II SA/Rz 57/14
WyrokWSA w Rzeszowie2014-04-16
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Małgorzata Wolska, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym samowolnie wybudowanej linii elektroenergetycznej ma obowiązek badać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym samowolnie wybudowanej linii elektroenergetycznej ma obowiązek badać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zaniechanie tej czynności stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które może mieć wpływ na wynik sprawy, uzasadniając uchylenie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. Ć. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) udzielającą pozwolenia na użytkowanie wybudowanej linii elektroenergetycznej. Linia została wybudowana w latach 60. XX wieku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucał organom nadzoru budowlanego brak zbadania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością oraz brak wydania nakazu rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję WINB i poprzedzającą ją decyzję PINB; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi K. Ć. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
II SA/Rz 57/14
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skargi K. Ć. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB w [...]") z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], udzielającej pozwolenia na użytkowanie wykonanej linii elektroenergetycznej napowietrznej 15 kV [...]-[...], w części przebiegającej m.in. nad działką nr ewid. 1739, położoną w R., gdzie zlokalizowany został słup energetyczny nr 30.
Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że PINB w [...], na skutek wniosku K. Ć. przeprowadził postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanej linii elektroenergetycznej, powyżej opisanej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. organ ten zobowiązał A Sp. z o.o. z/s w [...] do przedłożenia orzeczenia technicznego dotyczącego zgodności wykonania z warunkami technicznymi linii elektroenergetycznej napowietrznej 15kV [...]-[...] przebiegającej m.in. przez działkę nr ewid. 1739, obowiązującymi w dacie budowy oraz ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego linii w obecnym czasie wyznaczając termin 3 miesięcy.
Po przedłożeniu ww. dokumentów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] PINB w [...] umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wykonanej linii elektroenergetycznej napowietrznej 15 kV [...] – [...], przebiegającej m.in. przez działkę ewid. nr ewid. 1739 położonej w R., stanowiącej współwłasność K. Ć. i C. Ć.
Po rozpatrzeniu odwołania K. Ć. WINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Po rozpoznaniu skargi K. Ć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 września 2011 r. II SA/Rz 385/11 uchylił zaskarżoną decyzję WINB z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Natomiast wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2541/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną złożoną od ww. wyroku.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu PINB w [...], działając na podstawie art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej: "P.b.s." lub "Prawo budowlane z 1974 r.") decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], udzielił pozwolenia na użytkowanie wykonanej linii elektroenergetycznej napowietrznej 15 kV [...]-[...], w części przebiegającej m.in. nad działką numer ewidencyjny 1739, położoną w R., gdzie zlokalizowany został słup energetyczny nr 30.
Organ podał, że inwestycja została zrealizowana w czasie obowiązywania prawa budowlanego z 1961 r., a słup wykonany został w ramach samowoli budowlanej. Przedmiotową inwestycję zakwalifikować należy jako urządzenie budowlane, na budowę którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. PINB w [...] wskazał, że w okolicznościach sprawy zastosowanie znajdują przepisy P.b.s. Podał, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna napowietrzna 15 kV [...]-[...] jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, o czym świadczy odpis decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1966 r., nr [...], ustalającą lokalizację szczegółową na budowę linii wysokiego napięcia od granicy województwa do wsi H. oraz odpis decyzji Prezydium Narodowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1966 r., nr [...], ustalającą lokalizację szczegółową na budowę linii wysokiego napięcia na odcinku R. do granicy powiatu [...]
W okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki z art. 37 P.b.s. i niemożliwym jest nakazanie rozbiórki słupa i linek od niego biegnących, dlatego w tej sytuacji organ uruchomił procedurę legalizacyjną i zastosował art. 40 a finalnie art. 42 ustawy P.b.s. Organ wskazał, że z przedłożonego przez A Sp. z o.o. orzeczenia technicznego wynika, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna została wybudowana zgodnie z obowiązującymi wymogami, normami oraz rozwiązaniami technicznymi, przy zastosowaniu właściwych materiałów, elementów konstrukcyjnych i osprzętu. Obecny stan techniczny nie powoduje zagrożenia dla ludzi imienia, nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Z tych przyczyn organ za zasadne uznał wydanie pozwolenia na użytkowanie.
Odwołanie od tej decyzji złożył K. Ć., zarzucił brak określenia adresata pozwolenia na użytkowanie wykonanej linii elektroenergetycznej na działkach o nr ewid. 1739, 1740/1 i 1740/2, których jest właścicielem. Zdaniem odwołującego art. 37 P.b.s. dotyczy właścicieli nieruchomości, którzy wybudowali obiekty budowlane na swojej posesji, zatem nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Podkreślił, że w trakcie budowy linia była własnością państwa a przedsiębiorstwo zajęło teren niezgodnie z prawem. W okolicznościach sprawy zastosowanie winny znaleźć przepisy prawa budowlanego 1961 r. Zajmując teren pod inwestycję publiczną, należało go wywłaszczyć za odszkodowaniem, niezależnie od tego w jakim czasie linia była budowana a czego nie dopełniono. Podał, że inwestor nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, naruszył prawo zajmując jego mienie bez wywłaszczenia i odszkodowania. Rozpoczęcie budowy linii, należy uznać za samowolne zajęcie nieruchomości, powodujące skutki określone w art. 37 P.b.s. Zwrócił także uwagę na spowodowanie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia poprzez niezgodne z prawem ograniczenie możliwości swobodnego, zgodnego z prawem zagospodarowania nieruchomości przez jej właściciela, co stanowi przesłankę rozbiórki o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Odwołujący zarzucił także nieważność decyzji lokalizacyjnej, gdyż sprzeczna jest z § 2, § 4 i § 5 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966 r. w sprawie lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych (M. P. z 1966 r. Nr 25, poz. 129; dalej: "zarządzenie z dnia 20 maja 1966 r."). Jego rodzice nie otrzymali decyzji o lokalizacji z dnia [...] listopada 1966 r. Brak jest planu zagospodarowania przestrzennego dla jego działek. K. Ć. podkreślił, z zgodnie z wyrokami sądów administracyjnych organ winien wydać nakaz rozbiórki słupa wraz z linkami. Kwestionowana decyzja spowodowała, że ma ograniczone prawo do dysponowania swoja własnością.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podał, że przedmiotowa linia energetyczna wybudowana została z końcem lat sześćdziesiątych XX wieku, w czasie obowiązywania ustawy
z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r. 1739 Nr 7, poz. 46 ze zm.). Stanowi ona obiekt inżynierski – sieć energetyczna użytku publicznego (art. 1 ust. 4 pkt 5 tej ustawy), na realizację którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Wskazując na treść art. 103 § 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 1409 z późn. zm.; dalej: "P.b.") organ wskazał, że przepis ten zawiera odesłanie, co oznacza, że przy rozpatrywaniu samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych przed 1 stycznia 1995 r. zastosowanie mają przepisy art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Wskazując na treść art. 37 ust. 1 i 2 P.b.s. WINB podał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w tym przepisie. Przedmiotowa linia elektroenergetyczna napowietrzna 15 kV [...]-[...] przebiegająca m.in. przez działkę nr 1739 w R., wybudowana została w ramach budowy linii magistralnej 30 kV [...]-[...]. Na tę inwestycję wydane został dwie decyzje o lokalizacji szczegółowej obie z dnia [...] listopada 1966 r. Zatem przedmiotowa linia elektroenergetyczna jest składową całej sieci energetycznej użytku publicznego, obsługuje obiekty budowlane znajdujące się na terenie przez które przebiega. Nie można zatem stwierdzić, że została wybudowana na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Nie zachodzą również przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż linia ta nie powoduje zagrożenia dla ludzi i mienia, jak również nie występuje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia – co została stwierdzone w przedłożonej ekspertyzie technicznej oraz orzeczeniu technicznym.
WINB wskazał, że w tej sytuacji organ zobligowany był do wdrożenia procedury legalizacyjnej z art. 40, a następnie z art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Podał, że wykonując wytyczne wyroku WSA w Rzeszowie
z dnia 14 września 2011 r. wykluczył istnienie przesłanek z art. 37 tej ustawy, nie stwierdził też konieczności wykonania zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 tej ustawy), tym samym zasadne stało się udzielenie pozwolenia na użytkowanie, na podstawie art. 42 P.b.s. w zw. z art. 103 ust. 2 P.b.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za bezzasadne. Wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania nie bada prawa własności, nie usuwa skutków naruszenia tego prawa. Brak prawa do dysponowania nieruchomością nie może stanowić podstawy do wydania nakazu rozbiórki. Organ wyjaśnił, że udzielenie zezwolenia na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy. By uzyskać zezwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, nie trzeba być właścicielem nieruchomości. Unormowanie zawarte w art. 42 ust. 1 ustawy dotyczy wyłącznie kwestii technicznych związanych z obiektem.
Końcowo organ zwrócił uwagę, że zgodnie z § 10 zarządzenia z dnia 20 maja 1966 r., decyzja o lokalizacji szczegółowej inwestycji liniowych i sieciowych może dotyczyć poszczególnych zadań inwestycyjnych. Ustalenie lokalizacji szczegółowej w tych wypadkach następuje na podstawie koncepcji całości zamierzenia i przedsięwzięcia inwestycyjnego. Zgodnie z § 13 ust. 4 pkt 1 tego zarządzenia, w razie podejmowania inwestycji liniowych i sieciowych, za koncepcje zagospodarowania terenu zamierzenia inwestycyjnego uważa się wykreślenie projektowanego przebiegu linii lub układu sieci oraz – razie potrzeby – rozmieszczenie obiektów związanych z tą linią lub siecią, na tle istniejącego zagospodarowania terenów, na mapy w skali nie mniejszej niż 1:5000 –
w odniesieniu do terenów w granicach miast, osiedli i wyznaczonych terenów budowlanych na wsi oraz w skali nie mniejszej niż 1:25000 - w odniesieniu do innych terenów. Koncepcja zagospodarowania terenu nie wyszczególnia konkretnych działek, przez które dana inwestycja liniowa i sieciowa ma przebiegać. Natomiast wskazywany przez odwołującego § 4 zarządzenia nie dotyczy przedmiotowej sprawy.
Skargę na decyzję WINB do WSA w Rzeszowie złożył K. Ć. podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko oraz argumenty wskazane w odwołaniu. Raz jeszcze podkreślił, że organ winien wydać decyzję o nakazie rozbiórki. Na skutek samowoli budowlanej popełnionej przez przedsiębiorstwo państwowe doszło do zajęcia jego własności, czym ograniczono mu jego prawo do dysponowania tą własnością. Zawnioskował o uchylenie decyzji organów obu instancji i wydanie nakazu rozbiórki słupa wraz z linkami przebiegającymi nad jego działką.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację jak w skarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 15 marca 2014 r. K. Ć. podniósł, że w jego ocenie doszło do przebudowy linii energetycznej lub wybudowania nowej, czego nadzór budowlany nie sprawdził w toku postępowania (naniesiona na mapie linia przebiega w linii prostej, natomiast w rzeczywistości od słupa nr 26 linia ta przebiega pod kątem). Ponadto wbrew twierdzeniom organu, stosownie do art. 29 ust. 5 P.b.s. pozwolenie na budowę może być wydane temu kto wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, częściowo z przyczyn w niej wywiedzionych.
W niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi fakt, że rzeczona linia energetyczna, zlokalizowana m.in. na działce nr ewid. 1739 w miejscowości K., została zrealizowana w latach 1966-1967 w ramach budowy linii elektrycznej 30 kV [...] – [...]. Poza sporem pozostaje również przyjęcie, że w/w inwestycja została zrealizowana bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Kwestią sporną pozostaje natomiast okoliczność, czy rozpatrujące sprawę organy nadzoru budowlanego, w oparciu o przepisy P.b.s. winy badać legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez inwestora samowoli budowlanej. Sąd orzekający na tak postawione pytanie odpowiada twierdząco, a to z przyczyn wywiedzionych poniżej.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy P.b., przepisu art. 48 (odnoszącego się do samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych, których realizacja wymagała decyzji pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. Do takich obiektów stosuje się bowiem przepisy dotychczasowe, tj. poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przepisy przejściowe zwarte w rozdziale 13 w/w ustawy z 1974 r. nie zawierały podobnej regulacji nakazującej stosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1961 r., zatem stwierdzić należy, że rozpatrujące sprawę organy za podstawę prowadzenia postępowania przyjęły przepisy P.b.s., a zarzut zawarty w skardze odnoszący się do powyższego zagadnienia jest błędny.
Wobec powyższego, do obiektów budowlanych zrealizowanych w określonych powyżej warunkach samowoli budowlanej zastosowanie mają przepisy art. 37, 40 i 42 P.b.s. Przepis art. 37 ust. 1 wymienia dwie przesłanki obligujące właściwy organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przesłankami tymi są: stwierdzenie, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1) oraz stwierdzenie, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Podkreślenia wymaga fakt, że okoliczności te, poprzez zastosowanie spójnika "lub" nie są przesłankami łącznymi, a zaistnienie jednej z nich obliguje organ do wydania rzeczonego rozstrzygnięcia. Ponadto zgodnie z art. 37 ust. 2 właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.
Koniecznym jest wskazanie, że ratio legis przepisu art. 37 ust. 1 i 2 P.b.s. zasadza się na tym, aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także przepisów prawa cywilnego, regulującego stosunki własności. Wszelka działalność, w wyniku której zostaje naruszona zasada praworządności, w tym wypadku poprzez dokonanie samowoli budowlanej, powoduje ryzyko po stronie inwestora, wyrażające się tym, że działalność ta może nie zostać zalegalizowana (zob. uzasadnienia: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 1998 r. IV SA 759/96, LEX nr 43338; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2008 r. II SA/Gd 217/08 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2009 r. II OSK 1505/08 – dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzekający w niniejszej sprawie skład sędziowski w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniach w/w wyroków, gdyż odmienna wykładnia art. 37 ust. 1 i 2 P.b.s. prowadziłaby do akceptacji stanu, w którym inwestor nie mogąc uzyskać pozwolenia na budowę z uwagi na brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wybudował obiekt w warunkach samowoli budowlanej, a procedura legalizacyjna sprowadza się jedynie do wykazania prawidłowości tak zrealizowanego obiektu w aspekcie techniczno – budowlanym oraz jego zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tym samym inwestor, a zarazem sprawca samowoli znalazłby się w sytuacji zdecydowanie lepszej (prawnie i ekonomicznie) niż wykonujący identyczne roboty budowlane na postawie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b.s., obiekty budowlane winny być realizowane w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Zdaniem Sądu pod pojęciem tym mieści się ochrona prawa własności. Powyższe potwierdza zasada określona art. 29 ust. 5 P.b.s., która uzależnia wydanie pozwolenia na budowę od wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością. Kategoryczność tej zasady potwierdza konstrukcja w/w przepisu, a zwłaszcza użycie przez ustawodawcę słowa "wyłącznie" przy określaniu warunku, jaki winien spełnić podmiot wnioskujący o pozwolenie na budowę. Mając na uwadze powyższą normę stwierdzić należy, że wykładnia zaprezentowana przez orzekające organy stawiałaby na pozycji uprzywilejowanej sprawców samowoli budowlanych w stosunku do inwestorów, którzy inwestycje realizowali zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Dokonując błędnej wykładni art. 37 ust. 1 i 2 organy naruszyły przepisy prawa materialnego i naruszenie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Przyjęcie, że w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w oparciu o powyższą regulację organ nadzoru nie ma uprawnień lub obowiązku do badania czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, doprowadziło do błędnego zastosowania art. 42 P.b.s. poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, co do którego inwestor nie wykazał w/w prawa. Zaniechanie zaś przeprowadzenia dowodu na powyższą okoliczność stanowiło naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 K.p.a. obligujących do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, i na kanwie powyższych rozważań naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Powyższe okoliczności przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w myśl w/w przepisów art. 145 P.p.s.a.
Za pozostający poza kognicją Sądu w niniejszej sprawie uznano zarzut naruszenia przepisów zarządzenia z dnia 20 maja 1966 r. przy wydaniu decyzji lokalizacyjnych linii energetycznej. Kwestia ta może być rozpatrzona przy zainicjowaniu przez skarżącego postępowania nadzwyczajnego w myśl przepisów K.p.a.
W przypadku uprawomocnienia się wyroku, organ nadzoru budowlanego dokona wykładni art. 37 P.b.s., w tym zbada prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mając na uwadze wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Sąd nie neguje przy tym ustaleń dokonanych przez organy nadzoru, związanych z aspektami techniczno – budowlanymi inwestycji, ani tym bardziej nie przesądza, że sprawa winna zakończyć się wydaniem nakazu rozbiórki obiektu. Ewentualna legalizacja obiektu w oparciu o przepis art. 37 P.b.s. uzależniona będzie od wykazania przez inwestora stosownej legitymacji do dysponowania gruntem, przy czym Sąd nie wskazuje sposobu w jaki okoliczność ta winna być udowodniona, pozostawiając to uznaniu organów i wskazując na przepis art. 75 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło