II SA/Gl 1475/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi U. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Na wniosek B. J., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wszczął postępowanie w sprawie zagospodarowania kotłowni w budynku wielorodzinnym w M. przy ul. [...]. W trakcie oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] r. ustalono, że w pomieszczeniach piwnicznych, przynależnych do lokali nr [...],[...] i [...] wykonano instalacje grzewcze służące obsłudze instalacji c.o. wskazanych wyżej lokali mieszkalnych. Piece podłączone zostały do przewodów kominowych. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek sporządzenia oraz dostarczenia organowi ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonanych robót budowlano – instalacyjnych w piwnicach [...],[...] i [...] w budynku wielorodzinnym znajdującym się przy ul. [...] w M. w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia organu. Zażalenie na to postanowienie złożyła B. J. zarzucając organowi przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, co polegało na dwukrotnym przesuwaniu terminu załatwienia sprawy, mające na celu umożliwienie dokonania przeróbek w pomieszczeniach piwnicznych. Składająca zażalenie zażądała zamknięcia nielegalnych, jej zdaniem, kotłowni oraz wykonania ekspertyzy przez mistrza kominiarskiego. Pismem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wezwał B. J. do wykazania interesu prawnego do występowania w sprawie jako strona postępowania, bądź też do przedłożenia pełnomocnictwa upoważniającego ją do występowania w niniejszym postępowaniu w imieniu podmiotu mającego interes prawny. Przy piśmie procesowym z dnia [...] r. B. J. nadesłała pełnomocnictwa udzielone jej przez córkę – U. K.. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) umorzył postępowanie zażaleniowe. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, że postępowanie zażaleniowe, w myśl art. 141 § 1 Kpa może być zainicjowane przez stronę postępowania, a więc podmiot którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo który żąda wszczęcia postępowania ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie adresatem obowiązku jest Wspólnota Mieszkaniowa [...], albowiem jest to podmiot reprezentujący współwłaścicieli lokali tworzących tę Wspólnotę. Zdaniem organu przedmiot zarzutów pełnomocnika właścicielki mieszkania może stanowić równocześnie przedmiot roszczeń wspólnoty, a do ochrony interesu członka wspólnoty, tożsamego z interesem samej wspólnoty upoważniona jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa. Organ uznał jednak, że obok Wspólnoty mieszkaniowej stroną postępowania mogą być właściciele lokali nr [...],[...] i [...], którzy dokonali spornych inwestycji. Wobec tego stwierdzono, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania zażaleniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. J. – działająca w imieniu U. K. stanowczo podkreśliła, że powinna być stroną toczącego się postępowania albowiem negatywne oddziaływanie spornych instalacji grzewczych objawiło się właśnie w jej mieszkaniu poprzez pojawienie się dymu i powstanie zagrożenia dla jej życia i zdrowia. Skarżąca powołała również okoliczności dotyczące jej zdaniem braku obiektywizmu w działaniach organów Wspólnoty ze względu na powiązania rodzinne pomiędzy członkami tych organów a właścicielami niektórych lokali mieszkalnych. Zwróciła również uwagę na niespójności w oświadczeniach inwestorów dotyczących daty wykonania instalacji grzewczych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację dotyczącą braku interesu prawnego właściciela lokalu nr [...] we Wspólnocie mieszkaniowej. W pismach procesowych z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. B. J. podkreśliła, że w jej ocenie istotą sprawy jest kwestia wybudowania instalacji grzewczych w piwnicach budynku przy ul. [...] w M. bez stosownych pozwoleń, a jej zamiarem jest doprowadzenie do zlikwidowania tych instalacji ze względu na wystąpienie zagrożenia życia i zdrowia skarżącej. Na rozprawie, która miała miejsce w dniu [...] r. B. J. podtrzymała dotychczasowe zarzuty wskazując, że chce mieć pewność iż wykonane roboty nie wpływają negatywnie na sposób korzystania z mieszkania skarżącej, w szczególności, czy nie stwarzają zagrożenia. Oświadczyła również, że co prawda w lokalu skarżącej nie odczuwa się dymu, nie mniej jednak jest on widoczny i odczuwalny na klatce schodowej budynku oraz w piwnicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie aczkolwiek nie tylko z powodów powołanych przez stronę. Przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) daje organowi uprawnienie do przeprowadzenia czynności kontrolnych, których celem jest weryfikacja zastanego stanu faktycznego pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzenie tych czynności może lecz nie musi skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie, a zarazem uzyskane przez organ wyniki pozwalają na prawidłowe ukierunkowanie ewentualnego postępowania administracyjnego. Zasadnicze znaczenie ma więc w tym względzie prawidłowe ustalenie przedmiotu kontroli oraz podmiotów, które zostaną zobowiązane do przedłożenia stosownych ocen technicznych lub ekspertyz. W realiach rozpoznawanej sprawy organy obydwu instancji nie wzięły pod uwagę szeregu okoliczności, których istnienie ma zasadniczy wpływ na wynik toczącego się postępowania. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią art. 6 ustawy o własności lokali co do zasady interesy właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych tworzących wspólnotę mieszkaniową reprezentuje właśnie wspólnota. Nie jest to jednak reguła o charakterze bezwzględnym, co oznacza, że w szczególnych przypadkach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie do samej wspólnoty występować jako strona postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 570/10 – system informacji prawniczej LEX nr 1085962, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1658/10 – LEX nr 1151979, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1871/12, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2208/10 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Taka sytuacja może mieć miejsce tylko wówczas, gdy członek wspólnoty wykaże swój indywidualny interes prawny w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), a zwłaszcza, gdy właściciel lokalu domaga się podjęcia przez organ nadzoru budowlanego działań zmierzających do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, wynikających z naruszenia przepisów prawa budowlanego. Istnienie wspólnoty mieszkaniowej nie pozbawia właściciela lokalu możliwości skorzystania z administracyjnej i sądowej ochrony jego praw w sytuacji, gdy potrzebę tej ochrony wywodzi z przepisów prawa i gdy tej ochrony nie zapewnia mu właściwy organ wspólnoty a zwłaszcza wtedy, gdy interesy wspólnoty i jej członka okażą się przeciwstawne. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zbyt pochopnie uznał, że właścicielka lokalu nr [...] nie legitymuje się interesem prawnym w niniejszej sprawie. Koniecznym jest bowiem rozważenie, czy korzystanie ze spornych instalacji grzewczych ma bezpośredni wpływ na wykonywanie prawa własności do wspomnianego lokalu mieszkalnego. W przypadku odpowiedzi twierdzącej należałoby uznać, że U. K. przysługuje status strony postępowania. Niezależnie od powyższego, na wypadek uznania skarżącej za stronę postępowania i przystąpienia do merytorycznego rozpoznania jej zażalenia, Sąd pragnie zauważyć, że w swoim rozstrzygnięciu organ pierwszej instancji nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w M. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej robót wykonanych w piwnicach przynależnych do lokali mieszkalnych o numerach [...],[...] i [...]. Adresatem obowiązku przedłożenia dokumentacji technicznej może być, zgodnie z przywołanym przepisem art. 81c uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 17 ustawy Prawo budowlane uczestnikami procesu budowlanego w rozumieniu ustawy są inwestor; inspektor nadzoru inwestorskiego; projektant; kierownik budowy lub kierownik robót. W realiach niniejszej sprawy, przed nałożeniem na wspólnotę mieszkaniową obowiązku, o którym mowa w art. 81c Prawa budowlanego w pierwszej kolejności należało rozważyć status prawny pomieszczeń, w których wykonano sporne instalacje. Z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm.) wynika, że samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Do kategorii wspomnianych pomieszczeń pomocniczych niewątpliwie można zaliczyć piwnicę, która jest funkcjonalnie związana z konkretnym lokalem mieszkalnym. Wspólnota mieszkaniowa mogłaby być adresatem takiego obowiązku tylko w przypadku, gdyby chodziło o ocenę działań przeprowadzonych w nieruchomości wspólnej. Z żadnego, znajdującego się w aktach sprawy dokumentu nie wynika, aby piwnice, w których zainstalowane zostały kotły grzewcze stanowiły przedmiot współwłasności. Przeciwnie, organ pierwszej instancji w swoim postanowieniu expressis verbis wskazał, że chodzi o piwnice należące do lokatorów lokali o numerach [...],[...] i [...]. W świetle przywołanych regulacji niezrozumiałym jest powód, dla którego obowiązkiem wykonania ekspertyzy technicznej obciążona została Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] nie zaś osoby władające wspomnianymi pomieszczeniami piwnicznymi. Na koniec Sąd zauważa, że uzasadniony okazał się również zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Pismo B. J., które zainicjowało postępowanie toczące się przed organami nadzoru budowlanego wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. w dniu [...] r. a pierwsza czynność, której dokonał organ (zawiadomienie o dacie oględzin) została dokonana w dniu [...], a więc ponad dwa i pół miesiąca pod wpływie wniosku strony. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nosi z kolei datę [...]r. co oznacza, że zostało wydane po 6 miesiącach od dnia wszczęcia postępowania. Mając na uwadze treść art. 35 § 3 K.p.a. uznać trzeba, że organ dopuścił się znaczącej zwłoki w rozpoznawaniu sprawy i nie powołał jakichkolwiek okoliczności pozwalających stwierdzić, że zwłoka ta miała miejsce nie z jego winy. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy, weźmie pod uwagę poczynione przez Sąd spostrzeżenia. Jeżeli organ dokona oceny, że skarżącej przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, wówczas rozpozna merytorycznie jej zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) stwierdzając, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu na mocy art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania nie orzeczono, a to wobec braku stosownego wniosku w tym przedmiocie, pomimo pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy (art. 210 § 1 cyt. ustawy).