II SA/Rz 821/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu Ł. L. prawa pomocy. Referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik Ł. L. do skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazał, że sprawa jest zawiła, a on nie posiada odpowiedniej wiedzy prawnej, co uniemożliwia mu pełną obronę przysługujących praw. Trudna sytuacja finansowa nie pozwala mu zaś na podjęcie współpracy z pełnomocnikiem z wyboru. Pokrycie wydatku na wynagrodzenie dla powyższego skutkowałoby bowiem uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym jego i rodziny. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerką oraz jednoroczną córką. Utrzymują się z uzyskiwanego przez partnerkę zasiłku w kwocie 860 zł oraz wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy wynoszącego 1800 zł. Skarżący podkreślił, że od 2005 r. choruje na cukrzycę insulinozależną, a w chwili obecnej podlega intensywnej insulinoterapii; koszt powyższego to 300 zł za jedno opakowanie. Majątek wnioskodawcy to: dom murowany o pow. 240 m.kw. dom drewniany – 100 m.kw. położone na działce o pow. 0,59 ha, dom – 90 m.kw. na działce 1 ar, a ponadto garaż, budynki gospodarcze (73 m.kw.) oraz pomieszczenia chłodnicze (40 m.kw.). Wnioskodawca jest także właścicielem dwóch samochodów tj. Stara z 2003 r. oraz DAF także z 2003 r. Natomiast partnerka skarżącego jest właścicielką domu mieszkalnego o pow. 180 m.kw. na działce 0,30 ha. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Postępowanie sądowe jest odpłatne, a wszelkie związane z nim koszty winny ponosić jego strony, na co wskazuje art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jest to reguła, od której ustawodawca wprowadził wyjątek w postaci instytucji prawa pomocy przewidując, że może być ono przyznane w całości bądź w części – art. 245 § 1 P.p.s.a. Najszersze granice obejmują w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. w zakres częściowego prawa pomocy wchodzi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. Skarżący Ł. L. ubiega się o pełne wsparcie, czego przesłanką, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe tylko prawo pomocy uwarunkowane jest niemożnością poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle jednoznacznego brzmienia tych przepisów niewątpliwe jest, że to wnioskujący o pomoc winien w sposób jak najbardziej pełny i rzetelny przedstawić wszelkie okoliczności świadczące o zachodzeniu w jego wypadku podstaw do odstąpienia od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Należy także zwrócić uwagę, że wobec finansowania prawa pomocy ze środków publicznych, okoliczności jego przyznania muszą być całkowicie jasne i nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że Ł. L. nie wykazał, by w jego przypadku zachodziła konieczność dofinansowania z budżetu Państwa. W pierwszej kolejności podnieść należy, że jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie jego wniosku nie ma podana w nim okoliczność w postaci zawiłości sprawy oraz braku posiadania przez stronę odpowiedniej wiedzy prawnej. Jedynym bowiem kryterium, w oparciu o które dokonuje się oceny przedmiotowego żądania to kryterium majątkowe. W dalszej kolejności podnieść należy, że prawo pomocy w najszerszym wymiarze przeznaczone jest dla osób ubogich, którym brak środków finansowych bądź też minimalna ich ilość uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżącego jako posiadającego wraz z partnerką stałych dochód, mającego zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe oraz będącego właścicielem kilku nieruchomości tak budynkowych, jak i gruntowych oraz samochodów do grupy takiej z pewnością zaliczyć nie można. Uwzględnienie zatem jego wniosku w pełnym zakresie stanowiłoby nadużycie przedmiotowej instytucji. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, brak jest także podstaw do wsparcia strony w mniejszych granicach. Trudno bowiem uznać, by potrzebowała go osoba mająca wraz z partnerką dość spory majątek nieruchomy – łącznie cztery domy, które przecież wymagają odpowiednich wydatków, by je utrzymać (podatek, ogrzanie). Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych sprawy strona prowadzi działalność gospodarczą, o czym nie wspomina we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie powołuje się na związane z tym straty, jednak znajdujące się w tych aktach dokumenty pokazują, że tak skarżący, jak i jego partnerka spłacają różnego rodzaju kredyty. Dysponują zatem stosownymi środkami finansowymi umożliwiającymi powyższe. W tym miejscu trzeba podkreślić, że zasadniczo wszelkie zobowiązania o cywilnoprawnych charakterze nie mogą korzystać z pierwszeństwa w spłacie przed należnościami publicznoprawnymi, a do tych ostatnich zaliczyć należy koszty postępowania sądowego Kwestia spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest bowiem indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.02.2012 r. II OZ 81/12 oraz z 3.06.2013 r. II FZ 281/13, publ.: www,nsa.gov.pl). Ponadto, wnioskodawca (w skardze) zwraca uwagę na prawdopodobny upadek jego "firmy", jednak należy podkreślić, że na chwilę obecną działalność ta nadal jest prowadzona. Akta sprawy wskazują także na posiadanie przez stronę dodatkowo (tj. oprócz tych podanych we wniosku) trzech innych jeszcze samochodów, których użytkowanie z pewnością generuje określone koszty. W świetle brzmienia powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy mogą być brane pod uwagę tylko wydatki niezbędne dla utrzymania siebie i rodziny. Do takich nie można co do zasady zaliczyć tych związanych z utrzymaniem samochodów, kilku nieruchomości (gdy potrzeby mieszkaniowe zaspokajane są tylko w jednej) oraz ze spłatą prywatnych zobowiązań finansowych. Z tych wszystkich względów uznano, że przedstawiona przez skarżącego, jak też wynikająca z akt sprawy jego sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa nie świadczy o potrzebie przyznania mu prawa pomocy. Dlatego też odmówiono stronie uwzględnienia jej żądania w jakiejkolwiek części, działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.