II SA/Rz 620/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A." S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia w sprawie zanieczyszczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej "A." S.A. /słownie: dwieście piętnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 620/05 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2005 r., [...] odrzucającej zgłoszenie "A." S.A. z siedzibą w P. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że odwołanie "A." S.A. nie mogło być uwzględnione, gdyż organ I instancji poprawnie zastosował art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 100, poz. 1085 ze zm./ dalej: przepisy wprowadzające. Stwierdzenie takiego faktu musiało skutkować utrzymaniem decyzji Prezydenta Miasta [...] w mocy, zwłaszcza że "A." S.A. powstał na skutek połączenia Z. S.A. z siedzibą w P. i C. S.A. z siedzibą w W. Ponieważ podstawą powołania jednostki odwołującej się był art. 463 pkt 1 i art. 464 § § 1, 2 i 4 kodeksu handlowego, to trzeba przyjąć że nowo powstały podmiot jakim jest "A." S.A. nie jest nowym, a więc innym podmiotem wskazanym w dyspozycji art. 12 ust. 1 przepisów wprowadzających. Konsekwencją takiego poglądu jest przyjęcie, że "A." S.A. jako sukcesor C. w W. ponosi odpowiedzialność za zanieczyszczenie ziemi lub gleby przez swojego poprzednika, a to oznacza, że zgłoszenie realizowania w trybie art. 12 ust. 1 przepisów wprowadzających nie może być przyjęte i na podstawie art. 12 ust. 4 tej ustawy podlega odrzuceniu. Z tego powodu zgłoszenie "A." S.A. dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działkach nr 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26/5 położonych w obr. [...] w R. przy ul. W. i na działkach nr 51/2/ 51/5, 51/7 przy ul. U. w R. oraz na działkach nr 166 i nr 167 w R. przy ul. P. zostało odrzucone przez Prezydenta Miasta w sposób zgodny z treścią art. 12 ust. 4 przepisów wprowadzających. Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się "A." S.A. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 12 ust. 1 i 4 przepisów wprowadzających oraz art. 465 § 3 kodeksu handlowego. Jednocześnie wskazała na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Z tych względów wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2005 r., [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2005 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Równocześnie skarżąca wniosła o zwrot kosztów na postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi spółka wywiodła, że pomimo sukcesji związanej z jej powstaniem nie odpowiada za działania poprzedników, w tym zanieczyszczenia ziemi na działkach objętych zaskarżoną decyzją, gdyż odpowiedzialność wynikająca z faktu zdegradowania ziemi mając charakter publicznoprawny nie jest objęta sukcesją wynikającą z połączenia C. i Z. Dla poparcia takiego stanowiska skarżąca odwołała się do poglądów doktryny i orzecznictwa wskazujących na nieprzenoszalność i niezbywalność uprawnień i obowiązków wynikających z aktu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W dniu 28 marca 2006 r. strona skarżąca złożyła w Sądzie pismo procesowe. W jego treści poprawiła swoją skargę w całości i wskazała na orzeczenia zapadłe w podobnych sprawach przed sądami administracyjnymi, w których podzielono jej stanowiska i przyjęty sposób argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej prawo o p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji stosując prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez Sąd nie jest wyznaczony granicami skargi, jej podstawą prawną, ani formułowanymi przez stronę skarżącą wnioskami. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 prawa o p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonych decyzji Sąd stwierdza, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2005 r. naruszają przepisy prawa materialnego, zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy de facto sprowadza się do interpretacji art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm./. Art. 12 ust. 1, 2 i 4 powołanej ustawy stanowi, że: - ust. 1 – Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wyjściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 – 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. - ust. 2 – Do zgłoszenia należy załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. - ust. 4 – Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1. Z treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r., strony wyprowadzają odmienne konkluzje. Prezydent Miasta [...] przyjmuje, że skoro w dniu 19.05.1999r. doszło do połączenia C. S.A. i Z. S.A. i w wyniku tego połączenia powstał "A." S.A., zatem zanieczyszczenia przedmiotowych działek nie spowodował inny podmiot, bo na podstawie art. 465 § 3 kodeksu handlowego /obowiązującego w dacie połączenia/ przeszły na przejmującą spółkę wszystkie prawa i obowiązki spółek przejętych, w tym również obowiązki o charakterze administracyjno-prawnym. Stanowisko organu I instancji, podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze /dalej jako Kolegium/ i powołało się w tej kwestii na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach z dnia 20.04.1999 r., II SA 7091/98 /opubl. Monitor Podatkowy Nr 1999/11/40, z dnia 27.11.1995 r., SA/Gd 2508/94 /Przegląd Orzecznictwa Podatkowego Nr 5/1997, poz. 169/. Wskazane orzeczenia dotyczyły spraw podatkowych i przyjęto w nich tezę, że sukcesja uniwersalna związana z połączeniem spółek /art. 285 § 3 k.h., art. 464 i nast. k.h./, wywołuje także skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Strona skarżąca zanegowała taki pogląd twierdząc, że w nauce prawa przyjmuje się przeciwne stanowisko, które opiera się na założeniu, że akt administracyjny jest to władcze, jednostronne określenie praw i obowiązków zindywidualizowanego adresata, przeto w sferze prawa administracyjnego obowiązuje zakaz sukcesji publicznoprawnej dokonywanej na mocy woli podmiotów. Taka sukcesja jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy konkretny przepis prawa tak stanowi /G. Łaszczyca, R. Sasiak – Łączenie spółek kapitałowych, a sukcesja praw i obowiązków ze sfery publicznoprawnej /wybrane zagadnienia/ - publ. Prawo spółek 1999/4/2 – t. 2 oraz A. Szumański – Kodeks spółek handlowych T. IV, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004 r., str. 244 – 252/. Równocześnie skarżąca wyraziła pogląd, że art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska i ratio legis tego przepisu polega na zwolnieniu od odpowiedzialności za szkody wywołane przez inne osoby. W piśmie z dnia 28.03.2006 r., skarżąca wspierała przytoczony pogląd wyrokami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Lublinie z dnia 31.05.2005 r., sygn. akt II SA/Lu 343/05 i Białymstoku z dnia 14.07.2005 r., sygn. akt II SA/Bk 187/05 i wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej i pogląd wyrażony w w/w wyrokach. Zgodnie z nim art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. jest przepisem szczególnym, zatem z tej racji nie może być interpretowany w sposób rozszerzający i tym samym kwestia wynikająca z art. 465 § 3 k.h., czy z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje również w prawa i obowiązki administracyjno-prawne spółki przejętej nie ma istotnego znaczenia prawnego. Art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. wiąże się z art. 102 ustawy z dnia 27.04.2001 r. – Prawo ochrony środowiska /Dz.U. Nr 62, poz. 267 z pźn. zm./, a jego wyjątkowy charakter polega na tym, że stwarza dla władającego powierzchnią ziemi /w dniu 1.10.2001 r./ możliwość zwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej określonej w art. 102 ust. 1 – 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jeżeli wykaże, że zanieczyszczenie powstało przed w/w datą i zostało spowodowane przez inny podmiot. Za takim charakterem tego przepisu przemawia dodatkowo zamieszczenie tego przepisu w ustawi wprowadzającej. Art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. nie określa pojęcia władającego, zatem pojęcie to należy określać na podstawie art. 3 pkt 44 – Prawa ochrony środowiska Wedle powołanego przepisu za władającego powierzchnią ziemi rozumie właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków ujawniono inny podmiot władający gruntem – podmiot ujawniony jako władający. Takim podmiotem może być użytkownik wieczysty gruntu, trwały zarządca nieruchomości, użytkownicy, dzierżawcy /§ 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Dz.U. Nr 38, poz. 454/. W myśl art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27.04.2001 r. władający może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i zwolnić się od obowiązku rekultywacji jeżeli spełnia n/w przesłanki: - dokona zgłoszenia przed 30.06.2004 r., - wykaże, że był władającym zanieczyszczonego gruntu w dniu 1.10.2001 r., - do zgłoszenia dołączy wyniki badań potwierdzających, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. Organy nie badały tych przesłanek bowiem uznały, że skoro "A." S.A. nie jest innym podmiotem, zatem z tego powodu odrzuciły zgłoszenia /art. 12 ust. 4 ustawy z 27.04.2001 r./. Skoro przyczyna odrzucenia zgłoszeń nie była zgodna z prawem, przeto Sąd na podstawie art. 145 § 1 litera a i c, art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje i utrzymane nimi w mocy decyzje Starosty [...] /punkt I, II i III wyroku/. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu spraw, organy zbadają przesłanki wynikające z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z 27.04.2001 r. /wymienione także w niniejszym uzasadnieniu/ i w zależności od tego ustala, czy zgłoszenia zanieczyszczeń działek są skuteczne. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 210 prawa o p.s.a.