II SA/Rz 613/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania B. S., kuratora dla ubezwłasnowolnionego częściowo J. B., od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...], orzekającej o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym w L. przy ul. [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) – zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2008r., Nr 70, poz. 416 ). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek D. B. – żony J. B. We wniosku wskazała, że wyżej wymieniony nie zamieszkuje w mieszkaniu od 2000 r., tj. od wydania, przez Sąd Rejonowy [...], wyroku kierującego go na przymusowe leczenie w oddziale zamkniętym Szpitala Psychiatrycznego [...]. Po wykonaniu wyroku w 2002 r. J. B. zamieszkał w Ł., gdzie przebywa do teraz, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Postanowieniem Sądu Okręgowego [...] z dnia 30 kwietnia 2002 r., sygn. akt V [...], J. B. został ubezwłasnowolniony częściowo z powodu choroby psychicznej. Wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia 30 listopada 2006 r. pomiędzy J. B. a jego żoną D. B. został orzeczony rozwód, zaś postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt [...] przyznano D. B. wyłączną własność składników majątku dorobkowego, w tym mieszkania w L., przy ul. [...], z obowiązkiem spłaty na rzecz J. B. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji, ustalił, iż J. B. opuścił mieszkanie w L. przy ul. [...] w listopadzie 2001r. z powodu przymusowego umieszczenia go w szpitalu psychiatrycznym i od tego czasu nigdy do niego nie powrócił. W przedmiotowym lokalu nie ma rzeczy, które mogłyby świadczyć o pobycie w nim J. B. Organ I instancji nie ustalił jego aktualnego miejsca pobytu, gdyż wskazywane przez niego do korespondencji adresy, a to Ł. [...], czy Ż. [...], tj. adresy zamieszkania jego sióstr, nie zostały wskazane przez żadną z nich, jako miejsce jego pobytu. Aktualnego miejsca pobytu nie był również w stanie wskazać, kurator B. S., zaś J. B., jak podał organ, zrezygnował z osobistego udziału w czynnościach dowodowych. Mając powyższe na uwadze Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożył B. S., działając w imieniu J. B. W uzasadnieniu wskazał, że J. B. nie został osobiście przesłuchany, pomimo tego, że jego nieobecność na rozprawie była każdorazowo usprawiedliwiana. Wskazał ponadto, że wymeldowanie go z miejsca zamieszkania spowoduje, iż stanie się on osobą bezdomną i "bezimienną", gdyż sytuacja finansowa w jakiej się znajduje uniemożliwia mu wynajęcie mieszkania. Sytuacja ta ulegnie zmianie, jeśli jego była żona spłaci część majątku dorobkowego i wyda, stanowiące jego własność, składniki majątku. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o podział majątku nie wyraża zgody na wymeldowanie. Argumenty te, w ocenie Wojewody [...] nie podważyły prawidłowości decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z punktu widzenia niniejszego postępowania istotne jest tylko, czy dana osoba przebywa w lokalu czy nie, natomiast bez znaczenia są kwestie uprawnień do lokalu. Wojewoda w całości podzielił poczynione przez organ I instancji ustalenia jak też wyciągnięte z niego wnioski. Wskazał, że słusznie organ ten przyjął, iż zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Postępowanie dowodowe wykazało bowiem, że J. B. nie przebywa w mieszkaniu położonym w L. przy ul. [...]. W mieszkaniu tym nie ma również jego rzeczy. Opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny pomimo tego, że nastąpiło na skutek rozpoczęcia przymusowego leczenia w szpitalu, gdyż J. B. nie skorzystał we właściwym czasie z przysługujących mu środków umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Organ odwoławczy powołał się tu na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, z 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02 oraz z dnia 121 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3078/00. Ponadto wskazał, że ustalenia te pozostają w zgodzie z ustaleniami dokonanymi przez Sąd Okręgowy [...], /sygn. akt [...]/ w toku sprawy rozwodowej pomiędzy D. a J. B. /małżonkowie nie zamieszkują wspólnie od listopada "2001 r. ..."/. Organ odwoławczy wskazał również, że J. B., pomimo zamiaru zamieszkania w spornym mieszkaniu, nie ma żadnych prawnych środków, które umożliwiłyby mu jego zrealizowanie. Wyłącznym właścicielem działki nr 1300/2 położonej w L., na której posadowiony jest przedmiotowy lokal jest D. B., która nie wyraża zgody na przebywanie w nim J. B. Wniosek o wymeldowanie J. B. złożył również jego kurator B. S. Odnosząc się do powołanych w odwołaniu zarzutów, organ odwoławczy odparł zarzut nieprzesłuchania J. B., wskazując, że był on powiadamiany o każdej czynności procesowej, lecz sam zrezygnował z udziału w nich, jak też zarzut, o tym, że stanie się on bezdomny, gdyż zameldowanie nie przesądza o jakimkolwiek prawie do lokalu. Organ odwoławczy doszukał się natomiast innego uchybienia organu I instancji, na które zwrócił uwagę w uzasadnieniu, ale które nie miało wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Mianowicie organ I instancji wskazał w podstawie prawnej decyzji całą ustawę o ewidencji ludności i dowodach osobistych bez wskazania konkretnego przepisu prawa. Wojewoda [...] jako organ odwoławczy skorygował podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując, że jest nią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. B., reprezentowany przez kuratora J. C. ( postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 25 lipca 2008 r. o zwolnieniu z funkcji kuratora B. S. i powierzeniu funkcji kuratora J. C. ), złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Wskazał w niej, że nieprawdą jest, iż nie czynił żadnych starań celem powrotu do zamieszkania w przedmiotowym lokalu, a także na to, że organ pomimo usprawiedliwienia przez niego nieobecności, nie zapewnił mu prawa udziału w rozprawach. W pozostałej części uzasadnienia opisał swoją sytuację rodzinną, relacje z byłą żoną, a także to, jak został wybudowany przedmiotowy lokal i z jakich środków finansowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i również powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, który stanowi, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym uwzględnienie skargi – a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 – 3 powyższej ustawy polega ono na uchyleniu decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem – może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowania sądowe dostarczy podstaw do uznania, że kwestionowana w skardze decyzja jest dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, czy też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa z przyczyn określonych w K.p.a. lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm./. Obejmuje on między innymi zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego i wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego /art. 4 pkt 1 i 2 powyższej ustawy/. Czynności meldunkowe – zameldowania lub wymeldowania - dokonywane są zgodnie z oświadczeniem woli /zgłoszeniem/ osoby, która wykonuje swój obowiązek meldunkowy /art. 47 ust. 1 cyt. ustawy/. Natomiast wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej, podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania, przewiduje przepis art. 15 ust. 2 tej ustawy. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi powołany wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania powyższej decyzji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek o strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Trzeba też zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01/OTK-A2002/3/34/, w którego uzasadnieniu stwierdzono, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem bowiem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności /polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu /adresie/ osób/. Ewidencja ludności służy także ochronie samych zainteresowanych /np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku/ oraz ochronie praw osób trzecich /np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika/. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. A contrario nie powinno odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby, czyli służyć fikcji meldunkowej. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie wykazuje, że skarżący od listopada 2001 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu przy ul. [...] w L., który opuścił z powodu przymusowego umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym i po zakończeniu leczenia /7 miesięcy/ nigdy do niego nie powrócił. Takie ustalenia zostały również dokonane przez Sąd Okręgowy [...] – w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt [...], orzekającego wśród małżeństwa D. B. z J. B., stwierdzono: "Małżonkowie nie zamieszkują wspólnie od listopada 2001 r., kiedy to pozwany został umieszczony w szpitalu psychiatrycznym. Po opuszczeniu szpitala, zamieszkał u swojej siostry i tam przebywa do chwili obecnej". Fakt ten przyznaje sam skarżący i jego kurator. W przedmiotowym lokalu nie ma rzeczy mogących świadczyć o pobycie w nim skarżącego. Bezsporne też jest, że skarżący nie skorzystał we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu – w tym przypadku D. B.– za bezprawne. Stąd też słusznie przyjął organ odwoławczy, analizując opuszczenie lokalu przez skarżącego w aspekcie "zamiaru" powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego /przy ul. [...] w L./, że nie ma on obiektywnej możliwości realizacji. Należy bowiem tu zaznaczyć, że wyłącznym właścicielem zabudowy działki nr 1300/2 w L. jest D. B., która nie wyraża zgody na zamieszkanie w jej domu byłego męża J. B. Wszystko to prowadzi do wniosku, że zaistniały przesłanki – w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – konieczne do wydania orzeczenia w przedmiocie wymeldowania. Tym samym uzasadniona jest ocena, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ewidencja ludności, jak wyżej już wyjaśniono, służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Zatem nie rozstrzyga o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, czego skarżący, jak wynika z akt sprawy, nie dostrzega. Nie mogły więc odnieść spodziewanego przez niego skutku wywody skargi dotyczące jego sytuacji wyjątkowej /w tym też m.in. kosztów budowy domu/ i rodzinnej /w tego rodzaju sprawach właściwe są – podejmują rozstrzygnięcia sądy powszechne/. Nie jest trafny zarzut skargi, jakoby organ administracji nie zapewnił skarżącemu prawa do udziału w przeprowadzonej rozprawie /rozprawach/. W aktach sprawy znajduje się m. innymi wezwanie z dnia 18 kwietnia 2008 r. skierowane przez organ I instancji do skarżącego do zapoznania się z zebranymi dowodami w sprawie o wymeldowanie z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w L. z informacją o rozprawie w dniu 16 maja 2008 r. o godz. 1400 "stawiennictwo obowiązkowe" /wraz z pouczeniem o treści art. 88 § 1 K.p.a./. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone skarżącemu i jego kuratorowi, zaś pismem z dnia 14 maja 2008 r. skarżący poinformował organ I instancji, że nie stawi się na rozprawie, gdyż w tym dniu uczestniczyć będzie w rozprawie przed Sądem Okręgowym [...]. Nie wnosił jednak o odroczenie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 16 maja 2008 r. W takiej sytuacji nie można, w ocenie Sądu, zarzucać organowi naruszenia ciążących na nim obowiązków proceduralnych /nieobecność na rozprawie strony należycie wezwanej nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia – art. 94 § 1 K.p.a./. Z tych względów, na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjnym skarga została oddalona.