II SA/Rz 941/13

WyrokWSA w Rzeszowie2013-11-26

Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Magdalena Józefczyk, Paweł Zaborniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego, a jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna, choć znacząca, nie stanowiła wystarczającej podstawy do obligatoryjnego umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Organ administracyjny działał w granicach uznania administracyjnego, a jego decyzja była zgodna z prawem.
Stan faktyczny
J. M. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9110,01 zł wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację materialną. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że mimo trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej, nie zachodzą przesłanki do umorzenia, a sam dłużnik nie wykazuje wystarczających starań w celu spłaty zadłużenia. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez WSA, organy ponownie rozpatrzyły sprawę, uzupełniając materiał dowodowy, ale ponownie wydały decyzję odmowną. J. M. zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r.nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi J. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] o odmowie umorzenia wyżej wymienionemu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W jej podstawie prawnej Kolegium podało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), w zw. z art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012, poz. 1228 ze zm. – zwana dalej "ustawą"). Postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem J. M. z dnia [...] października 2011 r. o umorzenie kwoty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, motywowanym trudną sytuacją materialną. Wniosek dotyczył umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. ([...]) Burmistrz [...] odmówił J. M. umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9 110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Od tej decyzji odwołał się J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. ([...]) utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. Na skutek złożonej przez J. M. skargi, powyższe decyzje zostały objęte kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1010/12 uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...]. Sąd wskazał, że organy obu instancji nie zbadały w wystarczający sposób, czy w odniesieniu do wnioskodawcy nie zostały rzeczywiście spełnione przesłanki umorzenia przedmiotowych świadczeń. Organy przy ustalaniu comiesięcznych wydatków, jakie obciążają J. M., nie wzięły pod uwagę jakichkolwiek kwot przeznaczanych na żywność, ubranie czy też pomoce naukowe (córka wnioskodawcy jest studentką). Ponadto uwadze organów uszło, że J. M. obowiązany jest do uiszczenia należności wynikających z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie tylko w okresie od [...].10.2010 r. do [...].09.2011 r. (którego dotyczy przedmiotowa sprawa), ale również w okresie od [...].12.2009 r. do [...].09.2010 r. Do ostatnio wymienionego okresu odnosi się zaś decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] października 2010 r. (znak: [...]) o odmowie umorzenia skarżącemu należności w kwocie 6 000 zł wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci, utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] lutego 2011r. znak: ([...]), na którą skarga oddalona została wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2011 r. (sygn. akt II SA/Rz 422/11). Sąd zwrócił uwagę, że kwestia ta wskazana została wprawdzie w uzasadnieniu pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia, jednak nie uwzględniono jej przy rozstrzyganiu. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, w tym uzupełnieniu materiału dowodowego m.in. o przeprowadzony aktualny wywiad środowiskowy, wezwanie i przedłożenie przez J. M. dodatkowych dokumentów i oświadczeń oraz uzyskaniu informacji o bezskuteczności egzekucji kwoty 6000 zł tytułem zwrotu należności wypłaconym osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 2009/2010, działający z upoważnienia Burmistrza [...] - Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] odmówił umorzenia wyżej wymienionemu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ przedstawiając dotychczasowe postępowanie i wskazując na dowody, szczegółowo opisał dokonane w ponownie prowadzonym postępowaniu ustalenia a dotyczące dochodu i sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej J. M. Wskazał, że wnioskodawca mieszka wraz z córką S. M. i matką H. S. i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiada on ważne do czerwca 2014 r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Natomiast H. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ważnym do września 2015 r. Miesięczny dochód rodziny to 2 747,68, na który składają się następujące kwoty: 111,68 zł (dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy o pow. 0,4940 ha przeliczeniowego), 586,00 zł (dochód z gospodarstwa rolnego H. S. o pow. 2,592 ha przeliczeniowego), 520 zł (świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką), 250 zł (alimenty zasądzone na rzecz S. M. od matki B. M.), 1180,00 zł (świadczenie H. S. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), 100 zł (stypendium naukowe S. M.). Rodzina ponosi comiesięczne wydatki w kwocie 769,14, co powoduje, że do jej dyspozycji pozostaje kwota 1 978,54 zł, co z kolei na członka rodziny daje kwotę 659,51 zł, która nie uprawnia do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Argumentując odmowę uwzględnienia wniosku organ powołał się na art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i podniósł, że zadłużenie J. M. z tytułu wypłaconych przez organ świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych tj. M. M., E. M., M. M. wynosi 9110,01 zł. Powstanie tego zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest, następstwem zaniechania wnioskodawcy polegającego na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci: M. M., E. M., M. M., ustanowionego postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2009r. (sygn. [...]) oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] września 2010 r. (sygn. akt [...]). Organ I instancji podkreślił, że fakt wypłaty przez organ świadczeń alimentacyjnych nie zwalniał wnioskodawcy z obowiązku alimentacji wobec własnych dzieci. Zaznaczono, że choć sytuacja zdrowotna i rodzinna i dochodowa wnioskodawcy jest trudna to nie kwalifikuje go do umorzenia kwoty. Odwołanie od powołanej decyzji złożył J. M. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy poprzez uznanie, że sytuacja dochodowa i rodzina nie uzasadnia umorzenia należności podczas, gdy znajduje się on w bardzo trudnej sytuacji finansowej i życiowej. Zarzucił również naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie uwzględniło powyższego odwołania i decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności wskazało na brzmienie art. 27 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium podkreśliło, że uprawnienie organu do umorzenia należności alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej realizowane jest w ramach uznania administracyjnego, które uzależnione jest od zaistnienia okoliczności związanych z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. W dalszej części uzasadnienia Kolegium prowadząc rozważania dotyczące działania organu w ramach uznania administracyjnego wskazało, że dokonane w sprawie ustalenia i motywy, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji nie uzasadniają stwierdzenia, że organ I instancji przekroczył granice uznania administracyjnego. Analiza akt sprawy wskazuje, że na odwołującym się ciąży obowiązek alimentacyjny wobec jego dzieci tj. M. M., E. M. i M. M., powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania był natomiast następstwem niewywiązywania się przez J. M. z obowiązku alimentacyjnego. W ocenie organu odwołującego się dokonane przez organ I instancji ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji rodzinnej, dochodowej i zdrowotnej odwołującego się są prawidłowe, a jednocześnie brak wywiązywania się przez J. M. z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem trójki dzieci, uprawniał organ I instancji do wydania decyzji odmawiającej umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Reasumując organ dodał, że organ I instancji należycie zbadał i uwzględnił sytuację materialną i rodzinną odwołującego się, a wyprowadzone przez ten organ wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Za słuszne Kolegium uznało stanowisko, że choć sytuacja rodzinna i dochodowa J. M. jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na zobowiązanym należności. Podkreślono, że z akt sprawy wynika nadto, że odwołujący nie czyni żadnych starań by znaleźć pracę odpowiednią do swego stanu zdrowia, co w konsekwencji umożliwiłoby mu dokonywanie wpłat i zmniejszenie swoich zaległości. Organ zwrócił uwagę, że sam wnioskodawca nie występował do Sądu o obniżenie zasądzonych alimentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję J. M. wniósł o jej uchylenie i decyzji ją poprzedzającej, umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie: - art. 30 ust. 2 ustawy przez przyjęcie, że stan faktyczny sprawy został należycie zbadany i nie przekroczono granic uznania administracyjnego, - art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, podczas, gdy jego uzupełnienie wykazałoby, że nie jest on w stanie dokonać spłaty przedmiotowych należności z powodu swojej sytuacji dochodowej i rodzinnej, - art. 80 i art. 8 K.p.a. przez przyjęcie, że odwołujący obecnie nie czyni żadnych starań by znaleźć pracę. Podkreślił, że twierdzenie, że ma 52 lata i jest zdolny do pracy jest "nadużyciem ze strony organu". Podał, że właśnie ze względu na stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy. Nadto sprawuje całodobową opiekę nad chorą matką i nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Z tego względu pobiera też świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "P.p.s.a."). Sąd, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 145 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie – niezgodności z prawem, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, tj. w aspekcie jej legalności Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1010/12 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmawiającą umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Wyrokiem tym Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie zbadały w wystarczający sposób czy w odniesieniu do wnioskodawcy nie zostały rzeczywiście spełnione przesłanki umorzenia przedmiotowych świadczeń. Organy przy ustalaniu comiesięcznych wydatków, jakie obciążają J. M., nie wzięły pod uwagę jakichkolwiek kwot przeznaczanych na żywność, ubranie czy też pomoce naukowe (córka wnioskodawcy jest studentką). Sąd zwrócił także uwagę, że J. M. obowiązany jest do uiszczenia należności wynikających z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie tylko w okresie od [...].10.2010 r. do [...].09.2011 r. (którego dotyczy przedmiotowa sprawa), ale również i w innych okresach. Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie /tak S. Hanausek /red. W. Siedlecki, System prawa procesowego cywilnego Ossolineum 1986 s. 318/, której konsekwencją są wskazania co do dalszego postępowania. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r III RN 130/97 /OSP 1999, z. 3, poz. 101/, wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA wyjaśnił, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie sprawę, orzekający organ wydając zaskarżoną decyzję wykonał zalecenia zawarte w tym wyroku. Przede wszystkim zaś uzupełnił materiał dowodowy m.in. o przeprowadzony aktualny wywiad środowiskowy, wezwał J. M. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń oraz uzyskał informację o bezskuteczności egzekucji kwoty 6000 zł tytułem zwrotu należności wypłaconym osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie 2009/2010. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę dla organów do wydania decyzji o odmowie umorzenia wyżej wymienionemu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Sądowa zaś kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm. – zwana dalej "ustawą"), organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że uprawnienie organu do orzekania w zakresie wskazanym w cyt. wyżej przepisie jest realizowane w ramach uznania administracyjnego. Wydawane na jego podstawie decyzje mają charakter uznaniowy, do swobodnego bowiem uznania organu ustawodawca pozostawił odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego. Zatem nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy, umorzenie należności nie jest obligatoryjne. Wydanie decyzji w tym przedmiocie wymaga jednakże wyjaśnienia okoliczności sprawy pod kątem występowania przesłanek wymienionych w cyt. wyżej przepisie – przesłankami umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego są wyłącznie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy – i zindywidualizowania uzasadnienia decyzji. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie oznacza bowiem, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny. Aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne, musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji organ administracji musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ograniczony do kontroli pod względem zgodności z prawem. Zbadania natomiast (w ramach sądowej kontroli legalności decyzji o charakterze uznania administracyjnego) wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne oraz czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2006, str. 472, uzasadnienie wyroku NSA z dnia 26.06.2009 r., I OSK 1457/08). Materiał zebrany w sprawie, jego analiza i wnioski wyciągnięte przez organy obu instancji nie dają żadnych podstaw do stwierdzenia przekroczenia przez te organy granic uznania administracyjnego. Umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego w myśl art. 30 ust. 2 ustawy powinno mieć miejsce tylko wtedy, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadnić umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W tym miejscu zasadnym jest przywołanie poglądu NSA zaprezentowanego w wyroku z dnia 21 października 2008 r. I OSK 1685/07 (niepubl.) wskazującego, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności – stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Te kwestie są istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i uzasadnia to umorzenie, czy też nie czyni on żadnych starań aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Na sytuację rodzinną składa się z kolei ustalenie, czy prowadzi on samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. Umorzenie jednakże na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, przy czym stan taki winien być skutkiem czynników obiektywnych, czyli takich na które zobowiązany nie miał wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadnić umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dzieci: M., E. i M. M., a obowiązek ten istnieje co najmniej od 2009 r. (wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].07.2009 r. [...] i Sądu Apelacyjnego w [....] z dnia [...].09.2010 r. [...]). Przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego i uzyskane dodatkowe oświadczenia wskazują, że wnioskodawca mieszka wraz z córką S. M. i matką H. S. i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiada on ważne do czerwca 2014 r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Natomiast H. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ważnym do września 2015 r. Miesięczny dochód rodziny to 2 747,68, na który składają się: - dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy o pow. 0,4940 ha przeliczeniowego) - 111,68 zł; - dochód z gospodarstwa rolnego H. S. o pow. 2,592 ha przeliczeniowego - 586,00 zł; - świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – 520 zł ; - alimenty zasądzone na rzecz S. M. od matki B. M. - 250 zł; - świadczenie H. S. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - 1180,00 zł; - stypendium naukowe S. M. - 100 zł. Udokumentowane przez skarżącego comiesięczne wydatki to kwota 769,14 zł. Zatem jak ustalił organ do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 1 978,54 zł, co z kolei na członka rodziny daje kwotę 659,51 zł. Tym samym przekracza kryterium dochodowe uprawniające do wparcia ze środków z pomocy społecznej. W tych okolicznościach za prawidłowe uznać należy stanowisko organów, że sytuacja zdrowotna i dochodowa J. M., jakkolwiek trudna w dacie orzekania w przedmiocie umorzenia należności, nie pozwala na wyjątkowe potraktowanie dłużnika. Zauważono trafnie, że może ona ulec zmianie, jak również stanowić podstawę ubiegania się o zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentacji (art. 138 Kriop). Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie czynią bowiem jego sytuacji wyjątkową oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Nawet bardzo trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego, jak podkreślono w wyroku tut. Sądu z dnia 18.01.2011 r., II SA/Rz 1012/10 nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dziecka z barków rodziców dziecka na barki podatników. Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego, wręcz przeciwnie prawidłowo zbadał stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Wywody organów, w ocenie Sądu, są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W konsekwencji orzekające organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, co uzasadniało odmowę umorzenia należności. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło