II SA/Rz 652/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi A. B. i H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości -skargę oddala- Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji" lub "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] zatwierdzającą podział nieruchomości położonych w [...], oznaczonych jako działki nr: 213, 214, 215/1, 216, 217, 219, 220/3, 220/4, 220/2, 221/1, 221/5, 221/6, 221/7, 221/8, 221/4, 222/1 i 222/2 obręb [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 94 ust. 1, art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej: "u.g.n.", Prezydent Miasta [...] zatwierdził podział wnioskowanych nieruchomości. Zgodnie z adnotacją dokonaną na ww. decyzji, decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] grudnia 2010 r. W piśmie z dnia 21 września 2015 r. A. B. i H. B., zawarli skierowany do Prezydenta Miasta [...] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją. Jako podstawę do wznowienia postępowania wskazali art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Uzasadniając zgłoszone żądanie podali, że są właścicielami działki nr 218, graniczącej z działkami, które uległy podziałowi, a zatem winni być stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Jednocześnie wnioskodawcy wskazali, że objęta decyzją podziałową "działka nr 213 i nast. ma istotne znaczenie" dla ich nieruchomości. Podali również, że dostęp do akt sprawy uzyskali w dniu 27 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 149 § 1 i 3, art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., Prezydent Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania, stwierdzając, że wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony. Skarżący w dacie podziału nieruchomości nie legitymowali się żadnym prawem rzeczowym do dzielonych nieruchomości i sytuacja ta nie zmieniła się do chwili obecnej. Wobec powyższego brak jest normy prawnej, z której Skarżący mogliby wywodzić swoje prawa do dzielonych nieruchomości, co z kolei obligowało do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Sam fakt podziału nieruchomości położonej w sąsiedztwie, graniczącej z działką wnioskodawcy nie ma żadnego wpływu na zakres praw, którymi dysponuje wnioskodawca. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 oraz art. 149 § 3 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 128/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy przedwcześnie i bez należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej oraz prawnej przesądziły, że po stronie Skarżących nie istnieje, interes prawny do żądania wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu konieczne i niezbędne było wezwanie Skarżących do wskazania wyraźnej podstawy prawnej i faktycznej zgłoszonego żądania, tym bardziej, że we wniosku z dnia 21 września 2015 r. Skarżący powołali się jedynie na sąsiedztwo własnej działki (nr 218) z nieruchomościami objętymi podziałem, nie wskazując z jakiej podstawy prawnej wywodzą swój interes prawny. Podobnie niewystarczające do wydania rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania były twierdzenia Skarżących zawarte w zażaleniu z dnia 9 października 2015 r. (decyzja zatwierdzająca podział "ma istotne znaczenie" dla nieruchomości Skarżących). W skardze Skarżący bliżej wyjaśnili podstawę żądania, wskazując że ich interes prawny ma związek ze służebnością, która – według ich relacji – została ustanowiona na rzecz działki nr 217/2. Obowiązkiem organów było zatem skierowanie do Skarżących w trybie art. 50 § 1 K.p.a. wezwania do złożenia wyjaśnienia w sprawie podstawy prawnej i faktycznej interesu prawnego, pod rygorem odmowy wznowienia postępowania. Sąd wskazał, że jeśli podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie powinno nastąpić po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. Oznacza to, że jeśli istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania lub jeśli zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to zakończenie postępowania w sprawie wznowienia powinno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 K.p.a., z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. Po zwróceniu akt Prezydent Miasta [...] wystosował w dniu 4 stycznia 2017 r. pismo do Skarżących wzywające do wskazania podstawy prawnej i faktycznej interesu prawnego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy wznowienia postępowania. W odpowiedzi Skarżący jako podstawę prawną skierowanego wniosku wskazali art. 96 i 97 u.g.n. domagając się przyznania przymiotu stron w postępowaniu działowym, oraz art. 28 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Uzasadniając zaś interes faktyczny podali, że decyzja wprost dotyczy ich praw. Na skutek decyzji zatwierdzającej podział w obrębie działki 217 zostały utworzone dwie działki 217/1 i 217/2. Na rzecz działki 217/2 ustanowiona została służebność przechodu, przejazdu i przegonu przez działkę 218 stanowiącą ich własność. Podział spowodował bowiem powstanie działki 217/2 bez dostępu do drogi publicznej, w związku z czym wydanie decyzji bezpośrednio wpłynęło na prawo ich własności, poprzez obciążenie jej służebnością. Prezydent Miasta [...] prowadząc postępowanie dotyczące podziału nie uwzględnił że na rzecz działek od nr 213 do 219 ustanowiono służebności. W dniu 21 marca 2011 r. w oparciu o projekt podziału i w/w decyzję zostały podpisane akty notarialne, w których na wniosek Prezydenta Miasta [...] i uczestników postępowania połączono dwie sąsiadujące służebności. W dniu 3 czerwca 2014 r. Gmina [...] wywodząc swoje prawo z w/w decyzji działowej oraz aktów notarialnych z dnia 21 marca 2011 r. wniosła do Sądu Rejonowego pozew o ochronę służebności, która to sprawa skończyła się dla nich niekorzystnym orzeczeniem. Dopiero 18 lipca 2014 r. Gmina [...] wniosła do Sądu Rejonowego w [...] wniosek o dokonanie wpisu do Księgi Wieczystej służebności przez ich działkę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] ponownie odmówił wznowienia postępowania uznając, że termin do złożenia podania nie został zachowany. Powołując się na art. 148 § 1 K.p.a. wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W sprawie Skarżący we wniosku z dnia 21 września 2015 r. wskazali, że dostęp do akt sprawy i zapoznania się z wykazem stron otrzymali w dniu 27 sierpnia 2015 r. Organ I instancji wskazał, że w archiwum Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] odnaleziono pismo A. B. z dnia 21 października 2013 r., w którym zwrócił się z wnioskiem o wydanie kopii dokumentów znajdujących się w zasobach Wydziału Geodezji Miasta [...], a dotyczących decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Na podstawie tych dokumentów ustalano również, że pismem z dnia 29 października 2013 r., nr [...] poinformowano wnioskodawcę o fakcie przygotowania do odbioru między innymi potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. dotyczącej zatwierdzonego podziału nieruchomości. Organ ustalił, że Skarżący dokumenty te otrzymał w dniu 5 listopada 2013 r., i od tej daty należało liczyć bieg terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Zażalenia na powyższe postanowienie złożyli: H. B. i A. B.. H. B. wskazała, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się w dniu 27 sierpnia 2015 r., kiedy to zapoznała się z aktami sprawy. Odebranie przez A. B. wskazanych w postanowieniu dokumentów w dniu 5 listopada 2013 r. nie jest równoznaczne z wejściem przez nią w posiadanie informacji co do podstaw wznowienia. Zwróciła również uwagę, że dotychczas przedmiotem badania organu była kwestia przymiotu strony, a nie zachowania terminu do złożenia wniosku. Podkreśliła również, że wnioskodawca może wykazać datę dowiedzenia się o decyzji dowolnymi dowodami. Podobnie A. B. wskazał, że o podstawie do wznowienia postępowania dowiedział się w dniu 27 sierpnia 2015 r., kiedy "bezprawne" działania Prezydenta Miasta [...] spowodowały, że zapoznał się z aktami sprawy, na podstawie których stwierdził, że nie był stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie podzieliło powyższych zarzutów i utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło że z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., aktualnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "P.p.s.a.") organy zostały związane oceną prawną wynikającą z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 128/16, w którym przesądzono, że A. i H. B. są stronami w postępowaniu wznowieniowym i zasługują na to by badać względem nich pozostałe warunki wznowienia postępowania, a skoro tak słusznie organ I instancji stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku. W skardze do Sądu H. i A. B. zarzucają naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., poprzez uniemożliwienie H. B. czynnego udziału w postępowaniu, art. 148 § 1 i 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że podanie o wznowienie zostało wniesione z uchybieniem terminu, art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieustalenie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, art. 40 K.p.a. poprzez doręczenie przesyłki z postanowieniem wspólnie małżonkom, a nie każdemu z osobna. Na tych podstawach wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. upatrują w przyjęciu, że powzięcie przez A. B. informacji o wydaniu decyzji w dniu 5 listopada 2013 r. było równoznaczne z powzięciem tej informacji przez H. B. Organy nie ustaliły kiedy H. B. dowiedziała się o decyzji, czym naruszono wskazane art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Ponadto wspólnie podnieśli, że powzięcie wiadomości o dacie wydania decyzji, jej numerze i sprawie, której dotyczy, nie jest równoznaczne z powzięciem informacji o podstawie do wznowienia postępowania. Informacje te nie mówią bowiem wszystkiego o tym, co stanowi o jej najważniejszym elemencie – o rozstrzygnięciu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zaskarżonym postępowaniem SKO utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017r., nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] zatwierdzającą podział nieruchomości położonych w [...], oznaczonych jako działki nr: 213, 214, 215/1, 216, 217, 219, 220/3, 220/4, 220/2, 221/1, 221/5, 221/6, 221/7, 221/8, 221/4, 222/1 i 222/2 obręb [...]/ Dokonując kontroli opisanego wyżej postanowienia Sąd stwierdza że odpowiada ono prawu i brak przesłanek o wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Sąd w całości akceptuje zarówno ustalenia dokonane przez SKO jak i przyjętą przezeń ocenę prawną. Kluczowy w sprawie był moment, w którym skarżący dowiedzieli się o decyzji, co do której żądają wznowienia (art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 §1 pkt. 4 k.p.a.) Bezspornie datą dowiedzenia się przez A. B. o treści decyzji z dnia [...] grudnia 2010r. był dzień 21 października 2013r. tj. data wniosku A. B. do Urzędu Miasta w [...] o wydanie m.in. kserokopii tejże decyzji, a z pewnością data jej otrzymania 5.11.2013r. Wniosek o wznowienie złożony przez A. B. 24 września 2015r. był więc oczywiście spóźniony. Termin na złożenie podania o wznowienie postępowania upłynął bowiem najpóźniej z dniem 5 grudnia 2013r. Powyższe uwagi dotyczą także skarżącej H. B., która co prawda nie składała wniosku do Urzędu Miasta w [...] o kserokopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2010r. w październiku 2013 r., ani nie kwitowała jej odbioru 5.11.2013r., to była i jest żoną A. B., zamieszkiwała z nim pod jednym adresem. Czyniąc ustalenia organ może korzystać z domniemań faktycznych. W kontrolowanej sprawie wniosek SKO o tym, że H. B. dowiedziała się od męża A. B. w listopadzie 2013 r. o decyzji Prezydenta Miasta [...] jest zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Lektura akt sprawy pozwala na sformułowanie tezy, że oboje małżonkowie interesowali się przedmiotową nieruchomością, z pewnością nie było tak, że tylko A. B. z pominięciem swojej żony, podejmował czynności dotyczące ich wspólnej nieruchomości. Zachowanie małżonków odpowiadało treści art. 36 k.r.o. Zarzuty skargi naruszenia art. 148 §1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie przez SKO, że podanie o wznowienie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu są więc oczywiście bezzasadne. Zarzut naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a. został sformułowany w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 148 §1 i 2 k.p.a. poprzez nie ustalenie prawidłowo początku biegu terminu podania o wznowienie , co w niniejszej sprawie nie miało miejsca i czyni go całkowicie bezzasadnym. Zasadnie skarżący podnoszą naruszenie przez SKO art. 40 k.p.a. poprzez doręczenie im przesyłki z postanowieniem z dnia 19.04.2017r. adresowanej do nich wspólnie, a nie osobno do każdego z nich. Doręczenie pisma w jednej kopercie do obojga skarżących stanowi naruszenie przepisów art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z których wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną jako upoważniona do odbioru pism. Na tle tego przepisu przyjąć jednak należy, że doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków do rąk jednego jest skuteczne również wobec drugiego małżonka chyba, że zakwestionuje on i podważy taki sposób doręczania (por. wyroki NSA z 17 maja 2012r., I OSK 764/11, Lex nr 1218899; z 14 kwietnia 2012., II OSK 131/11, Lex nr 1218899 oraz z 22 czerwca 2007r., II OSK 964/06, Lex nr 344911). Omawiana wadliwość doręczenia postanowienia mogła być rozpatrywana w kontekście niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu (art.10 k.p.a.), jeśli uniemożliwiłoby to skarżącej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W rozpoznawanej sprawie zwrócić należy uwagę, że organ odwoławczy nie prowadził postępowania wyjaśniającego, nie gromadził nowych dowodów. Również skarżący poza ogólnikowym stwierdzeniem faktu wadliwego doręczenia, nie podważyli faktu doręczenia pisma, ani nie wykazali, że nie zapoznali się z jego treścią. Z tego względu, aczkolwiek sposób doręczenia zastosowany przez organ odwoławczy narusza standardy wynikające z przepisów procedury administracyjnej, to jednak wadliwość ta nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy (tak słusznie WSA w Krakowie w wyroku z dnia 9 stycznia 2015r. II SA/Kr1562/14, oraz wyrok NSA z dnia 6.10.2011r. sygn. akt I OSK 764/11). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.sa. orzekł jak w sentencji.