II SA/Rz 871/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala - Przedmiotem skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "Spółka", "Strona skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie: "DIAS") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] wymierzył A Sp. z o.o. w [....] karę pieniężną w łącznej wysokości 24 000 zł z tytułu urządzania gier na automatach [...] nr [...] oraz [....] nr [...] na Stacji Paliw [...], tj. poza kasynem gry. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka – zastępowana przez fachowego pełnomocnika adwokata, nadając je w placówce pocztowej dnia [...] stycznia 2021 r. Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2021 r. DIAS, działając na podstawie art. 228 §1 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – zwana dalej: "O.p."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ powołując się na unormowania zawarte w art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 O.p. wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji prawidłowo pouczył stronę o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania oraz o trybie określonym w art. 223 O.p., wskazując, że organem do którego wnosi się odwołanie jest DIAS, oraz że odwołanie wnosi się za pośrednictwem Naczelnika UCS w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony adw. K.K. w dniu [...] grudnia 2020 r. Powyższe wynika jednoznacznie z zapisów na stronie emonitoring.poczta.polska.pl (numer przesyłki: [...]). Decyzja była po raz pierwszy awizowana w dniu [...] grudnia 2020 r. Zatem zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa oraz Prawo Pocztowe, 14-dniowy okres na jej odbiór upłynął w dniu [...] grudnia 2020 r. (dzień roboczy). Organ wyjaśnił, że okoliczność późniejszego – [...] grudnia 2020 r. - nieuprawnionego wydania adresatowi przez placówkę pocztową przesyłki, tj. po upływie 14 - dniowego terminu liczonego od daty pierwszego awiza tj. [...] grudnia 2020 r. nie stanowi o doręczeniu decyzji organu I instancji w rozumieniu przepisów O.p. W tak ustalonych okolicznościach organ wskazał, że przewidziany ustawowo czternastodniowy termin na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu [...] stycznia 2021 r. Odwołanie, datowane na dzień [...] stycznia 2021 r., zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] stycznia 2021 r. (data stempla pocztowego na kopercie), a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) Spółka – reprezentowana przez pełnomocnika zawnioskowała o jego uchylenie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 150 § 1-4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na skutek nieprawidłowego przyjęcia, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji w trybie tzw. fikcji prawnej wynikającej z art. 150 § O.p. w dniu [...] grudnia 2020 r. Zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w art. 150 § 1-4 O.p. i skuteczne doręczenie odpisu decyzji nastąpiło w dniu [...] grudnia 2020 r., tj. z datą jej odbioru przez pełnomocnika strony w placówce pocztowej, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Strona wyjaśniła, że decyzja organu I instancji została odebrana w Urzędzie Pocztowym nr [...] przy [...] w [....] osobiście przez pełnomocnika w dniu [...] grudnia 2020 r. Pełnomocnik odebrał przedmiotową korespondencję na podstawie przedstawionego pracownikowi Poczty Polskiej zawiadomienia, w którym określono, że termin odbioru przesyłki poleconej zarejestrowanej pod nr [...] upływa w dniu [...] grudnia 2020 r. Przesyłka po jej zweryfikowaniu w systemie pocztowym przez pracownika operatora pocztowego, została wydana pełnomocnikowi za potwierdzeniem odbioru. Pełnomocnik potwierdził odbiór przesyłki poprzez złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, które zostało opatrzone datą [...] grudnia 2020 r. Pełnomocnik w dniu [...] stycznia 2020 r. nadał na adres właściwego organu odwołanie, które następnie ze wskazaniem, że zostało złożone w terminie, został przekazane do organu odwoławczego. Skarżąca Spółka wyjaśniła, że dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik złożył reklamację na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego oraz z ostrożności procesowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dalszej części uzasadnienia wywiodła, że podstawowym sposobem doręczenia pisma (w wersji papierowej) jest jego faktyczne doręczenie konkretnej osobie, tj. adresatowi lub zastępczo innym osobom uprawnionym do odbioru (art. 149, art. 148 § 2 pkt 2 O.p.). Doręczenie w trybie art. 150 O.p. jest natomiast możliwe dopiero wówczas, gdy nie nastąpi doręczenie faktyczne i gdy dodatkowo spełnione zostaną wszelkie wymogi ustawowe przewidziane dla tego rodzaju doręczenia. Dopiero kumulatywne spełnienie warunków z pkt 1-4 art. 150 O.p. pozwala przyjąć tzw. fikcję doręczenia, a brak wypełnienia którejkolwiek z tych przesłanek oznacza, że doręczenie takie nie może zostać uznane za dokonane z upływem okresu przewidzianego w art. 150 § 3 O.p. Doręczenie z art. 150 O.p. nastąpi, gdy operator pocztowy wypełni wszystkie ww. obowiązki, zaś wszelkie uchybienia w tym zakresie skutkują niemożnością uznania takiego doręczenia za skuteczne. Proces doręczania przesyłek w trybie art. 150 O.p. rozpoczyna się od chwili przekazania przez nadawcę (organ podatkowy) pisma operatorowi pocztowemu, a kończy się z chwilą zwrotu niedoręczonego pisma do nadawcy (organowi podatkowemu), co powoduje konieczność pozostawienia pisma w aktach sprawy. Wymóg pozostawienia niedoręczonego pisma w aktach sprawy jest wymogiem ustawowym, takim samym jak pozostałe i niezbędnym do wypełnienia dla przyjęcia skuteczności fikcji prawnej doręczenia z art. 150 O.p. W okolicznościach sprawy pełnomocnik odebrał faktycznie przesyłkę dnia [...] grudnia 2020 r., w ostatnim dniu terminu wskazanym na zawiadomieniu pocztowym, w związku z czym przesyłka nie została zwrócona nadawcy – organowi podatkowemu i nie została włączona do akt sprawy. Nie zostały zatem spełnione warunki do uznania, że doszło do doręczenia przesyłki w trybie, tzw. fikcji prawnej w dniu [...] grudnia 2020 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął [...] stycznia 2021 r., a tym samym złożenie odwołania po tym dniu uchybiało terminowi przewidzianemu do tego rodzaju czynności. Zdaniem strony skarżącej proces awizacji przesyłki poleconej nie został przez operatora pocztowego przeprowadzony w sposób prawidłowy. W dniu [...] grudnia 2020 r. operator nie podejmował próby doręczenia przesyłek listownych kierowanych na adres kancelarii pełnomocnika strony, a w skrzynce pocztowej dla lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nie pozostawiono awiz pocztowych datowanych na dzień [...] grudnia 2020 r. Skrzynka pocztowa dla lokalu nr [...] przy ul. [...] w [....] jest umieszczona w widocznym miejscu bezpośrednio przy drzwiach wejściowych do w/w lokalu. W dniu [...] grudnia 2020 r. w skrzynce pocztowej dla lokalu nr [...] przy. ul. [...] w [...] nie zostały umieszczone żadne zawiadomienia pocztowe, co potwierdza załączona do wniosku o przywrócenie terminu reklamacja pełnomocnika z dnia [...] kwietnia 2021 r. oraz oświadczenia osób prowadzących działalność gospodarczą w tym samym lokalu. Reasumując stwierdzono, że w realiach sprawy doręczenie nastąpiło do rąk pełnomocnika [...] grudnia 2020 r., a odwołanie nadane listem poleconym za pośrednictwem operatora pocztowego [...] stycznia 2021 r. nie uchybiało terminowi, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W odpowiedzi na skargę DIAS zawnioskował o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia. Dodatkowo wyjaśnił, że Strona, przed wniesieniem skargi złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który jest procedowany odrębnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości. Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z regułami określania prawdy obiektywnej, co pozwoliło na ocenę wyrażonych w skardze zarzutów. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi Spółki jest postanowienie DIAS wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., a więc przepisu, który stanowi : Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane na tej podstawie jest ostateczne – art. 228 § 2 O.p. Jak stanowi art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy przyjął za prawidłowe doręczenie przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika w dniu [...] grudnia 2020 r. Odwołanie zostało zaś nadane dnia [...] stycznia 2021 r. Zatem przypomnieć wypada, że zgodnie z art. 144 § 1 O.p. organ podatkowy doręcza pisma: 1) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub 2) za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie - art. 145 § 2 O.p. W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń - art. 149 O.p. Istotne znaczenie w sprawie odgrywa art. 150 § 1 O.p., który stanowi w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata - art. 150 § 2 O.p. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy - art. 150 § 3 O.p.. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy, co wynika z kolei z art. 150 § 4 O.p. Znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych ustalenie Organu odwoławczego dotyczące upływu terminu na wniesienie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Otóż przesyłka zawierająca decyzję Organu I instancji nadana [...] grudnia 2020 r. została przekazana do doręczenia Stronie pod adresem pełnomocnika Spółki podanym w druku pełnomocnictwa. W pkt 2 druku ZPO zaznaczono wyraźnie poprzez zakreślenie, iż z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1 przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP [...], a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Z wydruku zawierającego śledzenie przesyłek wynika zaś, że pierwsze awizowanie miało miejsce dnia [...] grudnia 2020 r. (o godzinie 7:27), zaś drugie dnia [...] grudnia 2020 r (o godzinie 7:46). Wypełnienie obowiązku podwójnej awizacji potwierdza treść pisma z dnia [...] marca 2021 r. stanowiącego odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na reklamację w sprawie przesyłki o nr [...] – zawierającej zaskarżoną odwołaniem decyzję Naczelnika. Wobec dokonania podwójnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w UP [...], skutek doręczenia decyzji Naczelnika skarżącej Spółce nastąpił na mocy przewidzianej w art. 150 § 4 O.p. fikcji doręczenia dnia [...] grudnia 2020 r., czyli w dzień roboczy. Nie stanowi też kwestii, że przesyłka została wydana pełnomocnikowi Spółki już po dniu doręczenia z art. 150 § 4 O.p., bo dnia [...] grudnia 2020 r. Zdaniem WSA, nie nastąpiło zarzucane w skardze naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Sąd nie podziela stanowiska sądów administracyjnych, do którego odwołuje się Spółka. Otóż w niniejszej sprawie, czego pełnomocnik Spółki nie kwestionuje, doręczenie decyzji nie mogło nastąpić pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie zgodnie z art. 145 § 2 O.p. (zob. D.2 druku PPS-1). Zatem operator pocztowy zobligowany był mocą art. 150 § 1 O.p. dokonać doręczenia przez awizo. Wobec wypełnienia warunków tego sposobu doręczenia, skutek doręczenia przesyłki zawierającej decyzję nastąpił jako efekt obowiązywania fikcji prawnej przewidzianej w art. 150 § 4 O.p. Dniem doręczenia decyzji był zatem dzień [...] grudnia 2020 r. i od tego dnia rozpoczął swój bieg 14 - dniowy termin na wniesienie odwołania, który upłynął dnia [...] stycznia 2021 r. Doręczenie przesyłki może mieć miejsce tylko jednokrotnie, co wyklucza możliwość uznania przesyłki za doręczoną w dniu późniejszym niż dzień pierwszego doręczenia, choćby dokonanego w sposób niewłaściwy. W innym wypadku, nastąpiłoby znaczące osłabienie skuteczności prawnej normy procesowej przewidującej instytucję doręczenia poprzez awizowanie. Prowadziłoby to do nieakceptowalnych sytuacji, w których należałoby dopuścić dwukrotne doręczenie stronie tej samej przesyłki w różnych terminach. Oznaczałoby to również zgodę na naruszanie przez pracowników operatora pocztowego obowiązku zwrotu do nadawcy przesyłki niedoręczonej. Dlatego skutek doręczenia decyzji Naczelnika nie mógł nastąpić w dniu wskazywanym przez pełnomocnika, jako dzień wydania przesyłki w UP, tj. [...] grudnia 2020 r. Sąd zauważa w tym miejscu, iż nie można korzystnej dla siebie interpretacji przepisów wywodzić z faktu naruszenia przez pracowników UP przepisu art. 32 ustaw z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1041), czyli normy nakazującej operatorowi pocztowemu zwrócić przesyłkę pocztową nadawcy w przypadku braku możliwości jej doręczenia adresatowi. Zwrot przesyłki ma na celu zrealizowanie przez organ treści art. 150 § 4 O.p. polegającego na pozostawieniu doręczonego już pisma w aktach sprawy. Reasumując, odebranie pisma przez adresata po terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia pisma w urzędzie pocztowym, nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a w szczególności nie skutkuje doręczeniem właściwym pisma. Przetrzymanie i wydanie przez urząd pocztowy pisma po upływie tego terminu niewątpliwie stanowi uchybienie, jednakże nie modyfikuje zaistniałego już skutku prawnego doręczenia (zob. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1908/09, wyrok NSA z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. II FSK 2988/15, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2018 r., sygn. I SA/Gd 160/18, LEX). Sąd działając poza granicami zarzutów i wniosków skargi nie dostrzegł w działaniach DIAS takich naruszeń przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem jej z urzędu na podstawie art 134 § 1 P.p.s.a. Zaskarżone do Sądu postanowienie jako zgodne z przepisami prawa procesowego i materialnego powinno zatem pozostać w obrocie prawnym. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzekano z uwagi na treść art. 200 P.p.s.a.