II SA/Rz 674/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. D. B. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym formularzu PPF wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Powołała się w nim na bardzo mały dochód, poniesione już w sprawie duże wydatki (dojazdy, kserowanie pism, opłaty), nieporadność związaną z brakiem wiedzy prawniczej oraz wywoływane dotychczasowym przebiegiem postępowania stres i utrudnienia w pracy zawodowej. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz pozostającymi na ich utrzymaniu 2-letnią córką i wnuczką. Jej wynagrodzenie za pracę wynosi ok. 1300 zł., zaś zatrudnionego na próbny 3-miesięczny okres męża ok. 800 – 900 zł. /kwoty netto/, z czego na koszty leczenia (wizyty u lekarzy, zakup leków) przeznacza ok. 150 zł. miesięcznie. Posiadany majątek obejmuje współwłasność w ½ części domu o pow. 60 m² (drugą część zajmują "rozliczający się odrębnie" jej rodzice), nieruchomość rolną o pow. 2 ha oraz pojazdy mechaniczne: 30-letni ciągnik rolniczy oraz 13-letni samochód Fiat Seicento. Ponieważ analiza tych danych – głównie z uwagi na brak informacji o wysokości wszystkich istotnych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem - nie pozwalała na ustalenie, czy i jaki wpływ miałoby poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania względem konieczności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jej i domowników, została wezwana do: a) wskazania rodzaju potrzeb, jakie nie mogłyby być zaspokojone w związku z wymogiem poniesienia kosztów postępowania, b) wskazania wysokości aktualnych dochodów netto swoich i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, c) wyjaśnienia, czy córka uprawniona jest do jakiś świadczeń w związku z samotnym wychowywaniem 5-letniego dziecka (zasiłki, alimenty itp.), d) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące na: - zakup żywności, - utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę itp.) – z jednoczesnym wskazaniem sposobu ich rozliczania z zamieszkującymi w tym samym domu rodzicami, - utrzymanie i eksploatację pojazdów mechanicznych, e) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów - w tym dopłat do produkcji rolnej, f) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres od 1 września 2013 r. do dnia wykonania wezwania. W wezwaniu zakreślony został 7-dniowy termin do jego wykonania, pod rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy -formularzu PPF. W udzielonej odpowiedzi wnioskodawczyni wskazała, że w tak krótkim okresie czasu nie może złożyć dodatkowych informacji, gdyż opiekuje się chorą matką i ojcem w bardzo podeszłym wieku. Z uwagi na pracę zawodową nie ma wolnego czasu na zgromadzenie dokumentów. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, co w przypadku osoby fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 w/z z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Kryterium ekonomiczne bazujące na sytuacji materialnej (uzyskiwanych dochodach, ponoszonych wydatkach, posiadanych składnikach majątkowych i zasobach finansowych) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; z tego też względu całkowicie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku pozostają takie argumenty wnioskodawczyni, jak dotychczas poniesione w sprawie wydatki, brak wiedzy prawniczej, przekonanie o negatywnym wpływie postępowania na stan zdrowia, czy związane z postępowaniem utrudnienia w pracy zawodowej. Wykazanie wskazanej powyżej przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej; potwierdza to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r. I OZ 727/11, stosownie do którego to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania tego prawa w zakresie całkowitym. D. B. mimo powoływania się na osiągany bardzo mały dochód, w/w warunku nie spełniła, co wynika przede wszystkim z braku możliwości jego porównania z ponoszonymi bieżącymi wydatkami o charakterze koniecznym, w tym przeznaczanych na zakup żywności i opłaty związane z utrzymaniem domu (wyszczególniła jedynie te związane z leczeniem). W żaden sposób nie zostało wyjaśnione, czy i jaki wpływ na sytuację materialną rodziny oraz uzyskiwane dochody i opłaty za tzw. media ma wspólne zamieszkiwanie z rodzicami skarżącej, prowadzenie gospodarstwa rolnego, a także czy córka wnioskodawczyni – wobec deklarowanego pozostawania na utrzymaniu rodziców - uprawniona jest do jakiś świadczeń pieniężnych w związku z samotnym wychowywaniem 5-letniego dziecka (zasiłki, alimenty itp.). Ponieważ informacje zawarte w formularzu PPF z uwagi na zbyt ogólnikowy charakter nie pozwalały na obiektywną ocenę zasadności wniosku, kwestie te (wraz z pozostałymi w/w wymienionymi) znalazły wyraz w skierowanym do skarżącej wezwaniu. Udzielenie na nie odpowiedzi umożliwiłoby ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości jej aktualnej kondycji finansowej i w przypadku potwierdzenia, że jest zła, na przyznanie prawa pomocy. Finansowanie tego prawa ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z innym postanowieniem tego Sądu (z dnia 16 lutego 2012 r. I FZ 18/12), wątpliwości co do sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej wskazujących na brak możliwości udzielenia żądanych informacji w zakreślonym 7-dniowym terminie należy wskazać, że nie są wiarygodne. Nie wymagały one podejmowania żadnych szczególnych i czasochłonnych działań w celu ich ustalenia, gdyż co do zasady, dotyczyły danych, które każda osoba w dotyczącym ją zakresie niewątpliwie posiada (chociażby w przybliżeniu). Dotyczyło to również pozyskania żądanych wyciągów z rachunków bankowych, które standardowo są dla klientów dostępne "od ręki", o ile wogóle nie są przesyłane na adres domowy lub strona nie ma do nich stałego dostępu przez internet. Abstrahując od powyższego, w związku z faktem uwzględnienia w całości w trybie autokontroli przez WINGiK zaskarżonej decyzji, jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ponownego zwrócenia uwagi wymaga sygnalizowana już w dodatkowym wezwaniu okoliczność, że ewentualne przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie rozciąga się na postępowanie prowadzone przez organy administracji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.