II SA/Rz 600/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Zięba Drymajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania M. S. ( dalej: "Skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...]. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że organ I instancji, wskazaną wyżej decyzją nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości ( dalej: "wspólnota mieszkaniowa") obowiązek wykonania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na działce nr 1493 obr. [...] w R. przy ul. H. 25, w mieszkaniach nr 1, nr 24 oraz nr 50, przy murowanych częściach balustrad loggi, robót budowlanych polegających na wykonaniu od wewnątrz logii dodatkowej konstrukcji stalowej w postaci balustrady w wysokości przylegającej do istniejącej balustrady murowanej, zgodnie z ekspertyzą techniczną, sporządzoną przez W. J., w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do 31 maja 2016 r. Odwołanie od tej decyzji złożyła Skarżąca, zarzucając organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. W uzasadnieniu zwróciła uwagę, że decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na jej wniosek z dnia 23 lipca 2015 r. a określony sposób wykonania prac dotyczących lokali 1, 24 oraz 50 jest nieprawidłowy i niebezpieczny dla użytkowników. Opisaną na wstępie decyzją WINB stwierdził, że Skarżąca nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu rozstrzygnięcia organu I instancji, w związku z czym umorzył postępowanie odwoławcze. Stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa. Współwłaściciele lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych wchodzących w skład nieruchomości, tworzą z mocy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm., dalej: " ustawa o własności lokali") wspólnotę mieszkaniową i tylko ona może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. W każdym przypadku, w którym sprawa administracyjna dotyczy obiektu budowlanego wspólnoty mieszkaniowej, status strony przysługuje wyłącznie wspólnocie mieszkaniowej, z pominięciem indywidulanych członków tej wspólnoty. W związku z powyższym Skarżąca, jako członek wspólnoty, nie posiada prawa do wnoszenia odwołania a złożenie środka odwoławczego przez podmioty nienależące do kręgu stron powoduje umorzenie postępowania odwoławczego. W skardze na tę decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji kwestionując stanowisko, że nie przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 917/09 wskazała, że nie jest tak, że w każdym przypadku, w którym sprawa administracyjna dotyczy obiektu budowlanego wspólnoty mieszkaniowej, status strony przysługuje wyłącznie wspólnocie mieszkaniowej z pominięciem indywidualnych członków tej wspólnoty. Gdyby tak było, to oznaczałoby to ograniczenie wykonywania prawa własności przez członka wspólnoty, który wykazuje indywidualny interes prawny, dający podstawę do występowania jako strona postępowania administracyjnego w sprawie, w której może także występować wspólnota. Wskazała również, że właścicielem logii jest właściciel lokalu, a nie wspólnota mieszkaniowa. Jedynie uchwałą z dnia 16 grudnia 2013 r. członkowie wspólnoty zadecydowali o włączeniu logii do części wspólnej budynku na czas remontu, co nie pozbawia, ani nie ogranicza prawa właściciela lokalu do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli jest decyzja WINB umarzająca na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. postępowanie odwoławcze z odwołania Skarżącej wniesionego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Rzeszowa, którą nałożono na wspólnotę mieszkaniową obowiązek wykonania określonych robót budowlanych. Umarzając postępowanie odwoławcze organ wskazał, że Skarżąca nie ma interesu prawnego w zaskarżaniu rozstrzygnięcia, gdyż w sprawach administracyjnych dotyczących obiektu budowlanego wspólnoty mieszkaniowej, status strony przysługuje wyłącznie wspólnocie mieszkaniowej, z pominięciem indywidualnych członków tej wspólnoty. W opozycji do stanowiska organu Skarżąca wywodziła, że określone decyzją roboty budowlane dotyczyły jej mieszkania (jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr 24), co obok wspólnoty mieszkaniowej przesądza również o istnieniu po jej stronie interesu prawnego. W realiach rozpoznawanej sprawy stanowisko Skarżącej jest zasadne. Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest ocena legitymacji do udziału w postępowaniu, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.; dalej: "P.b."), właściciela lokalu znajdującego się w budynku wielomieszkaniowym, obok reprezentującej interesy wszystkich mieszańców, wspólnoty mieszkaniowej. Powołany wyżej przepis nie określa podmiotów, którym przysługuje przymiot strony postępowania, wobec tego w sprawie mają zastosowanie ogólne przepisy, w tym art. 28 K.p.a. który stanowi, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W kwestii interesu prawnego członka wspólnoty mieszkaniowej wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Można więc mówić o ukształtowanej linii orzeczniczej, którą skład orzekający w pełni podziela. I tak, w stosunkach zewnętrznych odnoszących się do nieruchomości wspólnej, wspólnotę reprezentuje jej zarząd. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową, co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni jej członkowie, co wynika z treści art. 6 ustawy o własności lokali. Fakt bycia członkiem wspólnoty mieszkaniowej nie pozbawia jednak właściciela lokalu własnego, indywidualnego interesu prawnego legitymującego do występowania w postępowaniu administracyjnym jako strona (zob. np. wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2047/10, z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 583/12). Konsekwencją powołania wspólnoty mieszkaniowej nie może być pozbawienie właściciela lokalu możliwości administracyjnej i sądowej ochrony jego praw w sytuacji, gdy potrzebę tej ochrony opiera na przepisach prawa i gdy tej ochrony nie zapewnia mu właściwy organ wspólnoty. Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i członka tej wspólnoty nie są w stosunku do siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Każdy właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, może mieć swój własny interes prawny, podlegający ochronie nie tylko na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale również z mocy materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego. Zatem nieprawidłowe jest stanowisko organu, że w każdym przypadku, gdy sprawa dotyczy obiektu budowlanego wspólnoty mieszkaniowej, przymiot strony postępowania posiada wyłącznie ta wspólnota. Rozważenia wymaga więc istnienie po stronie Skarżącej indywidualnego interesu prawnego, do którego organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ I instancji, opisaną na wstępie decyzją, nakazał dokonanie określonych robót budowlanych w konkretnie oznaczonych lokalach nr: 1, 24 i 50, a dokładnie w loggiach przynależnych do tych lokali, które według oświadczenia Skarżącej, na czas remontu zostały włączone do części wspólnej. Nie oznacza to jednak, że Skarżąca będąc właścicielem lokalu nr 24 i przynależnej do niego loggi (co jest bezsporne w świetle wypisu z ewidencji gruntów), "wyzbyła" się własności do tej części lokalu mieszkalnego. Jako właściciel lokalu, którego dotyczy decyzja organu I instancji, Skarżąca ma nie tylko interes faktyczny do występowania obok reprezentującej interesy pozostałych właścicieli mieszkań wspólnoty mieszkaniowej, ale również własny interes prawny, w oparciu o przepisy prawa cywilnego i wynikającą z nich ochronę własności wyodrębnionego lokalu. W sytuacji bowiem, gdy nakazane roboty budowlane dotyczą konkretnie wskazanego mieszkania członka wspólnoty, któremu przysługuje prawo własności tego lokalu, istnienie po jego stronie interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji, nie budzi wątpliwości. Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że Skarżąca domaga się podjęcia przez organ nadzoru budowlanego działań zmierzających do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia w sytuacji, gdy ochrony w tym zakresie nie zapewnia właściwy organ wspólnoty. Zatem w sytuacji, gdy interesy właściciela mieszkania i wspólnoty mogą być przeciwstawne, rzeczą organu jest rozpoznanie wniesionego odwołania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 maja 2013 r. II SA/Gl 1475/12). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.