II SA/Rz 822/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-07-07

Skład orzekający: Ewa Partyka, Elżbieta Mazur - Selwa, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze było właściwe do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody w sprawie zastosowania ulgi w zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, czy organem właściwym był Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było właściwe do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody w sprawie zastosowania ulgi w zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 17 pkt 2 k.p.a. oraz art. 12 u.p.p.w.d., organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody w takich sprawach jest Minister Rodziny i Polityki Społecznej. Wydanie decyzji przez niewłaściwy organ stanowi wadę skutkującą stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i jednocześnie rozkładającą spłatę na raty. Wojewoda pierwotnie ustalił, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą za okres od maja do września 2017 r. jest nienależnie pobrane i zobowiązał do jego zwrotu. Skarżąca wniosła o umorzenie należności, powołując się na trudną sytuację materialną. SKO utrzymało w mocy decyzję Wojewody, uznając, że sytuacja skarżącej nie jest na tyle szczególna, aby uzasadniała umorzenie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc m.in. kwestię przyznania świadczenia z winy urzędnika i przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania ulgi w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Przedmiotem skargi K.R. (dalej jako: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako: "organ odwoławczy", "SKO" lub "Kolegium") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako: "organ I instancji" lub "Wojewoda") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zastosowania ulgi w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Stan sprawy przedstawia się następująco; Ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], Wojewoda działając na podstawie między innymi art. 11, art. 16, art. 25 ust. 1, ust 2 pkt 3, ust. 3, ust. 7-9, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm. – dalej: "u.p.p.w.d." lub "ustawa") oraz art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j, art. 11 ust. 3 lit. a, art. 67, art. 68 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 04.166.1 późn. zm.) ustalił, że świadczenie wychowawcze, które pobrała skarżąca za okres od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r. na dzieci M.R. i J.R. w kwocie 5000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami. Prośbę swą umotywowała trudną sytuacją materialno-bytową rodziny. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], Wojewoda działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej: "k.p.a") i art. 10, art. 11, art. 16, art. 20, art. 25 ust. 10, art. 28 u.p.p.w.d., w pkt I - odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości 5 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie; w pkt II – rozłożył kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na 30 rat, pod warunkiem dokonywania regularnych spłat; w pkt III – ustalił miesięczną wysokość rat. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji powołując się na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające podał, że skarżąca samotnie wychowuje dwóch synów w wieku 10 i 8 lat. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Po rozwodzie z mężem wróciła do domu rodzinnego, gdzie zajmuje z dziećmi jeden pokój z kuchnią i łazienką. Skarżąca jest w konflikcie z matką, dlatego nie może liczyć na pomoc finansową rodziców. Nie podejmuje pracy, gdyż dzieci nie miałyby zapewnionej opieki w czasie jej pobytu w pracy. Organ wskazał, że sytuacja materialno-bytowa rodziny jest trudna, skarżąca okresowo korzysta z pomocy GOPS w [...] w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, żywności oraz zasiłku celowego na zakup opału. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżąca nie wykazała posiadania nieruchomości i ruchomości. Na miesięczny dochód rodziny składają się alimenty w wysokości 1400 zł, natomiast regularne miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 535 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewoda uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia prośby skarżącej. Wskazał, że w rodzinie nie zachodzą szczególne przesłanki, przemawiające za umorzeniem kwoty takie jak ubóstwo, niepełnosprawność, długotrwała choroba członka rodziny. Organ podkreślił, że wiek jak i zdolność do zarobkowania skarżącej pozwalają przypuszczać, iż w przyszłości podejmie ona zatrudnienie i poprawi sytuację finansową rodziny. Natomiast biorąc pod uwagę fakt, że jednorazowa spłata nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zbytnio obciążyłaby budżet rodziny, organ postanowił rozłożyć spłatę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na raty. Skarżąca nie zgodziła się z wydaną decyzją i w ustawowym terminie wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że przyznanie jej świadczenia było wynikiem błędu urzędnika, za które ona nie ponosi odpowiedzialności. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r., SKO działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. 2018 r. poz. 570), art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 10, art. 11, art. 16, art. 20, art. 25 ust. 10, art. 28 u.p.p.w.d., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sama tylko trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń wychowawczych. Chodzi więc o sytuacje nadzwyczajne, których nie sposób przewidzieć przy dochowaniu nawet najwyższej staranności, sytuacje nagłe, niespodziewane. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody, że taka szczególna sytuacja nie zachodzi w odniesieniu do skarżącej. Natomiast odnosząc się do zarzutów skarżącej Kolegium wskazało, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, zobowiązana jest do ich zwrotu, jeżeli była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca podniosła, że świadczenie wychowawcze zostało jej przyznane przez organ administracji publicznej, a zatem pobierała je należnie. Wskazała, że były mąż, z którym jest rozwiedziona, jest i był zatrudniony w okresie pobierania przez nią świadczenia na terenie [...]. Wyjaśniła, że nie wiedziała, iż w takiej sytuacji prawo do wypłaty świadczenia przysługuje instytucji niemieckiej. Podniosła, że nie pobierała świadczeń pieniężnych z [...]. Skarżąca zaznaczyła, że jest w trudnej sytuacji finansowej, sama wychowuje dwójkę synów w wieku szkolnym, w związku z czym nie może podjąć pracy zarobkowej. Ponadto skarżąca uważa, że prawo nie powinno działać wstecz, w związku z czym sprawa powinna ulec przedawnieniu, jak również, że zwrotem świadczenia powinna zostać obciążona instytucja samorządowa, która wydała niewłaściwą decyzję. W odpowiedzi na skargę SKO podało, że nie wnosi ona żadnych nowych okoliczności w sprawie, zatem brak jest podstaw do zmiany stanowiska organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Kontrola ta odbywa się w określonej kolejności, przy czym badanie czy nie zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji odbywa się na pierwszym etapie, a w razie stwierdzenia takiej okoliczności dalsza kontrola nie jest już dokonywana. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a., wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Przedmiotem kontrolowanej sprawy było zastosowanie ulgi w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Najpierw ostateczną i prawomocna decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Wojewoda odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 maja do 30 września 2017 r. na dwoje dzieci. Decyzja ta zapadła po uchyleniu przez Wójta Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. decyzji własnej z dnia [...] maja 2017 r. Następnie ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Wojewoda [...]: I. ustalił, że świadczenie wychowawcze, które pobrała skarżąca za okres od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r. na dzieci M. i J. w kwocie 5 000 zł jest świadczeniem wychowawczym nienależnie pobranym, II. zobowiązał skarżąca do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wojewoda powyższą decyzję wydał jako organ właściwy wobec stwierdzenia, że ojciec dzieci był zatrudniony na terenie [...] i zachodziła konieczność koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca jej nie zaskarżyła ale złożyła wniosek o umorzenie tej należności, czym zainicjowała kontrolowane postępowanie. Wreszcie kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Wojewoda rozpatrzył wniosek skarżącej o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia ustalonego decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Nr [...]. Zgodnie z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W decyzji I instancji z dnia [...] lutego 2021 r., znak [...] Wojewoda pouczył stronę, że przysługuje od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Strona zastosowała się do tego pouczenia, a wniesione przez nią odwołanie zostało przekazane do rozpoznania przez ww organ. W niniejszej sprawie kluczowa okazała się kwestia właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego – jako organu II instancji do rozpoznania w zaskarżonej decyzji odwołania, które skarżąca złożyła od decyzji Wojewody z [...] lutego 2021 r. odmawiającej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, którą jednocześnie rozłożono tę należność na raty określając ich wysokość i termin zapłaty. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z ogólną regułą, wynikającą z art. 17 pkt 2 k.p.a., organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do wojewodów - właściwi w sprawie ministrowie. Należy również zauważyć, że właściwość wojewody w sprawach dotyczących świadczenia wychowawczego wynika z art. 11 u.p.p.w.d. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 u.p.p.w.d., wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Szczegółową regulację, dotyczącą sposobu realizacji przez wojewodę kompetencji w sprawach związanych z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego –zawiera art. 16 u.p.p.w.d. Art. 16 ust. 7 ustawy przewidywał, że po wydaniu przez organ właściwy decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie – to wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego, zgodnie z art. 11 ustawy w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie, zgodnie z art. 16 ust. 10 u.p.p.w.d., wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 2 pkt 3 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze jest świadczeniem nienależnie pobranym. Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, Wojewoda decyzją z [...] listopada 2019r. – odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci w okresie od 1 maja 2017r. do 30 września 2017r. Decyzja ta stała się ostateczna i w wyniku tego Wojewoda, po wszczęciu postępowania w sprawie, decyzją z [...] czerwca 2020r. ustalił po pierwsze, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą w okresie od 1 maja 2017r. do 30 września 2017r. na dwoje dzieci jest świadczeniem nienależnie pobranym. Po drugie Wojewoda w ww. decyzji zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 5.000 zł wraz z odsetkami za opóźnienie. Decyzja ta nie została zaskarżona. Właściwość Wojewody do rozpoznania sprawy zastosowania ulgi przy zwrocie nienależnego świadczenia jest dalszą konsekwencją właściwości, którą wyżej opisano, a to wobec zacytowanego art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. W ocenie Sądu organem właściwym do rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Wojewody z [...] lutego 2021r. jest jednakże Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Żaden bowiem przepis ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera szczegółowej regulacji, która wprost określałaby organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody i tym samym przewidywałaby odstępstwo do ogólnej zasady, wynikającej z art. 17 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, organem takim jest właściwy minister. Ustawa zawiera natomiast przepis art. 12 ust. 1 zgodnie z którym, minister właściwy do spraw rodziny jest władzą właściwą oraz instytucją łącznikową w zakresie świadczenia wychowawczego w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisu, który w niniejszej sprawie określałby w sposób szczególny organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody nie zawiera również art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428, dalej ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy, w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2020r., sygn. I OW 124/20 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że przepis art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczy jedynie spraw zainicjowanych wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych złożonym przed dniem 1 stycznia 2019 r. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest natomiast ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, lecz ulga przewidziana w art. 25 ust. 10 tej ustawy, dotycząca zwrotu wypłaconego skarżącej świadczenia uznanego za nienależnie pobrane, co do którego skarżąca została zobowiązana do zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie. W kwestii właściwości nie ma tutaj znaczenia okoliczność, że decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane stanowi konsekwencję wcześniej wydanej decyzji o odmowie przyznania świadczenia, a zastosowanie ewentualnych ulg odbywa się dopiero na kolejnym etapie po ustaleniu, że dane świadczenia są świadczeniem nienależnie pobranym. Ścisłe powiązanie tych rodzajów decyzji nie zmienia faktu, że mamy do czynienia z odrębnymi postępowaniami administracyjnymi. Pierwsze z nich, dotyczące ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, zainicjowane wnioskiem z 4 maja 2017 r. (a więc przed 1 stycznia 2019 r.), zostało już zakończone decyzją z [...] listopada 2019 r. i nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Drugie, odnoszące się do uznania świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu wraz z odsetkami zostało rozstrzygnięte w I instancji decyzją Wojewody z [...] czerwca 2020 r. Nr [...]. Wykładnia literalna art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej nie budzi wątpliwości. Przepis ten w sposób wyraźny i jednoznaczny odwołuje się jedynie do spraw "z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego", nie zaś do spraw dotyczących uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Przeciwko odmiennej interpretacji art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej przemawia również porównanie treści kolejnych ustępów, zawartych w art. 24 ustawy zmieniającej. Gdyby przepis art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej miał dotyczyć wszystkich spraw odnoszących się do świadczeń wychowawczych, w tym spraw w przedmiocie uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu, czy tez rozstrzygających wniosek o zastosowanie ulg przy zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, ustawodawca posłużyłby się zwrotem ogólnym, którego użył w art. 24 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej, tj. "w sprawie [sprawach] świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego". Nie byłoby w jednej ustawie różnych zwrotów na oznaczenie tych samych kategorii spraw. Zatem wobec braku wprowadzenia odstępstwa od reguły wynikającej z art. 17 pkt 2 k.p.a. należało w niniejszej sprawie, dotyczącej zastosowania ulgi przy zwrocie świadczeń uznanych za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu zastosować art. 17 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. W sprawie tej właściwym jest Minister Rodziny i Polityki Społecznej, stosownie do art. 12 u.p.p.w.d. W konsekwencji brzmienie art. 25 ust. 10 ustawy i brak przepisu przewidującego w takiej sprawie inną niż wyżej przedstawiona ogólna właściwość należało uznać, że SKO – wydało zaskarżoną decyzję nie będąc właściwym organem odwoławczym w sprawie, naruszając w ten sposób art. 17 pkt 2 k.p.a., jak również art. 19 k.p.a., zgodnie z którym, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. To zaś powoduje, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższe stwierdzenie powodowało konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jak wcześniej wskazano w niniejszej sprawie skarżąca, zgodnie z wadliwym pouczeniem zawartym w decyzji Wojewody z 5 lutego 2021 r., wniosła odwołanie za pośrednictwem Wojewody do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W związku z powyższym Kolegium mając na uwadze treść art. 19 k.p.a. powinno zastosować art. 65 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli organ administracji publicznej, do którego zostało wniesione podanie jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie, a podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Już na etapie otrzymania jakiejkolwiek korespondencji, w tym przypadku odwołania, jego adresat – w niniejszej sprawie Kolegium powinien był dokładnie rozważyć swoją właściwość, mając na uwadze zasadę praworządności określoną w art. 6 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r. sygn. I GSK 160/18; z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. I OSK 332/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. VI SA/Wa 229/18 - wszystkie orzeczenia dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniesienie odwołania do organu niewłaściwego, nie może powodować dla skarżącej negatywnych konsekwencji, zwłaszcza z uwagi na błędne pouczenie, zawarte w decyzji Wojewody z [...] lutego 2021r. Zatem w niniejszej sprawie organ niewłaściwy – SKO w [...] powinno odwołanie skarżącej przekazać organowi właściwemu – Ministrowi Rodziny i polityki Społecznej. Z przedstawionych wyżej względów, uznając, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą kwalifikowaną w związku z naruszeniem przez Kolegium przepisów o właściwości Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło