II SA/Rz 912/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności alimentacyjnych postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. We wniesionej do WSA w Rzeszowie skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] P. M. zawarł wniosek o wyznaczenie adwokata z urzędu, którego ze względu na trudną sytuację materialną nie jest w stanie ustanowić we własnym zakresie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Wg załączonej do skargi kserokopii zaświadczenia ZUS z dnia 20 sierpnia 2012 r. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, której wysokość za m-c czerwiec 2012 r. wynosiła 636 zł. brutto /560 zł. netto; z uwagi na dokonywane potrącenia alimentacyjne, kwota do wypłaty wynosiła 306 zł. Wniosek o ustanowienie adwokata P. M. podtrzymał w złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, rozszerzając go na żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołał się na brak środków finansowych i przebytą ciężką chorobę. Wg zawartego w tym wniosku oświadczenia, jest osobą samotną, utrzymującą się z renty inwalidzkiej w wysokości 306 zł. Jako jedyny składnik swojego majątku wykazał nieruchomość rolną o pow. 0,35 ha, powołał się również na spłatę kredytu w wysokości 4000 zł., którego rata wynosi 230 zł. Ponieważ informacje te zwłaszcza w odniesieniu do dochodów i wydatków skarżącego okazały się mało przekonujące, a wręcz budzące wątpliwości, został on wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia wraz z harmonogramem spłaty kredytu. W udzielonej odpowiedzi wskazał on, że: - jego miesięczne wydatki na żywność wynoszą 300 zł.; - opłaty za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację – 300 zł., - koszty leczenia – 300 zł., - jego dochód to 306,69 zł., - rata spłacanej przez niego pożyczki wynosi 221 zł., przy czym z uwagi na jego niskie dochody "kolega wziął ja na siebie"; wg załączonej kserokopii harmonogramu spłaty pożyczki, została ona zaciągnięta przez W. Z. 23 maja 2012 r. na kwotę 3500 zł. (20 miesięcznych rat po 221 zł., płatnych do stycznia 2014 r.), - posiadana przez niego nieruchomość rolna jest odłogowana, - w ostatnim czasie nie otrzymywał wsparcia z Ośrodka Pomocy Społecznej. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ponieważ P. M. zgodnie z art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z uwagi na przedmiot sprawy korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (informację o tym przekazano mu już w piśmie z dnia 11 października 2012 r.), jego wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania częściowego prawa pomocy, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne opierające się na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy (tak m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r. I OZ 184/12, z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, z dnia 8 kwietnia 2011 r. I FZ 10/11, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2008 r. I SA/Wr 199/08). Dokonana w tym kontekście ocena wniosku P. M. nie kwalifikuje go do uwzględnienia, mimo iż wstępna jego analiza mogłaby przemawiać za jego zasadnością. Głównym tego powodem jest znaczna niespójność udzielonych przez skarżącego informacji odnoszących się do ponoszonych przez niego wydatków i źródeł ich finansowania. Przy deklarowanych dochodach 306 zł. miesięcznie, suma wymienionych przez niego wydatków (żywność, opłaty, leczenie, spłata pożyczki) oscyluje w granicach 1100 zł. miesięcznie (nawet przyjmując, że wymieniona kwota opłat za tzw. media dotyczy dłuższych okresów rozliczeniowych, wydatki te w skali miesiąca przekraczają kwotę 900 zł.). P. M. mimo sygnalizowanej mu już w wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia nieadekwatności wykazywanych dochodów względem zaspokojenia chociażby tylko podstawowych kosztów utrzymania w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób i z jakich środków pokrywa brakującą różnicę. Bez wątpienia nie pochodzą one ze wsparcia udzielanego mu przez pomoc społeczną, zwłaszcza że jak sam oświadczył, w ostatnim czasie nie korzystał ze wsparcia GOPS; w aktach administracyjnych sprawy znajduje się jedynie pismo Kierownika GOPS w I. z dnia 8 marca 2012 r. z którego wynika zamiar objęcia go pomocą w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 50 zł. miesięcznie (z informacji zawartych w tym piśmie wynika jednocześnie, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku, który nie stanowi jego własności). Ponieważ prawo pomocy ma charakter wyjątkowy a regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a), wątpliwości związane z wykazaną znaczną dysproporcją pomiędzy ponoszonymi wydatkami a wykazywanymi dochodami nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawcy, a do ich wyjaśnienia nie przyczyniło się skierowane do niego wezwanie. Z uwagi na finansowanie prawa pomocy środków publicznych, okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a osoba o niego wnioskująca musi się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Zgodnie z postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2009 r. V SA/Wa 3087/08 określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W tej sytuacji, mimo podawanych przez skarżącego informacji mających wskazywać na jego ciężką sytuację materialno – bytową, brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że wykazał on spełnienie warunków do przyznania mu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Niniejsze rozstrzygnięcie nie koliduje przy tym ze wcześniejszym przyznawaniem skarżącemu prawa pomocy w innych toczących się sprawach z jego skarg (m.in. II SA/Rz 801/09, II SA/Rz 59/11, II SA/Rz 90/11, II SA/Rz 880/11), gdyż każdy z wniosków jest rozpoznawany indywidualnie w oparciu o przytoczone w nim okoliczności. Nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11). Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.