II SA/Rz 768/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...]. Po doręczeniu skarżącej sporządzonego na jej wniosek uzasadnienia wyroku, kolejnym pismem i załączonym do niego urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF zwróciła się ona o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując w jego uzasadnieniu na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej. Wg zawartego we wniosku oświadczenia M. W. zamieszkuje samotnie, utrzymując się z pobieranej emerytury w wysokości 1658 zł. miesięcznie (kwota netto). Wykazany przez nią majątek obejmuje murowany budynek o pow. mieszkalnej 46 m², budynek gospodarczy i 5-arową działkę. Na wymienione przez nią wydatki składają się koszty leczenia (300 – 350 zł./ m-c) oraz utrzymania znajdującego się wg oświadczenia w złym stanie technicznym domu (zakup ok. 3 t. węgla rocznie po ok. 770 zł./t, należność za energię elektryczną – ok. 90 zł./ m-c; wg załączonej kserokopii faktury za okres 25 listopada 2010 r. do 21 stycznia 2011 r. była to kwota 179,94 zł.). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 i 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. radcy prawnego lub adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, niezależnie od zakresu zgłoszonego żądania, wykazanie przesłanki od której uzależnione jest przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej. Dokonana na podstawie powyższych informacji ocena wniosku M. W. nie potwierdza jednak spełnienia przez nią warunku do przyznania prawa pomocy tak w zakresie całkowitym, jak i częściowym. W przypadku całkowitego prawa pomocy zaprzeczeniem braku możliwości poniesienia przez wnioskodawczynię jakichkolwiek kosztów postępowania jest opłacenie przez nią wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (odpowiednio 200 i 100 zł.). Wg utrwalonego w piśmiennictwie poglądu, prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, jak bezrobotni bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia - tak B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, s. 593; kryteriów tych skarżąca bez wątpienia nie spełnia, co tym samym wyklucza dopuszczalność przyznania jej takiego prawa pomocy. Odnośnie zagrożenia uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania skarżąca również w żaden sposób nie wykazała, czym miałby się on dla niej objawić i jakie jej uzasadnione potrzeby życiowe byłyby zagrożone w związku z wydatkowaniem środków na pokrycie kosztów postępowania. Uszczerbek ten dotyczy zagrożenia dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych jak żywność, koszy leczenia czy opłaty związane z utrzymaniem domu/ mieszkania, a nie braku możliwości pokrycia wszystkich normalnie ponoszonych wydatków. Wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada też stałe i do tego nie najniższe jak na jedną osobę źródło dochodów, jakim jest otrzymywana przez nią emerytura. Pobierane z tego tytułu środki pozostają do jej wyłącznej dyspozycji. Wobec wymienionych wydatków związanych z utrzymaniem domu (zakup opału i opłacenie należności za energię elektryczną), których rozliczenie w stosunku miesięcznym daje kwotę ok. 300 zł. i porównywalnych do nich wysokością kosztów leczenia, oznacza to, że na pokrycie pozostałych wydatków pozostaje jej kwota ok. 1 tys. zł. Wśród nich niewątpliwie najważniejsze i największe będą wydatki na zakup żywności, niemniej jednak ich odniesienie do tej kwoty i potrzeb jednej osoby pozwala stwierdzić, że nie będzie stało to na przeszkodzie do jednorazowego wygospodarowania przez wnioskodawczynię niezbędnych środków związanych z wniesieniem w sprawie skargi kasacyjnej, tj. ustanowieniem przez nią radcy prawnego lub adwokata z wyboru do jej sporządzenia i opłacenia wymaganego od niej wpisu w wysokości 100 zł. W związku z powyższym brak jest podstaw do wyłączenia z zastosowania wobec skarżącej wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, nawet jeżeli wiąże się to z potrzebą poczynienia przez nie pewnych oszczędności. Decydujące znaczenie ma rzeczywista możliwość poniesienia tych kosztów, która w przypadku M. W. jest całkowicie realna bez powodowania uszczerbku dla jej koniecznego utrzymania. Podkreślenie wymaga, że na podstawie analogicznych okoliczności dotyczących sytuacji materialno – finansowej wnioskodawczyni i na takim samym etapie postępowania sądowego, odmówiono jej już wcześniej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie II SA/Rz 304/08 (postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2009 r. – wniesione na nie przez M. W. zażalenie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I OZ 875/09). Także w sprawie II SA/Rz 269/09 WSA postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. odmówił jej ustanowienia adwokata – wniesione przez nią zażalenie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt I OZ 878/09. Porównanie obecnie złożonego przez skarżącą wniosku do jej wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy w w/w sprawach nie wskazuje, aby od tego czasu warunki życiowe skarżącej uległy istotnej zmianie. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Jego uwzględnienie tak w pełnym wnioskowanym przez nią zakresie jak i w jego części prowadziłoby do nadużycia instytucji prawa pomocy, która z racji finansowania ze środków publicznych poddana jest szczególnym wymaganiom, a które to nie zostały przez wnioskodawczynię spełnione. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.