II SA/Rz 932/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z., działającej przez adwokata P. W. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2011 roku, sygn. akt II SA/Rz 932/10 oddalającego skargę Z. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 932/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], którą uchylono w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] i jednocześnie odmówiono wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi J. zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granic działki nr 342/1 z działkami sąsiednimi nr 342/2 i 342/3 oraz zmiany powierzchni działki nr 342/1. Następnie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 WSA w Rzeszowie odrzucił wniesioną przez E. Z. – pełnomocnika skarżącej skargę kasacyjną od ww. wyroku, wobec jej niedopuszczalności. Powodem jej odrzucenia było złożenie skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę bez wcześniejszego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał, że brak uzasadnienia wyroku stanowi inną przyczynę niedopuszczalności skargi kasacyjnej, uzasadniającą jej odrzucenie. Ponadto skarga kasacyjna sporządzona została osobiście przez stronę nie będącą adwokatem lub radcą prawnym, a więc z naruszeniem obowiązku zachowania przymusu adwokacko – radcowskiego wynikającego z przepisu art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako P.p.s.a. W dniu 29 marca 2011r. Z. Z. – zastępowana przez E. Z. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2011r. wydanym przez referendarza sądowego dokonano zmiany postanowienia z dnia 26 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 poprzez przyznanie Z. Z. zwolnienia od kosztów sądowych w całości (pkt I) oraz ustanowiono skarżącej adwokata z urzędu (pkt II). Pismem z dnia 18 maja 2011r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej adwokata P. W. Adwokat powziął informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem Z. Z. w dniu 23 maja 2011r. Następnie w dniu 29 maja 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącej złożył m. in. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2011r. i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej złożył takowy wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu tego wyroku. W uzasadnieniu wniosku adw. P. W. wskazując na zaistnienie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu podkreślił, że E. Z. – pełnomocnik skarżącej, nie zrozumiał pouczenia WSA co do procedury złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (co sygnalizował w piśmie z dnia 21.04.2011r.). Powyższe świadczy o tym, że "już na etapie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zasadny był udział po stronie skarżącej tzw. zawodowego pełnomocnika (uzasadniający jednocześnie brak winy w niedochowaniu przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu", o ile niezachowanie takiego terminu w ogóle miało miejsce"). Adwokat P. W. wskazał dodatkowo, że E. Z. wnosił o ustanowienie dla skarżącej zawodowego pełnomocnika, w otwartym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie bez znaczenia jest również fakt błędnego pouczenia przez Sąd, E. Z. – pełnomocnika skarżącej, co do wysokości opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (czego dowodem jest protokół z rozprawy z dnia 23.03.2011r.). Skarżąca w chwili pouczenia, zwolniona była na podstawie postanowienia z dnia 26.11.2010r. od kosztów sądowych w 3/5 części, a zatem winna była uiścić tylko 40 złotych. Zatem informacja w wadliwym pouczeniu mogła stanowić dla skarżącej trudną do pokonania barierę finansową co do skutecznego zawnioskowania o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd stwierdza, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. W wyroku z dnia 28.06.2007 r., sygn. II OSK 479/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że o braku winy można zatem mówić wtedy, gdy mimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, termin został naruszony. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (publ. system informatyczny LEX nr 344095). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W przeciwnym razie strona powinna zadbać z wyprzedzeniem o swoją sprawę. – (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Reasumując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Takiego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wykazano. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 23 lutego 2011r. została zawiadomiona o terminie rozprawy. W zawiadomieniu tym wskazano, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Jednakże w zawiadomieniu tym zawarto równocześnie pouczenie o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, w tym wyroku oddalającego skargę, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku (k. 59 akt sądowych sprawy). W punkcie 2 zastrzeżono, że sentencji wyroku oddalającego skargę nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, zaś w punkcie 3 wskazano, że uzasadnienie takiego wyroku jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku oraz że wniosek złożony po tym terminie jest czynnością bezskuteczną. W przedmiotowej sprawie E. Z. – pełnomocnik Z. Z. w piśmie z dnia 20 kwietnia 2011r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wskazał, że jego pismo z dnia 28 marca 2011r. "mogło i nie musiało być rozpoznawane przez Sąd Naczelny" oraz że "wyrok Sądu winien mu być przekazany po 30 dniach z uzasadnieniem odrzucenia skargi na Inspektora". Natomiast w piśmie z dnia 12 maja 2011r. (k. 108) wyżej wymieniony złożył zażalenie na Przewodniczącego składu orzekającego, bowiem ustnie "nienależycie poinformował strony i żądał wpłaty kwoty w terminie 7 dni", "nie poinformował, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia należy złożyć w terminie 7 dni". Ustanowiony zaś z urzędu fachowy pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazał, że E. Z. – pełnomocnik skarżącej, nie zrozumiał pouczenia WSA co do procedury złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a Sąd błędnie pouczył go o wysokości opłaty kancelaryjnej od takiego wniosku, co stanowiło dla "skarżącej trudną do pokonania barierę finansową w zakresie skutecznego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku". W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie i w żaden sposób nie wskazuje na niemożność dokonania przez skarżącą czynności technicznej jaką jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie i nadanie wspomnianego wniosku nie jest ani czynnością wymagającą fachowej wiedzy, ani czynnością czasochłonną, wobec czego może być dokonane także wtedy, gdy na stronie ciążą inne zobowiązania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 772/08, Lex nr 493676). Sąd stwierdza, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Trzeba wskazać, że toku postępowania E. Z. – pełnomocnik Z. Z. samodzielnie i terminowo wykonywał wezwania Sądu, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, zwrócił "uwagę" na skierowanie do niego przez Sąd pisma zawierającego błędne dane, w terminie uiścił wpis od skargi. W ocenie Sądu powołane okoliczności świadczą, że E. Z. – pełnomocnik skarżącej jest osobą zorientowaną, a powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności przedstawiono specjalnie na potrzeby pozytywnego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, celem usunięcia skutków własnych zaniedbań. Z protokołu rozprawy wyznaczonej na dzień 23 marca 2010r. wynika, że E. Z. osobiście uczestniczył w rozprawie, a przewodniczący pouczył go o dalszym postępowaniu co do sposobu i terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku oddalającego skargę. Podniesiona przez stronę skarżącą i jej pełnomocnika argumentacja nie pozwala Sądowi na zweryfikowanie dlaczego na wcześniejszym etapie postępowania, skarżąca i jej pełnomocnik byli w stanie terminowo i samodzielnie dokonywać wszelkich czynności procesowych, a w okresie od dnia 23 marca 2010r. (dzień ogłoszenia wyroku oddalającego skargę) możliwość taka już nie występowała. W związku z powyższym Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, uznał, że skarżąca była w stanie dokonać w terminie czynności jaką było złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.