II SA/Rz 955/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Robert Sawuła SO (del.) Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 955/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpoznaniu odwołania E.M. od decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.W.z dnia [...]r. znak [...] orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku okresowego przyznanego E.M. decyzjami z dnia [...]r., [....], z dnia [...]r., [...], z dnia [...]r., [...] i z dnia [...]r., [...] za okres od grudnia 2007r. do listopada 2008r., w łącznej wysokości 1272,50 zł - postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 6 pkt 16, art. 98 i art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 278 ze, zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu [...]r Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.W. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku okresowego przyznanego E.M. decyzjami z dnia [...]r., [...], z dnia [...]r., [...], z dnia [...]r., [...] i z dnia [...]r., [...] za okres od grudnia 2007r. do listopada 2008r., w łącznej wysokości 1272,50 zł. Jednocześnie organ orzekł, że należność będzie potrącana z bieżącego świadczenia w formie zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia [...]r. znak [...] na okres od lipca do września 2009r. w kwocie po 20 zł miesięcznie i zostanie przejęty w całości na poczet zadłużenia. Natomiast w przypadku nie nabycia ponownie prawa do świadczeń z pomocy społecznej zobowiązana będzie miała wypłacać pozostałą należność do kasy MOPS. Odwołanie od tej decyzji wniosła E.M., w którym podała, że w czasie gdy miała przyznany zasiłek zakończyło się postępowanie sądowe I instancji, w sprawie przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. i Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W. -Oddział w T. i wyrokiem przyznano jej zadośćuczynienie w wysokości 23730,41 zł (wraz z odsetkami). Zadośćuczynienie to miało zgodnie z zasadą z art. 445 § 1 kc głównie za zadanie pokryć koszty związane z długotrwałym i kosztownym leczeniem pooperacyjnym, a także późniejszą rehabilitacją i powrotem do zdrowia co jest zgodne z zasadniczymi cechami tej instytucji, na które wskazuje ustawodawca. Wskazała, że zadośćuczynienie jest świadczeniem:- realizowanym, co do zasady jednorazowo wyrażonym w środkach pieniężnych, - mającym stanowić sposób złagodzenia cierpień fizycznych i psychicznych poszkodowanego, -osobistym, tzn. przynależne jest poszkodowanemu,- znajdującym swe źródło w reżimie odpowiedzialności deliktowej prawa cywilnego. Wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać możliwie dokładnie wysokości doznanej szkody, aby z jednej strony nie było ona dla poszkodowanego źródłem zysku i karą dla sprawy szkody, a z drugiej strony doznana szkoda niemajątkowa była w pełni zrekompensowana. Przyznane zadośćuczynienie nie może być rozpatrywane w świetle obowiązujących przepisów jako dochodu i nie można rozliczać jego wysokości w perspektywie 1 roku. Zdaniem odwołującej zadośćuczynienie w formie pieniężnej nie jest dochodem, na co wskazują przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350 ze zm.) do których należy się odnieść gdyż w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) nie ma wyraźnie wyodrębnionej definicji przychodu. Wskazała, że zadośćuczynienie stanowi dochód z innych źródeł o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 20 ust. 1 w.w. ustawy o podatku dochodowym. Zadośćuczynienie nie jest dochodem osoby fizycznej w ścisłym rozumieniu tego pojęcia i nie jest podatkiem dochodowym, tylko korzysta ze zwolnienia przewidzianego dla odszkodowań w art. 21 ust. 1 pkt 3b w.w. ustawy o podatku dochodowym. Odwołująca powołała się na pismo Ministra Finansów z dnia[...]. Nr[...], w którym stwierdzono, że użyte w art. 21 updf pojęcie odszkodowania dotyczy również zadośćuczynienia. Podobny pogląd wynika: – z pisma tego ministra z dnia 15 czerwca 2007r., – Dyrektora Izby Skarbowej w G. w piśmie z dnia [...]. Nr[...], – Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-J. w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z dnia [...]r. nr[...], – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście w postanowieniami w sprawie interpretacji prawa podatkowego z dnia 10 marca 2006r. nr [...]. Odwołująca się podkreśliła, że przyznane jej zadośćuczynienie nie jest dochodem i nie podlega opodatkowaniu i nie powinno być traktowane jako dochód osoby fizycznej zwłaszcza w kontekście celów jakim ono ma służyć i zasad na jakich jest przyznawane. Dodatkowo nie należy sumy przyznanego zadośćuczynienia rozliczać w kontekście jednego roku bo takie postępowanie godzi w przepisy kc. Podała, że jest pod stałą opieka lekarza i konsultuje stan zdrowia w klinice w L. Jej zdaniem kwota przyznanego jej zadośćuczynienia nie może być potraktowana jako dochód w okresie od grudnia 2007r do marca 2008r. a pobierany w tym okresie zasiłek stały był w pełni zasadny. Jest osobą bezrobotną i niezdolną do pracy. Nie osiągała i nadal nie osiąga dochodu a przyznane zadośćuczynienie ma za zadanie pokryć doznane krzywdy związane z wywołaniem rozstroju zdrowia i pokryć koszty późniejszego leczenia i należy je rozpatrywać w okresie od daty operacji tj. od marca 2005r. do końca jej życia. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że: -decyzją z dnia [...]r. znak [...] uchylono z dniem [...]r. decyzję z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania E M. zasiłku okresowego, [...]. znak [...] uchylono z dniem 1.02.2008r. decyzję z dnia[...] . nr [...] w sprawie przyznania E M. zasiłku okresowego, [...]. znak [...] uchylono z dniem[...]. decyzję z dnia[...]. nr [...] w sprawie przyznania E M zasiłku okresowego, - 10.07.2009r. znak OPS XI u/435/09 uchylono z dniem 1.11.2008r. decyzje z dnia 17.11.2008r. nr OPS VIII 8123/M-5/08 w sprawie przyznania E.M. zasiłku okresowego. Decyzje te uprawomocniły się w dniu 7.08.2009r. i następnie decyzją z dnia [...]r. znak [...] organ orzekł o zwrocie nienależnie pobranych zasiłków okresowych przyznanych E .M . decyzjami z dnia [...]r. nr [...], [...]r. nr[...],[...] . nr[...],[...]. Nr[...], w łącznej wysokości 1272,50 zł. Stwierdzono, że należność ta ma być potrącana z bieżącego świadczenia w formie zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia[...]. znak [...] za okres od lipca do września 2009r w kwocie po 20 zł miesięcznie i zostanie przejęty w całości na poczet zadłużenia. Zaś w przypadku nie nabycia ponownie prawa do świadczeń z pomocy społecznej E.M. jest zobowiązana wpłacić pozostała należność do kasy MOPS. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004r, o pomocy społecznej świadczeniem nienależnym jest świadczenie uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Z akt sprawy wynika, że sytuacja materialna E.M. uległa zmianie w związku z odszkodowaniem jakie otrzymała od PZU tytułem zadośćuczynienia które wraz z odsetkami wyniosło 23730,41 zł i wypłacone zostało stronie w dniu 26.11.2007r. Okoliczności tej zainteresowana nie zgłosiła pracownikowi socjalnemu. Otrzymana przez nią kwota przekracza 5-krotnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i do dochodu odwołującej się należało doliczyć 1/12 z kwoty 23730,41 czyli kwotę 1977,53 zł. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dochód osoby samotnej uprawniający do świadczeń z pomocy społecznej wynosi 477 zł. Organ ustalił, że miesięczny dochód E.M. wynosi 1977,53 zł i kwota ta przekracza dochód uprawniający do pomocy ze środków opieki społecznej. Kolegium przytoczyło treść art. 98 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny i w myśl art. 104 ust. 3 w.w. ustawy wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego też Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w St.W. decyzją z dnia[...]. znak [...] orzekł o zwrocie nienależnie pobranych zasiłków okresowych przez E.M. w łącznej kwocie 1272,50zl. Należność ta ma być potrącana z bieżącego świadczenia w formie zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia [...]r. znak [...]na okres od lipca do września 2009r. w kwocie po 20 zł miesięcznie i zostanie przejęty w całości na poczet zadłużenia. W sytuacji nie nabycia ponownie prawa do świadczeń z pomocy społecznej zobowiązana będzie wpłacać pozostałą należność do kasy MOPS. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że argumentacja o nie zaliczeniu do dochodu zadośćuczynienia jest niezasadna. Z art. 6 pkt 4 i 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, a dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. W przepisach tych nie ma odesłania do kwalifikacji dochodu w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podobnie art. 8 ust. 3 i 4 w.w. ustawy nie odsyła do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych a określa co jest dochodem uprawniającym do udzielenia pomocy. Stosownie do tego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, - składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, - kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów i rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek w 2007r. W ocenie Kolegium nie można przyjąć na użytek ustawy o pomocy społecznej definicji dochodu wynikającego z innych przepisów. Za bezzasadny uznano też zarzut dotyczący rozliczenia otrzymanego zadośćuczynienia w przeliczeniu na 1 rok wobec brzmienia art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo został rozliczony otrzymany dochód na 12 miesięcy i poprawnie ustalono dochód strony w przeliczeniu na 1 miesiąc. Na marginesie organ pouczył o wynikającym z art. 104 ust. 4 cyt. ustawy prawie do wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Skargę na tą decyzję wniosła E.M., w której podała, że przyznane jej zadośćuczynienie ma na celu zgodnie z art. 445 kc pokryć koszty związane z jej długotrwałym i kosztownym leczeniem pooperacyjnym, a także późniejszą rehabilitacją i powrotem do zdrowia, co jest zgodne z zasadniczymi cechami tej instytucji. Jej zdaniem przyznanego jej zadośćuczynienia nie można rozpatrywać w świetle obowiązujących przepisów jako dochodu i tym bardziej nie można rozliczać jego wysokości w perspektywie 1 roku. Zadośćuczynienie nie jest dochodem osoby fizycznej w ścisłym rozumieniu tego pojęcia i nie jest objęte podatkiem dochodowym, tylko korzysta ze zwolnienia przewidzianego dla odszkodowań w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy pdof. Podobne stanowisko zostało wyrażone w piśmie Ministra Finansów z dnia[...]. Nr[...], z dnia [...] r. nr[...], w piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia[...]. Nr[...], Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-J. z dnia[...]. Nr[...], Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W.-Ś.z dnia [...]r. nr[...]. Podkreśliła, że zadośćuczynienie w formie pieniężnej przyznane poszkodowanemu wyrokiem sądu nie stanowi dochodu i nie podlega opodatkowaniu i nie powinno być traktowane jako dochód osoby fizycznej, zwłaszcza w kontekście celów jakim ma służyć i zasad na jakich jest przyznawane. Wskazała, że jest pod stałą kontrolą lekarską, kontynuuje leczenie i nadal jest kierowana na dalsze badania do specjalistów. Jest osobą bezrobotną i nie osiąga dochodu, a przyznane jej zadośćuczynienie ma za zadanie pokryć doznane przez nią krzywdy związane z rozstrojem zdrowia i pokryć koszty późniejszego leczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, przy tym rozumie się, że chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Stosownie do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Z przepisu tego wynika obowiązek udzielenia całokształtu informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych niezbędnych do załatwienia danego rodzaju sprawy administracyjnej. Zakres przedmiotowy udzielenia informacji stronie obejmuje zatem zarówno informacje o przepisach prawa materialnego, jak i przepisach prawa procesowego. Organ obowiązany jest z urzędu do udzielania stronie informacji, a bierność organu w tym zakresie jest naruszeniem prawa. Organy rozpoznając sprawę E.M. nie poinformowały jej o treści art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2008 r., nr 115, poz. 728, ze zm./, zgodnie z którym w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, właściwy organ, na wniosek pracownika socjalnego, lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Brak pouczenia skarżącej o uprawnieniu wynikającym z przepisy wyżej podanego, stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wynik sprawy. Organ dokonując ustaleń faktycznych wskazujących że doszło do nienależnego pobrania świadczenia z pomocy społecznej w pierwszej kolejności winien rozważyć czy nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku, gdy taki wniosek zostanie złożony przez pracownika socjalnego lub osobę zainteresowaną, oczywiście w przypadku, gdy osoby te wcześniej zostaną o tym prawidłowo pouczone. W sytuacji gdy organ stwierdzi, że nie ma podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków udzielonych na świadczenie winien orzec o obowiązku zwrotu wydatków stosownie do art. 104 ust. 3 ustawy. W toku postępowania organ ustalił, że skarżąca otrzymała od PZU w dniu [...]r. kwotę 23730,43 zł tytułem zadośćuczynienia, o czym nie poinformowała pracownika socjalnego. Kwota ta przekroczyła pięciokrotnie kryteria dochodowe osoby samotnej, co organ ustalił doliczając do dochodu skarżącej 1/12 powyższej kwoty, czyli 1977,53 zł. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dochód osoby samotnej uprawniający do świadczeń z pomocy społecznej wynosi 477 zł. Na tej podstawie organ stwierdził, że E.M. nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłku okresowego z powodu przekroczenia dochodu w stosunku do kryterium dochodowego. Przy ustaleniu wysokości miesięcznego dochodu skarżącej organ posłużył się regułą określoną w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. W sprawie bezspornym jest, że E.M. otrzymała od PZU kwotę 23730,41 zł, na którą złożyła się kwota 20000 zasądzona na jej rzecz wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 8.10.2007 r. sygn. akt I C 326/06 oraz odsetki od tej kwoty w wysokości 3730,41 zł. Zalegający w aktach odpis wyroku Sądu Okręgowego w T. /k. 18/ oraz pismo PZU /k. 27/, a także oświadczenie skarżącej, nie dają podstawy do ustalenia z jakiego tytułu ta kwota została wypłacona i za jaki okres. W odwołaniu i w skardze E.M. podaje, że wypłacona przez PZU kwota to zadośćuczynienie ustalone w oparciu o przepis art. 445 § 1 k.c., które miałoby pokryć koszty związane z jej długotrwałym i kosztowym leczeniem. W swych twierdzeniach skarżąca nie jest spójna. Jeżeli podstawę wypłacenia jej pieniędzy przez PZU był przepis art. 445 § 1 k.c., to jest to zadośćuczynienie, które w praktyce najczęściej zasądza się w przypadku zaistnienia krzywdy związanej z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia. Chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako cierpienie fizyczne /ból i inne dolegliwości/, oraz cierpienie psychiczne /ujemne uczucie przeżywane w związku z cierpieniem fizycznym lub następstwem uszkodzenia ciała albo rozstrojem zdrowia w postaci np. zeszpecenia, wyłączenia z normalnego życia itp./. Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie tych cierpień. Jeżeli zaś skarżąca twierdzi, że wypłacona kwota miała pokryć koszty leczenia i rehabilitacji, to podstawą jej zasądzenia był przepis art. 444 § 1 k.c., a nie art. 445 § 1 k.c. W swym piśmie PZU wypłaconą kwotę określa mianem odszkodowania, co wskazywałoby na przepis art. 444 § 1 k.c., natomiast wyrok Sądu Okręgowego w T. nie daje podstawy do ustalenia co było podstawą zasądzenia wypłaconej kwoty. Prawidłowej ustalenie z jakiego tytułu, i na jakiej podstawie prawnej i za jaki okres została skarżącej wypłacona kwota ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Dokonując oceny stanu faktycznego pod kątem zastosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej organy orzekające pominęły, że odstępstwo od reguły określone w art. 8 ust. 11 ustawy wprowadza przepis art. 8 ust. 12 ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny, przez okres, za który uzyskano ten dochód. Kwotę dochodu należy wówczas rozliczać w równych częściach za miesiące, za które dochód został wypłacony. Dlatego wyżej wskazane dokładne określenie z jakiego tytułu i ewentualnie za jaki okres została skarżącej wypłacona kwota, ma wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Podnoszony przez skarżącą zarzut, że kwota wypłaconego jej zadośćuczynienia nie może być potraktowana jako dochód w okresie od grudnia 2007 r. do marca 2008 r. nie jest zasadny. Ustawa o pomocy społecznej jest regulacją kompletną i zupełną w zakresie rodzajów, form oraz trybu udzielania pomocy społecznej. Podkreślić należy, że regulacja poszczególnych kwestii może być skonstruowana dwojako – po pierwsze, przepisy ustawy wprost regulują wszystkie kwestie związane z udzieleniem pomocy społecznej, - po drugie, przepisy ustawy odsyłają w zakresie nieuregulowanym w ustawie do innych aktów prawnych. W tym drugim przypadku odesłanie powinno wynikać wprost z przepisów ustawy, gdyż tylko wtedy stwarza to możliwość zastosowania w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej rozwiązań umiejscowionych w innych aktach prawnych. Ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w ustawie o pomocy społecznej pojęcie dochodu, a także taksatywnie wymienił składniki, których dochodów się nie wlicza. Nie odnosił się w tym ani do ustawy o podatku od spadków i darowizn ani do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że przepisy tych ustaw nie mają zastosowania przy obliczaniu dochodu w sprawach o przyznanie pomocy społecznej. Na gruncie przepisów o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych /art. 8 ust. 3 i 4 ustawy/. Wskazane zaś w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu. Powyższy pogląd reprezentowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 23.01.2008 r. sygn. II SA/Gd 763/07 i WSA w Warszawie z dnia 28.07.2008 r. sygn. I SA/Wa 158/08. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego raz procesowego a to art. 7 i 77 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy w I i II instancji. W ponownym postępowaniu organ uzupełni postępowanie we wskazanym zakresie i stosownie do ustaleń orzeknie zgodnie z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.