II SA/Rz 825/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o dokonanie wykładni uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 825/10 uchylającego zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych w operacie ewidencji gruntów - p o s t a n a w i a - odmówić wykładni uzasadnienia wyroku. Sygn. II SA/Rz 825/10 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 825/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej jako WSA) w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako WINGiK) z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych w operacie ewidencji gruntów i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...]. Wyrok stał się prawomocny od dnia 27 czerwca 2012 r. Wnioskiem z dnia 15 marca 2013 r. WINGiK zwrócił się o dokonanie wykładni tego wyroku. Podniósł, że z uwagi na fakt, że w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] nie została uchylona w całości, lecz tylko w części (tj. odnośnie działki nr 261), wątpliwości organu budzi stanowisko WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r., aby postępowanie modernizacyjne toczyło się w stosunku do wszystkich działek tworzących obręb geodezyjny, a nie jednej działki, czy niektórych działek. Ponieważ w obrocie prawnym funkcjonują zarówno decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2002 r., jak i zaistniały nowe stany prawne dotyczące wielu działek ewidencyjnych wchodzących w skład tego obrębu, zachodzi wątpliwość, czy koniecznym jest powtórzenie prac modernizacyjnych całego obrębu [...]. Organ wskazał, iż w związku ze stanowiskiem WSA w Rzeszowie zawartym w wyrokach z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 411/09 i z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 825/10, Prezydent Miasta [...] może zarządzić powtórzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obrębie [...], na obrębie [...] (stanowiącym część obrębu [...]) lub na obrębie [...] (stanowiącym działkę nr 15/1 wchodzącą w skład obrębu [...]). Dodatkowo organ zwrócił uwagę na ekonomiczny aspekt sprawy. We wniosku organ wskazał, że wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz411/09 o oddaleniu skargi, swym zakresem obejmował tylko decyzję WINGiK z dnia [...] marca 2009 r. dotyczącą działki nr 261. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd nie stwierdził uchybień proceduralnych w postępowaniu prowadzonym przez WINGiK. W związku z powyższym, organ II instancji nie traktował poglądu Sądu wyrażonego w uzasadnieniu tego wyroku, dotyczącego wadliwości decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] jako zalecenia co do dalszego postępowania. Konkludując podał, że zachodzi konieczność dokonania wykładni wyroku, z uwagi na wątpliwości związania organu oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r., a także sposobem jego wykonania. WSA w Rzeszowie pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wezwał WINGiK o sprecyzowanie, czy wniosek o wykładnię dotyczy wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 825/10, czy też uzasadnienia tegoż wyroku. W odpowiedzi organ wyjaśnił, że wniosek o wykładnię dotyczy w/w wyroku w związku z jego uzasadnieniem. W szczególności podał, że zachodzi pytanie czy objęty wykładnią wyrok Sądu oraz uprzedni wyrok z dnia 19 listopada 2009 r. odnoszą się do decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. i decyzji WINGiK z dnia [...] marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje; Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.), sąd który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Podnieść należy, że dokonać wykładni wyroku może wyłącznie sąd, który wydał ten wyrok. Dokonanie wykładni wyroku nie jest ograniczone żadnym terminem. Jej przedmiotem może być zarówno wyrok prawomocny, jak i nieprawomocny. Potrzeba wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a wykładnia ma na celu wyjaśnienie wątpliwości, jakie mogą powstać przy wykonywaniu wyroku, bądź też co do innych skutków orzeczenia, np. zakresu powagi rzeczy osądzonej (por. również postanowienie NSA z 26 lipca 2001 r., II SAB 57/98, Lex nr 75533 i postanowienie NSA z 29 czerwca 2007 r., II FZ 294/07, LexPolonica nr 1809686). Przyjmuje się, że przepis art. 158 P.p.s.a. znajduje zastosowanie zarówno co do wykładni wyroku jak i jego uzasadnienia (zob. teza 3 do art. 158 T. Woś, H. Knysiak – Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Lexis Nexis, W- wa 2005). WSA w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 411/09 po rozpatrzeniu skargi K. W. na decyzję WINGiK z dnia [...] marca 2009 r. zwrócił uwagę, że wyrok WSA z dnia 17 listopada 2004 r. obejmował swym zakresem decyzje wydane w stanie prawnym sprzed nowelizacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492). Wyjaśnił, że brak przepisów przejściowych prowadzi do konieczności zastosowania wszystkich czynności wskazanych w art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a nie tylko ich części, jak uczynił to organ pierwszej instancji. Sąd naprowadził, że wprawdzie WINGiK nie sformułował tej tezy w uzasadnieniu decyzji, ale wskazał czynności konieczne do podjęcia przez Prezydenta Miasta [...] w zakresie rozpoznawanej sprawy. Podał, że z treści art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 z późn. zm. – zwanego P.g.ik.) wynika, że postępowanie modernizacyjne musi toczyć się w stosunku do działek tworzących obręb geodezyjny, a nie jednej działki, jak trafnie wskazał skarżący. Sąd zwrócił uwagę, że objęcie decyzją tylko działki nr 261 było wadą decyzji uchylonej przez WINGiK. Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 825/10, (objętym wnioskiem o wykładnię), Sąd wskazał, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. skoro w/w wyrok z dnia 19 listopada 2009 r. nie został zaskarżony i uchylony, organy były zobligowane zastosować się do tych wskazań i wyrażonego tam poglądu. Na podstawie dokonanej analizy akt administracyjnych Sąd stwierdził, że postępowanie modernizacyjne opisane w art. 24 a P.g.i.k. nie zostało przeprowadzone w całości i nie wykonano wszystkich czynności opisanych w tym przepisie, w szczególności z akt nie wynika, aby postępowanie modernizacyjne toczyło się w stosunku do wszystkich działek tworzących obręb geodezyjny, a nie jednej działki, czy tylko niektórych działek. Podkreślono, iż skoro wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2009 r. nie został zaskarżony, to niezależnie od tego czy organy i Sąd aktualnie orzekający podzielają wyrażony tam pogląd i wskazania co do dalszego postępowania, z mocy art. 153 P.p.s.a. są nimi związani. Podał, że jednym z zarzutów skarżącego było także prowadzenie postępowania modernizacyjnego, które nie obejmowało całego obrębu ewidencyjnego lecz tylko niektóre działki. W ocenie Sądu organy nie zastosowały się więc do wskazań Sądu określonych we wcześniejszym wyroku o sygn. akt II SA/Rz 411/09, czym naruszyły niewątpliwie art. 153 P.p.s.a. Na takie stwierdzenie nie miała wpływu okoliczność, że w postępowaniu brali udział współwłaściciele wszystkich działek w obrębie [...], gdyż jak to wskazano, projekt do operatu opisowo-kartograficznego wyłożony do wglądu stosownie do art. 24 a ust. 4 P.g.i.k. dotyczył według treści informacji Prezydenta - tylko niektórych działek z tego obrębu, a przynajmniej tak wynika z akt sprawy. W końcowej części uzasadnienia Sąd wskazał, że w dalszym postępowaniu organy powinny zastosować się do poglądu i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2009 r. i przeprowadzić postępowanie modernizacyjne w sposób odpowiadający przepisowi art. 24 a P.g.i.k., a także udokumentować powyższe należycie w aktach sprawy. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w ocenie Sądu uzasadnienie w/w wyroku jest jasne i nie wymaga wykładni jak tego oczekuje organ. W przedmiotowej sprawie nie należy tracić z pola widzenia, że Sąd rozpoznając w dniu 24 listopada 2010 r. sprawę ze skargi K. W. (zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Rz 825/10) był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 411/09. Ten pogląd prawny i wskazania zostały wprost zacytowane z uzasadnienia wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. Bez znaczenia jest przy tym, że organ nie traktował poglądu tam wyrażonego jako zalecenia co do dalszego postępowania i z jakich powodów tak było. Wyrok, który zapadł w sprawie II SA/Rz 825/10 jest prawomocny a jego uzasadnienie nie wymaga wykładni, bo jasno z niego wynika, że powodem uchylenia decyzji organów obydwu instancji był brak zastosowania się do poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. i mimo zmiany stanu prawnego, wobec wejścia w życie przepisu art. 24a P.g.ik. nieprzeprowadzenie postępowania modernizacyjnego niezakończonego przed jego wejściem w życie, według zasad w nim określonych w odniesieniu do działek tworzących obręb geodezyjny a nie tylko względem jednej działki. Cytując uzasadnienie tamtego wyroku: "... w zakresie modernizacji operatu ewidencyjnego weszły w życie nowe przepisy tj. art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wyrok WSA w Rzeszowie z 17 listopada 2004 r. obejmował swym zakresem decyzje wydane w stanie prawnym sprzed nowelizacji prawa geodezyjnego i kartograficznego dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 141, z 2004 r., poz. 1492/. Nowela wprowadziła zupełnie nowy tryb modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, który określa art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zatem trafnie wskazał WINGiK, że decyzja będąca przedmiotem skargi i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] muszą uwzględniać tę regulację. Co więcej, opisane w tym przepisie postępowanie modernizacyjne musi być w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone w całości. Taki jest skutek braku przepisów przejściowych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Brak przepisów przejściowych prowadzi do konieczności zastosowania wszystkich czynności wskazanych w art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a nie tylko ich części jak uczynił to organ pierwszej instancji. Wprawdzie WINGiK nie sformułował tej tezy w uzasadnieniu decyzji, ale wskazał czynności konieczne do podjęcia przez Prezydenta Miasta [...] w zakresie rozpoznawanej sprawy. Z treści art. 24a prawa geodezyjnego wynika, że postępowanie modernizacyjne musi toczyć się w stosunku do działek tworzących obręb geodezyjny, a nie jednej działki, jak trafnie wskazał skarżący. Objęcie decyzją tylko działki nr 261 było wadą decyzji uchylonej przez WINGiK"... Na str. 6 i 7 uzasadnienia wniosku organ podaje okoliczności, które jak się wydaje, stanowią novum w odniesieniu do stanu faktycznego, w oparciu o który były wydawane w/w wyroki tut. WSA w 2009 r. i w 2010 r. O ile bowiem stwierdzić można, iż działka nr 261 w obr. [...] odpowiadać miała dawnej działce nr 15/1 w obr. [...] w R., to "obręb [...]" lub "obręb [...]" (stan na 9.11.2012 r.) mające wchodzić w skład obrębu [...] nie występują w uzasadnieniach żadnego z wyroków, które dotychczas zapadły w niniejszej sprawie, w tym także wyroku z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt SA/Rz 1024/02. Wypada więc tylko przypomnieć, że naruszenie postanowień art. 153 P.p.s.a. przez organy w postaci nieuwzględnienia przez nie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wiążących je elementów orzeczenia sądu administracyjnego daje możliwość skutecznego zaskarżenia z tego powodu decyzji. Jednakże w sytuacji, gdy zmieni się stan faktyczny sprawy lub stan prawny, to wcześniej wyrażone zarówno ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania mogą stać się nieaktualne. Wszystko zależy od konkretnych okoliczności. Stwierdziwszy, że brak podstaw do dokonania wykładni uzasadnienia wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. bo jasno z niego wynika, że podstawą uchylenia decyzji organów obydwu instancji było zupełne pominięcie poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku tut. WSA z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 411/09, poglądu wprost cytowanego, Sąd odmówił wykładni uzasadnienia wyroku i orzekł w oparciu o przepis art. 158 P.p.s.a. Nie można bowiem wykorzystując instytucję wykładni doprowadzić do sytuacji, w której Sąd udzieli innych wskazań niż to jasno wynika z uzasadnienia wyroku. Jeśli zaś zmienił się stan faktyczny i utworzono inne obręby ewidencyjne, to organ samodzielnie musi dokonać oceny na ile nadal wiążące, bo aktualne są pogląd prawny i wskazania zawarte w uzasadnieniach wydanych wcześniej w sprawie wyroków. Sąd może zająć się tą kwestią dopiero gdy sprawa ponownie do niego trafi na skutek skargi strony. Decyzje, które zapadły w sprawie mogą obowiązywać tylko w takim zakresie, jaki wynika z obowiązujących przepisów prawa.