II SA/Rz 613/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji -skargę oddala- Na podstawie wniosku z dnia 26 stycznia 2010 r. R. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. Żądanie to zostało uwzględnione decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010r. znak: [...] o przyznaniu świadczenia w kwocie 153 zł miesięcznie bezterminowo od 1 stycznia 2010r. Następnie wnioskiem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) R. B. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010r. przyznającej mu zasiłek pielęgnacyjny. Jego zdaniem decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16, art. 18 ust. 1 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz regulacjami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lipca 2009 r. (Dz. U. Nr 114, poz. 950). Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz, prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne. Ponieważ R. B. w dniu złożenia wniosku, jak również w dniu wydawania decyzji mieszkał w M., to Prezydent Miasta [...] był właściwy do wydania kwestionowanej decyzji. W ocenie Kolegium, rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r. nie jest także dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do powołanego przez wnioskodawcę wyłączenia przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium wskazało, iż przepis ten dotyczy osoby umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, którą w świetle art. 3 pkt 7 tej ustawy jest m. in. dom pomocy społecznej pod warunkiem jednak, że zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. Kolegium podniosło, że skoro R. B. przebywając w Domu Pomocy Społecznej [...] ponosi częściowe koszty utrzymania, to brak jest podstaw do przyjęcia, iż jest to placówka zapewniająca całodobowe utrzymanie, o której mowa w art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym w przypadku wnioskodawcy nie może mieć zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponieważ R. B. został skierowany do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w związku z brzmieniem art. 158 ustawy o pomocy społecznej, nie ma prawa do pobierania dodatku pielęgnacyjnego. R. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zażądał stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r. W jego przekonaniu decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011 r. Zdaniem Kolegium trwała niewykonalność decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Decyzja trwale niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. W ocenie Kolegium, strona posiada możliwości czynienia użytku z przyznanego mu zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreślono także, że przepisy dotyczące przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają organom je stosującym swobody oraz prawa do odstępstw od ustanowionych nimi zasad. R. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podniósł, iż wymóg ustawowy dotyczący uznania za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie placówki takiej jak dom pomocy społecznej, jeśli zapewnia ona nieodpłatnie pełne utrzymanie stanowi kryterium kompletnej niewykonalności decyzji i ma charakter trwały. Nie ma bowiem takiego domu pomocy społecznej, który faktycznie zapewniałby pensjonariuszowi nieodpłatne utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r. o sygn. II SA/Rz 1023/11, stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia przepisów art. 27 § 1a k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a.. Zauważono, że składzie Kolegium orzekającym w następstwie złożenia przez stronę skarżącą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, brała udział – D. W., która była członkiem składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozpoznającego przedmiotową sprawę po raz pierwszy. Wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2011r. Kolegium działało w składzie: Przewodniczący : D. W., Członkowie: K. J. i A. C. Ponownie rozpatrując sprawę i wydając objętą niniejszą skargą decyzję w dniu [...] sierpnia 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekało w składzie: Przewodniczący: D. W., Członkowie: K. L. i J. K. WSA uznał, że skoro w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ponownie rozpoznającym sprawę brała udział osoba, która wydawała w tej sprawie pierwszą decyzję, to organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 27 §1a k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy miał obowiązek uwzględnić wyrażoną ocenę przedstawionych naruszeń i przy ustalaniu składu orzekającego rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalić inny skład osobowy niż w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. SKO po ponownym rozpatrzeniu wniosku R. B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. [...], utrzymało w mocy swe poprzednie rozstrzygnięcie przytaczając w jego uzasadnieniu tą samą argumentacje prawną. W wydawaniu decyzji brali udział członkowie SKO – Z. C., M. S. oraz J. K. W skardze do WSA R. B. podkreślił, że decyzja w jego sprawie została przez SKO wydana po raz trzeci. W świetle wyroku WSA z dnia 11 stycznia 2012 r. podejmowanie inicjatywy przez SKO jest nieuprawnione. Skarżący podtrzymał wcześniej zgłaszane zarzuty. Ponadto, WSA stwierdzając nieważność decyzji SKO potraktował wybiórczo zgłoszone przez R. B. wadliwości. Skoncentrowano się na rozważaniach o błędach proceduralnych pozostawiając na boku treść art. 3 pkt 7 oraz art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które stanowiły główną podstawę wniosku o unieważnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, lub procesowe – w stopniu mogącym mieć wpływ istotny. Należy ponadto podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej rozstrzygnięcia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny jest bezsporny. R. B. przebywa w Domu Pomocy Społecznej. W dniu 26 stycznia 2010 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ ukończył 75 lat. Po jego rozpoznaniu przyznano mu zasiłek pielęgnacyjny od stycznia 2010 r. na stałe. Następnie R. B. złożył wniosek o wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, składając wniosek o wznowienie postępowania, a następnie stwierdzenie jej nieważności. R. B. wnosząc o stwierdzenie nieważności wskazał na przepis art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym jest wójt, burmistrz, prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. R. B. zamieszkiwał w M., zatem Prezydent Miasta [...] był organem właściwym do wydania decyzji o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Kolejny zarzut wniosku dotyczy rażącego naruszenia prawa polegającego na tym, iż przebywa w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie i zasiłek pielęgnacyjny się nie należy. Zgodnie z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przepis art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi o "całodobowym utrzymaniu", co należy rozumieć jako bezpłatne utrzymanie (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 421/08). Oznacza to, iż osoba przebywająca w takiej placówce nie ponosi kosztów związanych z jej pobytem w tej placówce. Taką instytucją nie jest Dom Pomocy Społecznej, w którym przebywa R. B., ponieważ ponosi on częściowe koszty w DPS-ie. Wobec tego nie ma zastosowania wyłączenie z art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. B. dodatkowo wskazał na przepis art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nie uzasadniając swojego wniosku. W świetle pkt 5 cytowanego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania, a niewykonalność ma charakter trwały. Trwała niewykonalność decyzji w rozumieniu cytowanego przepisu zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień wynikających z decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Decyzja trwale niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. R. B. nie jest, ani nie był pozbawiony możliwości czynienia użytku z przyznanego mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. "Nie stanowią trwałej niewykonalności decyzji przeszkody ekonomiczne, finansowe czy też negatywne zastawienie adresatów decyzji do jej wykonania" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 590/07). Wobec tego zarzuty skargi, iż zachodzą wskazane przez skarżącego przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji nie zasługują na uwagę. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) Sąd skargę oddalił.