II SA/Rz 824/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-08-17
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Joanna Zdrzałka, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego może zostać wydana, gdy osoba opuściła miejsce zamieszkania z powodu konfliktu małżeńskiego i agresywnego zachowania współmałżonka, mimo braku podjęcia przez nią działań prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu?Ratio decidendi
Decyzja o wymeldowaniu może zostać wydana, nawet jeśli osoba opuściła miejsce pobytu stałego z powodu przymusu psychicznego lub fizycznego, pod warunkiem, że nie podjęła ona w odpowiednim czasie skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Ewidencja ludności ma na celu odzwierciedlenie rzeczywistego stanu faktycznego, a utrzymywanie fikcji pobytu jest sprzeczne z tym celem.Stan faktyczny
L. N. została wymeldowana z pobytu stałego decyzją Wójta, utrzymaną w mocy przez Wojewodę, z powodu opuszczenia domu rodzinnego najpóźniej we wrześniu 2019 r. z powodu rozpadu pożycia małżeńskiego. Mimo że skarżąca twierdziła, iż opuszczenie domu było spowodowane agresywnym zachowaniem męża i miała na celu zapewnienie bezpieczeństwa sobie i dzieciom, organy uznały, że nie podjęła ona skutecznych kroków prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu, a jej centrum życiowe przeniosło się do wynajmowanego mieszkania. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błędy w ustaleniach faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - skargę oddala -
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Wojewoda - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 35 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.), określanej w dalszej części jako "u.e.l." - po rozpatrzeniu odwołania L. N. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego w miejscowości [...] ul. [....].
Wojewoda wskazał, że własność nieruchomości, której częścią składową jest budynek mieszkalny przy ul. [...] w [...] przysługuje K. N.. L. N. mieszkała wraz z mężem K. N. i dziećmi we wskazanym domu, zaś wyprowadziła się z niego najpóźniej w dniu 3 wrześniu 2019 r. z powodu rozpadu pożycia małżeńskiego. Następnie, zamieszkała w lokalu przy [...] w [...]. Obecnie zaś mieszka w [...] w wynajętym lokalu przy ul. [...]. Organ podniósł, że L. N. nigdy ponownie nie zamieszkała w budynku przy ul. [...] w [...]. Przyjeżdżała tam żeby zabierać swoje rzeczy. Rzeczy, których nie zabrała mąż spakował i umieścił w budynku przy ul. [...] w [...], o czym poinformował zainteresowaną. We wrześniu 2020 L. N. przyjechała na posesję przy ul. [...] w [...] wraz z pracownikami Agencji Ochrony [...] spółki z o.o. w [....]. Były wtedy robione zdjęcia i filmy w domu. Po opuszczeniu domu przez wymienioną jej mąż wymienił zamki. L. N. nie posiada kluczy do tych nowych zamków. Nie ponosi także kosztów utrzymania budynku. Wojewoda zauważył też, że obecnie w Sądzie Okręgowym w [...] toczy się sprawa z powództwa K. N. przeciwko L. N. o rozwód, w której pozwana wniosła pismo o eksmisję K. N. z domu przy ul. [...] w [...] uzasadniając to tym, że jej mąż psychicznie i fizycznie się nad nią znęcał. Poza tym, w styczniu 2021 r. w Sądzie Rejonowym w [...] toczyło się postępowanie karne, oznaczone sygnaturą akt [...], przeciwko K. N. oskarżonemu o uszkodzenie ciała L. N. i groźby karalne. W sprawie tej został złożony wniosek o orzeczenie w stosunku do oskarżonego środka karnego w postaci nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną. Poza tym, w 2020 r. K. N. wniósł do Sądu Rejonowego w [...] prywatny akt oskarżenia, zarzucając, że L. N. dwukrotnie go znieważyła i raz naruszyła jego nietykalność cielesną. Organ podkreślił, że L. N. nigdy nie wniosła do sądu powszechnego powództwa posesoryjnego przeciwko K. N. o przywrócenie jej naruszonego posiadania budynku przy ul. [...] w [...]. Organ wskazał, że powyższy stan faktyczny ustalony został na podstawie zeznań L. N., K. N. i wyjaśnień R. N. oraz dokumentów. Wojewoda ocenił natomiast, że zeznania K. S., I. P. oraz A. P. maja drugorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ osoby te nie były domownikami budynku przy ul. [...] w [...] i w związku z tym ich wiedza jest mniejsza od wiedzy L. N. i K. N. Ponadto, analiza ich zeznań wskazuje, że świadkowie ci zeznają o zdarzeniach, które wcześniej były już opisywane w zeznaniach stron.
Przechodząc do oceny wskazanych okoliczności Wojewoda podniósł, że dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy znaczenie ma, czy L. N. opuściła w rozumieniu art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. swoje miejsce pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...]. Wojewoda podkreślił, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę, która nie dopełniła obowiązku wymeldowania się jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter stały i jest dobrowolne. Nie może ono być wynikiem bezprawnych działań i zachowań innych osób. Przyjmowane jest także stanowisko, że zasadne jest wymeldowanie osoby, która rezygnuje z dochodzenia swoich praw do lokalu lub budynku, na przykład nie występując w odpowiednim czasie z powództwem posesoryjnym. L. N. nie mogłaby już skutecznie wytoczyć tego rodzaju powództwa przeciwko K. N., ponieważ upłynął roczny termin przewidziany do jego dochodzenia, liczony od dnia 3 września 2019 r.
Wojewoda zauważył, że przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że L. N. opuściła w rozumieniu art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. swoje miejsce pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...]. Opuściła ona wspomniany budynek z powodu rozpadu pożycia małżeńskiego z K. N., do czego przyczyniło się jego agresywne zachowanie. Zdaniem organu, powoływanie się przez odwołującą się na zastosowane przez nią środki prawne takie jak wniosek o eksmisję K. N. z domu przy ul. [...] w [...] czy wniosek o nakazanie opuszczenia przez K. N. przedmiotowego domu nie może być uznane za argument przemawiający przeciwko jej wymeldowaniu. Przepisy prawa nie obligują bowiem organu odwoławczego orzekającego w niniejszej sprawie meldunkowej do oczekiwania na wydanie przez sądy powszechne prawomocnego wyroku rozwodowego i prawomocnego wyroku karnego. Poza tym, wyniki tych spraw sądowych są zdarzeniami przyszłymi i niepewnymi. W ocenie Wojewody, fakt wymiany zamków w wyżej wymienionym domu w [...] również jest bez znaczenia, ponieważ to nie wymiana zamków była przyczyną opuszczenia tego domu przez L. N. Nastąpiła ona już po opuszczeniu przez odwołującą się domu przy ul. [...] w [...].
L. N. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie:
przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj. art. 35 w zw. z art. 33 ust. 1 u.e.l. poprzez niezasadne uznanie, że w sprawie zaszły przesłanki prawne i faktyczne, uzasadniające wydanie decyzji o jej wymeldowaniu i w konsekwencji uznanie, że dobrowolnie i trwale opuściła miejsce pobytu stałego, podczas gdy prawidłowa ocena i analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie miało charakteru dobrowolności i trwałości, bowiem została zmuszona do tego wobec agresywnego i nagannego zachowania K. N. względem niej i ich wspólnych córek, a jej decyzja o opuszczeniu lokalu była podyktowana wyłącznie potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa i spokoju sobie i małoletnim dzieciom,
przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj. art. 33 ust. 1 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dla uznania legalności decyzji organu I instancji o wymeldowaniu zasadnicze znaczenie ma faktyczne opuszczenie lokalu przez nią bez jednoczesnego dostatecznego zbadania współistniejącej przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, a w konsekwencji nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób uzasadniający przyjęcie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny,
naruszenie przepisów K.p.a., mających wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza zeznań jej, R. N. i K. S. oraz pominięcie dowodów w postaci dokumentów przedłożonych przez nią, co doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego sprawy polegającego na uznaniu przez organy, że dobrowolnie wyprowadziła się z domu, nie uzewnętrzniła woli powrotu do tego lokalu, faktycznie nie zamieszkuje pod adresem w miejscowości [....] i nie koncentruje w nim interesów życiowych, co wskazuje na trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego.
Skarżąca zarzuciła także:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wyprowadziła się z domu w miejscowości [...], ul. [...] z powodu rozpadu pożycia małżeńskiego, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że powodem opuszczenia w/w lokalu było agresywne i naganne zachowanie męża i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i spokoju sobie i małoletnim dzieciom,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym przyjęciu, że zeznania K. S. jako osoby niebędącej jej domownikiem mają drugorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy dla ustalenia braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu zasadnicze znaczenie ma ustalenie faktu niepogodzenia się przez nią z obecną sytuacją i czynienia szeregu starań zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego (powrotu do miejsca swojego dotychczasowego pobytu stałego), a ustalenie tego faktu wymaga uzyskania szerszej perspektywy chociażby w zakresie działań odnoszących się do prób powrotu do miejsca swojego stałego pobytu, które były podejmowane przez nią po opuszczeniu domu,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że dowody z dokumentów w postaci wniosku o eksmisję K. N. oraz wniosek o opuszczenie przez wymienionego lokalu złożony w sprawie karnej, powoływane jako dowody przemawiające przeciwko jej wymeldowaniu nie mogą stanowić argumentu w sprawie, gdyż przepisy nie obligują organu II instancji w sprawach meldunkowych do oczekiwania na wydanie przez sądy powszechne prawomocnego wyroku rozwodowego i prawomocnego wyroku karnego, podczas gdy dowody z w/w dokumentów zmierzały do wykazania, że opuszczenie przez nią miejsca jej stałego pobytu miało charakter przymusowy, a uzasadnione było okolicznościami na podstawie których wniosek o eksmisję i orzeczenie obowiązku opuszczenia lokalu stały się zasadne, tj. agresywnego i nagannego zachowania K. N. względem niej i ich wspólnych małoletnich córek,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że fakt wymiany zamków w domu przy ul. [...] w [...] nie ma znaczenia w sprawie, gdyż to nie wymiana zamków była przyczyną opuszczenia w/w lokalu przez nią, podczas gdy prawidłowa ocena faktu wymiany zamków przez K. N. w domu przy ul. [...] w [...] powinna doprowadzić organy do wniosku, że fakt ten uniemożliwił powrót do miejsca swojego stałego pobytu wobec niepogodzenia się z sytuacją przymusowego opuszczenia w/w lokalu i czynienia szeregu starań zmierzających do przywrócenia poprzedniego stanu faktycznego,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym przyjęciu, że jedynie fakt wystąpienia z powództwem posesoryjnym do sądu powszechnego przeciwko właścicielowi nieruchomości będącej miejscem stałego pobytu przesądza o fakcie uzewnętrznienia woli powrotu do miejsca stałego pobytu, podczas gdy automatyczne stosowanie takiej kwalifikacji nie jest uzasadnione bez względu na okoliczności danej sprawy, a organy prowadzące postępowanie o wymeldowanie winny przede wszystkim ustalić, czy osoba która opuściła lokal zrobiła to dobrowolnie i czy podejmowane przez nią działania wskazują na to, że nie pogodziła się z faktem konieczności opuszczenia lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania oceniał nie tylko powód opuszczenia przez L. N. budynku przy ul. [...] w [...], ale także fakt, że wymieniona nie mieszka już tam około półtora roku.
W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2021 r. K. N. wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaznaczył, że skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego, którego dotyczy sprawa, co przyznała w toku postępowania rozwodowego. W sprawie o podział majątku dorobkowego wniosła ona o przyznanie jemu domu w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jednym z dopuszczalnych przedmiotów kontroli sądowej jest decyzja administracyjna, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Kontrolując taki akt sąd stosuje kryterium legalności, a zatem zgodności z prawem materialnym i procesowym, do czego zobowiązuje go art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Sprzeczność z przepisami prawa stanowi przesłankę eliminacji decyzji z obrotu prawnego tylko wówczas, kiedy mieści się ona w kręgu naruszeń, o których mowa w art. 145 P.p.s.a. Sąd uchyla więc decyzję w całości lub w części, kiedy stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1).
Analiza zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją postępowania doprowadziła do konkluzji o niezasadności skargi, co skutkowało oddaleniem tej skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Kwestionowanym rozstrzygnięciem Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w miejscowości [...] ul. [...].
Jak wynika z brzmienia art. 24 u.e.l., obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (ust. 1). Obowiązek ten polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (pkt 1), jak też wymeldowaniu się z każdego z tych miejsc (pkt 2). W świetle art. 33 ust. 1 u.e.l., wymeldować się obowiązany jest obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu. Przy czym, wedle art. 25 ust. 1 u.e.l., pobyt stały to zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Natomiast pobyt czasowy to, w świetle art. 25 ust. 2 u.e.l., przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem.
Wymeldowanie się następuje bądź w formie pisemnej na formularzu bądź w formie dokumentu elektronicznego, czy też poprzez zameldowanie się w nowym miejscu pobytu (art. 33 ust. 2 u.e.l.).
Rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oparto o art. 35 u.e.l., zgodnie z którym, organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której dany obywatel polski zamieszkuje wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania tego obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Jak zatem wynika z treści ostatnio powołanego przepisu, przesłanki wydawanej na jego podstawie decyzji są dwie tj. opuszczenie miejsca pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Jeśli obydwie zaistnieją w warunkach danej sprawy, wówczas organ zobligowany jest do orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Istotne jest więc, by dana osoba, której wymeldowanie dotyczy nie przebywała fizycznie od dłuższego już czasu w miejscu swojego zameldowania, lecz skoncentrowała swoje interesy życiowe w nowym miejscu. Innymi słowy, chodzi o zerwanie związków z dotychczasowym miejscem pobytu. Przy czym, w świetle bardzo bogatego w tym zakresie i ugruntowanego orzecznictwa sądowego, opuszczenie miejsca stałego pobytu musi być trwałe i dobrowolne. Co ważne, owa dobrowolność nie zawsze jednak musi wiązać się ze swobodnym podjęciem przez daną osobę decyzji o przeniesieniu centrum swoich spraw w nowe miejsce. Dopuszcza się zatem sytuacje, kiedy wymeldowanie orzekane jest także wobec osoby, która z powodu przymusu psychicznego czy fizycznego opuściła określone miejsce. Możliwe jest to jednak wówczas, kiedy nie podjęła stosownej czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkania w poprzednio zajmowanym lokalu lub też podjęta czynność okazała się bezskuteczna. Powiązanie zatem przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma tylko takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W konsekwencji, za dobrowolne opuszczenie mieszkania należy uznać także taką sytuację, kiedy osoba usunięta z mieszkania lub zmuszona do odejścia nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu lub środki te nie będą skuteczne prawnie [por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego: z 20.05.2016 r. II OSK 2065/14, z 17.07.2020 r. II OSK 392/20, z 16.12.2020 r. II OSK 1609/18].
W tym miejscu należy jeszcze podkreślić, że ewidencja poprzez zameldowanie czy wymeldowanie ma na celu rejestrację określonego stanu faktycznego. Tym samym, ma ona odzwierciedlać rzeczywistą sytuację faktyczną. Chodzi zatem o rejestrację danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, a nie podtrzymywanie fikcji przebywania w określonym lokalu. Kwestia meldunku nie wpływa w jakikolwiek sposób na tytuł prawny do lokalu, a ewentualne spory w tym ostatnim zakresie rozstrzygają sądy powszechne.
Rozpoznające sprawę organy ustaliły, że L. N. wraz z dziećmi i mężem K. N. mieszkali w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w [...], stanowiącym własność K. N. Z uwagi na rozkład pożycia małżeńskiego skarżąca wyprowadziła się z powyższego miejsca pobytu, co nastąpiło najpóźniej w dniu 3 września 2019 r. Następnie, zamieszkała w najętym mieszkaniu przy ul. [....] w [...], a obecnie nadal mieszka w tym mieście z tym, że przy ul. [...] w mieszkaniu, które najmuje. Po wyprowadzce skarżąca przyjeżdżała do domu w [...] celem zabrania swoich rzeczy. Te, które pozostały, jej mąż spakował i umieścił w budynku w [...] przy ul. [...], o czym poinformował żonę. W jakiś czas po wyprowadzeniu się z domu w [...] K. N. wymienił zamki w drzwiach, do których L. N. nie posiada kluczy. Nie ponosi ona też kosztów utrzymania przedmiotowego obiektu.
Organy ustaliły także, iż strony są ze sobą skonfliktowane. Przed sądami toczą się między nimi różne postępowania tj. o rozwód, o uszkodzenie ciała i groźby karalne wobec L. N. oraz o znieważenie K. N.
Powyższe okoliczności ustalone zostały przez organy na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, jak też zeznań tj. głównie skarżącej, jej męża i jednej z córek – R. N.
W ocenie Sądu, wskazany wyżej stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo, a wynika on – jak już wyżej zaznaczono – z zeznań osób najbardziej zorientowanych w sytuacji tj. skarżącej, jej męża i córki. Przy czym, część okoliczności potwierdzają także przesłuchani świadkowie tj. K. S., A. P. i I. P. Nie ulega więc wątpliwości, że L. N. najpóźniej 3 września 2019 r. opuściła dom mieszkalny położony przy ul. [...] w [...]. Okoliczność ta wynika z wniosku o wymeldowanie wymienionej, jak też została przyznana przez nią w trakcie przesłuchania w dniu 16 listopada 2020r. Potwierdzają ją również zeznania K. N., jego siostry A. P., a także córki R. N. Wymiana zamków w powyższym obiekcie nie poprzedziła tej czynności, bowiem nastąpiła już po opuszczeniu domu w [...] przez skarżącą, a zatem słusznie Wojewoda zwrócił uwagę, że to nie ona stanowiła przyczynę wyprowadzenia się. Przyczyną tą był rozkład pożycia małżeńskiego. Nie negując, że rozkład ten wiązał się z używaniem względem skarżącej przymusu psychicznego czy fizycznego (na kwestię tę oprócz zeznań skarżącej wskazują także zeznania R. N.), to okoliczność ta nie może zmienić rozstrzygnięcia w sprawie. W świetle bowiem powołanego wyżej, a jednolitego orzecznictwa sądowego, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. należy traktować sytuację, kiedy osoba zameldowana dotychczas pod danym adresem została w istocie zmuszona do znalezienia sobie nowego miejsca pobytu, lecz we właściwym czasie nie skorzystała ze środków prawnych umożliwiających jej powrót do poprzedniego lokalu. Organ administracji zobowiązany jest więc do wydania decyzji o wymeldowaniu nawet wtedy, kiedy sam powód opuszczenia lokalu nie miał faktycznie charakteru dobrowolnego, jednak będące następstwem powyższego trwałe przeniesienie swojego centrum życiowego w inne miejsce nie łączyło się z podjęciem czynności prawnej zmierzającej do odzyskania możliwości zamieszkania w opuszczonym lokalu. Skarżąca zarzuciła niezasadne przyjęcie, że jedynie okoliczność w postaci wystąpienia z powództwem posesoryjnym przesądza o fakcie uzewnętrznienia woli powrotu do poprzedniego miejsca pobytu, co w uwarunkowaniach sprawy nie jest uzasadnione, bowiem czyniła ona starania o powrót. Odnosząc się do tego stwierdzenia należy wskazać, że podejmowane przez skarżącą czynności wcale nie świadczyły o takiej woli powrotu. Po wyprowadzce z domu w [...] przyjeżdżała ona tam bowiem jeszcze celem zabrania swoich rzeczy do nowego miejsca pobytu, na co wskazują zeznania K. N. i jego siostry A. P. Nie ponosiła żadnych kosztów utrzymania tego domu. Ponadto, złożony przez nią w toku postępowania rozwodowego wniosek o eksmisję czy w toku postępowania karnego wniosek o orzeczenie w stosunku do męża środka karnego w postaci nakazu opuszczenia lokalu nie wskazywały na chęć wrócenia do domu w [...], a pokazywały tylko zamiar usunięcia z tego miejsca męża, z którym pozostaje w konflikcie. Powództwo posesoryjne jest środkiem, z którego można skorzystać w razie utraty posiadania w celu jego odzyskania. Jak stanowi art. 344 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020r. poz. 1740) roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń przysługuje tylko w ograniczonym czasie, a mianowicie w ciągu roku od chwili naruszenia. Przy rozstrzyganiu w przedmiocie wymeldowania istotne znaczenie ma cel ewidencji ludności, którym jest zobrazowanie aktualnego stanu faktycznego. Sprzeczne z tym celem jest utrzymywanie fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam w rzeczywistości nie mieszka. Istotne jest więc, by do takiej zgodności rejestracji ze stanem istniejącym doprowadzić możliwie szybko. Wskazane powództwo jest środkiem, który w jednoznaczny sposób przesądza o woli osoby z nim występującej.
Ponadto, w sprawie niniejszej należy jeszcze zwrócić uwagę na fakt, że L. N. umowę najmu lokalu mieszkalnego w [....] przy ul. [...] zawarła dnia 24 lipca 2019 r., a zatem znacznie przed przyjętą przez organy datą opuszczenia przez nią w domu w [...], co wskazuje na planowaną wyprowadzkę i czynienie do niej stosownych przygotowań.
Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że tak Wójt Gminy [...], jak i Wojewoda [...] zgromadzili wystarczający dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, w oparciu o który możliwe było ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Okoliczności te organy prawidłowo oceniły i dokonały właściwej interpretacji prawa materialnego, co doprowadziło do wydania odpowiadających prawu decyzji.
Stąd też złożona skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło