II SA/Rz 951/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi E. K. i R. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2025 r. nr OA.7721.1.3.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżących E. K. i R. K. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi E. i R. K. (dalej: "Skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "Organ II instancji, "Organ odwoławczy") z 5 czerwca 2025 r. nr OA.7721.1.3.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] lutego 2025 r. nr [...] nakazał Skarżącym rozbiórkę czterech budynków rekreacyjnych o konstrukcji murowanej, usytuowanych na działce o nr ewid. [...], gm. [...], stanowiących ich współwłasność. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Powyższa decyzja była dwukrotnie awizowana (po raz pierwszy w dniu 19 lutego i po raz drugi 27 lutego 2025 r.), co potwierdza zawarta w aktach korespondencja wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przesyłka została uznana za doręczoną w dniu 5 marca 2025 r. Termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB w [...] z [...] lutego 2025 r. upływał z dniem 19 marca 2025 r. Następnie Organ I instancji przekazał do Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "PWINB") odwołanie Skarżących z 18 kwietnia 2025 r. wraz m.in. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, które zostało następnie uzupełnione pismem z 15 maja 2025 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący wskazali m.in., że przedmiotowa decyzja PINB w [...] (jak i wcześniejsza korespondencja w sprawie) nie była skutecznie doręczana również ze względu na wadliwość czynności podjętych w związku z jej awizowaniem, w szczególności ze względu na fakt, że pod adresem, na który została skierowana do stron postępowania korespondencja (ul. [...] w R.) nie ma i nie było w okresie doręczenia korespondencji (awizacji) skrzynki pocztowej, wobec czego - wbrew adnotacji zawartej na potwierdzeniu odbioru przesyłki - nie było możliwe pozostawienie zawiadomienia o przesyłce w takiej skrzynce. Skarżący wskazali również, że ze zgromadzonych w aktach dokumentów, tj. zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, ww. procedura postępowania przewidziana w art. 44 k.p.a. nie została w niniejszej sprawie zachowana. Akta sprawy nie dokumentują w sposób wystarczający, że doręczyciel nie zastał Skarżących w miejscu zamieszkania (pod adresem do doręczeń) i jakoby umieścił w stosownym miejscu zawiadomienia o pozostawieniu przesyłek w dniu 19 lutego 2025 r. (a następnie w dniu 27 lutego 2025 r.) na okres 14 dni we właściwym Urzędzie Pocztowym. Wyjaśnili, że Skarżący w czasie trwania postępowania i w okresie awizacji kierowanych przez PINB W [...] do małżonków przesyłek bywał we właściwym dla niego Urzędzie Pocztowym i odbierał inne przesyłki, a jednocześnie był informowany, że innych przesyłek do odbioru już nie ma. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, że przesyłki były nieprawidłowo pozostawiane w Urzędzie Pocztowym do odbioru, ale bez wskazania jako adresata "R. K.", przez co nie były prawidłowo awizowane i nawet nie było możliwe ich odebranie. Po rozpoznaniu złożonego wniosku, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, opisanym na wstępie postanowieniem z 5 czerwca 2025 r. nr OA.7721.1.3.2025, działając na podstawie art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") odmówił Skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2025 r. nr [...]. Organ II instancji wskazał, że przywrócenie terminu jest instytucją prawa procesowego mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia danej czynności procesowej, o ile zostaną spełnione przesłanki wynikające z przepisów k.p.a. Osoba zainteresowana, która uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej, we wniosku o przywróceniu terminu ma obowiązek uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminowi, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. PWINB wyjaśnił, że z potwierdzeń odbiorów zalegających w aktach PINB wynika, że uprzednie pisma Organu I instancji (wezwanie, zawiadomienie o wszczęciu postępowania, postanowienie PINB W [...] z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], postanowienie PINB w [...] z [...] października 2023 r. nr [...] oraz kolejne zawiadomienie) pomimo ich niedoręczenia w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. i pozostawienia zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zostały odebrane w okresie ich przechowywania przez adresatów we wskazanej w ww. zawiadomieniu placówce pocztowej. Decyzja PINB z [...] lutego 2025 r. została zaadresowana i przesłana do Skarżących w tej samej formie, jak i uprzednie, odbierane przez nich w placówce pocztowej przesyłki. Jednocześnie w toku postępowania zobowiązani nie poinformowali organu o żadnych zmianach adresu czy sposobu doręczeń przesyłanej do nich korespondencji. Organ I instancji umożliwił stronom udział w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego, poprzez informowanie stron o czynnościach oraz przychylanie się do wniosków w zakresie zmiany terminu przedłożenia stosownej dokumentacji legalizacyjnej. Wobec powyższego, w ocenie Organu odwoławczego przytoczone przez Skarżących okoliczności braku skrzynki pocztowej wbrew adnotacji zawartej na potwierdzeniu odbioru przesyłki nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. PWINB wyjaśnił, że uchybienie stron postępowania w zakresie terminu do wniesienia odwołania jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu - jako generalne kryterium zastosowania omawianej instytucji - należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Konsekwentnie, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skorzystanie z dobrodziejstwa art. 58 k.p.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Natomiast brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione. Wobec powyższego, w ocenie Organu II instancji Skarżący nie wykazali się taką starannością. Zdaniem PWINB istnienie choćby winy nieumyślnej, zaniedbania po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) od powyższego postanowienia złożyli E. i R. K., zaskarżając ww. postanowienie PWINB w całości. Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia i weryfikacji wszystkich okoliczności sprawy mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego, w szczególności pominięcie faktu braku skrzynki pocztowej pod adresem, na który została skierowana korespondencja z decyzją kończącą sprawę i jego skutku w postaci braku możliwości odbioru korespondencji w sprawie przez każdą ze stron (w placówce pocztowej) i w efekcie błędne przyjęcie, że uchybienie stron postępowania w zakresie terminu do wniesienia odwołania jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, w sytuacji gdy w rzeczywistości ze względu na wadliwość doręczania korespondencji w sprawie uznać należało, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął w ogóle biegu, co wystąpiło z przyczyn niezależnych od stron; 2. art. 40 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zastosowania w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy Organ I instancji bezpodstawnie za jedną i tę samą stronę postępowania, począwszy od dnia jego wszczęcia, bezpodstawnie uznawał małżeństwo E. i R. K., w sytuacji gdy małżeństwo nie jest stroną postępowania i tym samym doręczenia w sprawie nie mogą być uznane za skutecznie dokonane (w szczególności doręczenie przesyłki zawierającej decyzję z [...] lutego 2025 r. o nakazie rozbiórki), bowiem zaniechanie jej skierowania do każdej ze stron uniemożliwiło wniesienie odwołania od tej decyzji, w sytuacji gdy zgodnie z art. 40 § 1 i § 3 k.p.a. konieczne jest doręczenie ww. decyzji każdej ze stron odrębnie i dopiero wówczas rozpocznie bieg terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji; 3. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie i nieuprawnione orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, która nie została doręczona zgodnie z przepisami k.p.a. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia; o wstrzymanie wykonania lub uchylenie decyzji PINB z [...] lutego 2025 r. do czasu ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania z uwagi na fakt, że wykonanie nakazu rozbiórki grozi rażącą szkodą stronom i może wywołać nieodwracalne skutki oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucili, że PINB począwszy od dnia jego wszczęcia, za jedną i tę samą stronę postępowania uznawał współwłaścicieli działki nr [...] gm. [...], tj. małżonków E. i R. K. W konsekwencji, korespondencję w sprawie kierowano łącznie do małżonków, każdorazowo w jednej kopercie, w jednym egzemplarzu. Powyższe stanowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 40 § 1 i § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło każdej ze stron branie aktywnego w niej udziału, w związku z wadliwymi doręczeniami i jednocześnie brakiem należytej awizacji (pojedynczych) przesyłek kierowanych przez PINB do małżonków. Skarżący wskazali, że wielokrotnie w toku postępowania strony nie otrzymywały stosownych zawiadomień (awiza) umożliwiających każdej ze stron odebranie korespondencji w Urzędzie Pocztowym. Skutkowało to brakiem świadomości każdej ze stron co do rzeczywistego przebiegu i prawdopodobnego wyniku sprawy i w efekcie skutków możliwego jej rozstrzygnięcia w postaci nakazu rozbiórki - przez co strony pozbawione zostały możliwości podjęcia niezbędnych czynności (np. złożenia wniosku o przedłużenie terminu do dostarczenia wymaganych dokumentów) w celu uniknięcia rozstrzygnięcia o nakazie rozbiórki. Okoliczność ta została całkowicie pomięta przez PWINB przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, tymczasem z uwagi na ww. naruszenie, za wątpliwą uznać należy skuteczność już samego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący podnieśli, że pomimo adnotacji na kopercie o awizacji przesyłki, żadna ze stron nie otrzymała awiza (zawiadomienia) dot. zawiadomienia PINB o zamiarze wydania decyzji w sprawie ani też o przesyłce dot. decyzji PINB z [...] lutego 2025 r. o nakazie rozbiórki. Fakt, że korespondencja w sprawie została uprzednio kilkukrotnie odebrana przez R. K. w placówce pocztowej nie świadczy o prawidłowości doręczenia korespondencji w sprawie, w szczególności o rzekomej prawidłowości doręczenia decyzji PINB z [...] lutego 2025 r., która została skierowana do wysyłki w jednej kopercie (przesyłce), a zatem nie było możliwe jej odebranie w placówce pocztowej przez każdą ze stron. Tymczasem, każda ze stron powinna mieć możliwość odbioru przesyłki w dowolnym terminie i w efekcie również termin do wniesienia odwołania biegnie odrębnie dla każdej ze stron. W przedmiotowej sprawie brak jest zatem możliwości stwierdzenia, że decyzja PINB z [...] lutego 2025 r. stała się ostateczna w sytuacji gdy dla każdej ze stron nie rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniem z 11 września 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 951/25 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2025 r. nr [...]. Po rozpoznaniu zażalenia od ww. postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 grudnia 2025 r. sygn. akt II OZ 1861/25, oddalił zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 329), dalej: P.p.s.a., lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy ziszczenia się określonych przepisami prawa przesłanek uzasadniających przywrócenie Skarżącym terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu rozumieć należy wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącej i uniemożliwiało dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kierowanie zatem pism procesowych w jednej kopercie do obojga małżonków, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism. Jak wynika z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W razie wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie strony lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie (art. 40 § 3 k.p.a.). Pisma kierowane do strony powinny być adresowane do niej imiennie, czyli adresując przesyłkę organ musi wymienić stronę jako indywidualnie określonego adresata, wobec którego - jako podmiotu - dokonywana jest czynność doręczenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że doręczenie pisma w postępowaniu jedną przesyłką obojgu małżonkom jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej art. 40 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2000 r. II SA/Kr 298/2000, z 29 maja 2003 r. II SA/Gd 1735/2000). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nieprawidłowo doręczono Skarżącym decyzję PINB z [...] lutego 2025r., zaadresowaną w jednej przesyłce łącznie do małżonków. Adresata przesyłki określono jako: "E. i R. K.", podczas gdy stronami postępowania byli: R. K. i E. K. Skarżący tymczasem podnosili, że w okresie awizacji przesyłek R. K. bywał we właściwej placówce pocztowej i odbierał inne przesyłki a jednocześnie był informowany, że innych przesyłek do odbioru już nie ma. W przekonaniu Sądu Skarżący uprawdopodobnili, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania było niezawinione. W związku z tym należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 29.07.2025 r., I SA/Rz 203/25, LEX nr 3902644). Nieprawidłowe doręczenie nie może bowiem rodzić negatywnych skutków dla strony, w szczególności w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ uwzględni powyższe uwagi Sądu. Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżących solidarnie zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składał się uiszczony wpis od skargi. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.