynika to z treści art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i taką wykładnię zastosowano przy wydaniu decyzji. Ustawa ta ma moc powszechnie obowiązującą i w myśl art. 87 § 1 Konstytucji RP stanowi źródło prawa, odmiennie niż orzeczenia sadów powszechnych i sądów administracyjnych, które nie mogą stanowić podstawy prawnej działań organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga Prokuratora została przez Sąd uwzględniona gdyż okazała się w pełni zasadna. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, sprawowanej nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Dodatek taki zgodnie z art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 114, ze zm. – "u.ś.r.") przysługuje do zasiłku rodzinnego matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeśli pozostaje ono pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość dodatku określa art. 10 ust. 2 u.ś.r. – wynosi ona 400 zł miesięcznie. Na tle stosowania tej regulacji pojawiły się rozbieżności dotyczące przyznania dodatku przysługującego w przypadku porodów wielodzietnych. Kwestia ta jest również przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie, a skarżący Prokurator Rejonowy [...] wyraża pogląd, że dodatek taki przysługuje na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu, podkreślając, że w obecnej regulacji dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego został powiązany z zasiłkiem rodzinnym przysługującym na dziecko. Jego rola jest zatem inna od tej, jaką pełnił uprzednio zasiłek wychowawczy, którego celem było częściowe zrekompensowanie utraty przez osobę uprawnioną zarobków w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego. Ta zasadnicza w rozpoznawanej sprawie kwestia została rozstrzygnięta w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, w której NSA przesądził, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. NSA uznał, iż konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.ś.r., ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 u.ś.r. Z przepisu tego nie można zatem wyprowadzać wniosku, że ogranicza on prawo do tylko jednego dodatku, co wiązać by się musiało z wyborem dziecka, na które przysługiwać będzie dodatek do zasiłku rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "chociaż bez względu na liczbę dzieci urodzonych podczas jednego porodu uprawnionemu pracownikowi przysługuje na podstawie art. 186 § 1 Kodeksu pracy prawo do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to okoliczność ta nie może przesądzać interpretacji omawianych przepisów poprzez uznanie, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługiwać jej będzie tylko jeden dodatek do jednego z zasiłków rodzinnych w wysokości określonej w art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że jakkolwiek pracownik korzysta z prawa do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to jednak w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu, ma prawo do tego urlopu i korzysta z niego w celu sprawowania opieki nad każdym z tych dzieci". Przytoczona uchwała NSA ma istotne znaczenie z uwagi na przepis art. 269 § 1 P.p.s.a., który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., I OSK 254/07, LEX nr 453451). Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., I OSK 1817/10, LEX nr 1131489). Dodatkowo należy nadmienić, że po podjęciu przedmiotowej uchwały wojewódzkie sądy administracyjne konsekwentnie przyjmują stanowisko w niej zawarte (por. wyrok WSA w Lodzi z dnia 11 sierpnia 2014 r., I SA/Łd 119/14, LEX nr 1499159, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1321/14, LEX nr 1625626). Kierując się zatem treścią przedmiotowej uchwały NSA, a jednocześnie podzielając jej argumentację, stwierdzić należy, że organ administracji orzekający w niniejszej sprawie, przyznając P.S. dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł miesięcznie, a zatem wyłącznie na jedno z dwojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu, naruszył przepis art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Wskazane naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., organ zastosuje wykładnię tego przepisu dokonaną przez NSA w uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r., I OPS 15/13.