II SA/Rz 97/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-04-23

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Karina Gniewek - Berezowska, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość nabyta w drodze umowy w celu realizacji celu publicznego, który nie został zrealizowany, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość nabyta w drodze umowy, która miała charakter wywłaszczeniowy (zawarta w sytuacji zagrożenia przymusem wywłaszczenia i na podstawie decyzji administracyjnej dotyczącej celu publicznego), podlega zwrotowi, jeśli cel ten nie został zrealizowany. Forma nabycia (umowa zamiast decyzji) nie wyłącza możliwości żądania zwrotu. Sąd stwierdził również, że cel publiczny został zrealizowany w odniesieniu do jednej z działek, co wyklucza jej zwrot.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez Z.P. od Gminy Miasto [...]. Nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w 1988 r. na podstawie umowy z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, organy administracji orzekły o zwrocie części nieruchomości na rzecz Z.P. oraz o zwrocie przez nią zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy. Gmina Miasto [...] oraz Z.P. złożyły skargi do WSA, kwestionując zarówno charakter prawny umowy, jak i wysokość odszkodowania oraz zasadność zwrotu części nieruchomości. WSA uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr N-I.7581.4.39.2024.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg Gminy Miasto [...] i Z. P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr N-I.7581.4.39.2024 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ oraz na rzecz skarżącej Z. P. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skarg Z.P. i Gmina Miasto [...] jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 5 grudnia 2024 r. nr N-I.7581.4.39.2024 wydana w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm. - dalej "u.g.n."). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wnioskiem z 20 lutego 2008 r. Z.P. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w chwili wywłaszczenia nr [...] obręb [...] [...]. Wojewoda postanowieniem z 21 maja 2008 r. nr G.III-7724-119/08 wyznaczył Starostę [...] (dalej: "Starosta") do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Decyzją z 30 października 2008 r., nr GNI-72211-95/2008 Starosta orzekł w części o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, a w części o odmowie jej zwrotu. Decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Wojewody z 7 sierpnia 2009 r., nr N-l.7724-77/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 813/09 oddalił skargę złożoną na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1052/10 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Sąd ten ponownie rozpatrując sprawę, wyrokiem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 609/11 uchylił decyzję Wojewody z 7 sierpnia 2009 r. W dalszej kolejności Wojewoda decyzją z 17 stycznia 2012 r., nr N-l.7724-117/2010 uchylił w całości decyzję Starosty z 30 października 2008 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta postanowieniem z 17 kwietnia 2012 r. zawiesił postępowanie do czasu uregulowania stanu wieczystoksięgowego nieruchomości. Postępowanie to zostało podjęte na nowo na mocy postanowienia z 15 października 2015 r. Następnie Starosta postanowieniem z 30 grudnia 2016 r. ponownie zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd wniosku o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego - w stosunku do aktualnej działki nr [...], stanowiącej własność Gmina Miasto [...] w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni [...]. Następnie postanowieniem z 4 października 2021 r. postępowanie zostało podjęte celem dalszego prowadzenia. Pismem z 15 listopada 2021 r. Biuro Gospodarki Mieniem Miasta [...] przekazało informację, że w stosunku do działki nr [...] prowadzone jest postępowanie w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa publicznej drogi gminnej ul. [...] w [...] wraz z niezbędną infrastrukturą". W konsekwencji powyższego Starosta postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. nr GN.6821.2.20.2021 wyłączył ww. działkę do odrębnego postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta decyzją z 22 sierpnia 2022 r. nr znak: GN.6821.2.4.2022 orzekł: w pkt I o zwrocie na rzecz Z.P. nieruchomości stanowiącej własność Gmina Miasto [...], położonej w obr. [...] [...]: - oznaczonej jako działki nr: [...] o pow. 0,0413 ha, [...] o pow. 0,0236 ha, [...] o pow. 0,2082 ha, [...] o pow. 0,1490 ha, [...] o pow. 0,1871 ha, [...] o pow. 0,0570 ha, obj. KW nr [...], - oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1664 ha, obj. KW nr [...], - oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0042 ha, obj. KW nr [...]. Wskazał również, że przejście prawa własności nieruchomości z Gmina Miasto [...] na ww. osobę następuje z chwilą wykonalności decyzji; w pkt II o zwrocie przez Z.P. na rzecz Gmina Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 253 942 zł. Wskazał, że należność będzie płatna przez okres 10 lat i określił sposób płatności rat; jako zabezpieczenie wskazał ustanowienie hipoteki na nieruchomości; w pkt III podał, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do ujawnienia zmian właściciela w księgach wieczystych. W uzasadnieniu Starosta wyjaśnił, że aktem notarialnym z [...] kwietnia 1988 r., Rep. A Nr [...] Z.P. zbyła na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, działkę nr [...] o pow. 1,1172 ha, położoną w obr. [...] [...]-[...]. Celem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, zgodnie z treścią ww. aktu notarialnego, była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Za zbycie nieruchomości właściciel otrzymał odszkodowanie. Nabyta działka nr [...] obr. [...] [...] w wyniku zmiany obrębów ewidencyjnych, modernizacji ewidencji gruntów, podziału nieruchomości odpowiada obecnie działkom nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonym w obr. [...] [...]. Określony w akcie notarialnym cel nabycia nieruchomości, tj. budowa osiedla mieszkaniowego [...] wynikał z decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 20 czerwca 1984 r., znak: UAN 22.8331/P-52/84. Organ wyjaśnił, że 25 marca 2022 r. przeprowadzono oględziny w trakcie których stwierdzono, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] stanowią teren niezagospodarowany, zachwaszczony z samosiejkami drzew i krzewów. Ten stan zagospodarowania działek występował także na poprzednich etapach postępowania. Ustalono także, że przez działkę nr [...] przebiegają podziemne sieci. Część podziemnych instalacji, w tym kanalizacji sanitarnej i deszczowej, w 2008 r. były w części nieczynne - pismo M. Sp. z o.o. z 24 lipca 2008 r., znak: TT-4083/174/2008. Większość tych sieci budowana była dla istniejących już w dacie wywłaszczenia zabudowań w rejonach ul. [...], [...] i [...]. Budowa samych sieci nie stanowi celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Potwierdza to również sposób zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, porośniętych również dziko rosnącą roślinnością, w żaden sposób niezagospodarowaną elementami infrastruktury osiedlowej. Starosta stwierdził, że ustalenie zbędności nieruchomości w powiązaniu z celami wywłaszczenia stanowi zasadniczą i wystarczającą przesłankę materialno - prawną do wydania decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości. Celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Osiedle to na ww. działkach nie zostało w żaden sposób nigdy zrealizowane. Z tej przyczyny wobec braku zrealizowania celu wywłaszczenia na działkach wskazanych w decyzji należało orzec o ich zwrocie. Poprzedni właściciele obowiązani są zaś do zwrotu odszkodowania. W sprawie opracowano operat szacunkowy. Zwaloryzowana wartość odszkodowania ustalona proporcjonalnie do zwracanej nieruchomości wyniosła 253 942 zł. Na wniosek Z.P. należność rozłożono na raty. Odwołania od tej decyzji złożyła Z.P. (pismem z 23 września 2022 r.) oraz Gmina Miasto [...] (pismem z 31 sierpnia 2022 r.). Gmina Miasto [...] zarzuciła, że zwracane nieruchomości nie były przedmiotem wywłaszczenia. Nadto decyzja Organu I instancji nie zawiera obligatoryjnego rozstrzygnięcia odnośnie ustanowienia hipoteki. Natomiast Z.P. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 11 K.p.a. oraz art. 217 ust. 2 u.g.n w zw. z art. 5 ust. 1 u.g.n. poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak podjęcia czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania płatnego na rzecz Gmina Miasto [...], a tym samym naruszenie interesu społecznego oraz słusznego interesu stron postępowania. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Starosty w zaskarżonym zakresie. Wojewoda Podkarpacki decyzją z 25 stycznia 2023 r., nr N-l.7581.2.41.2022 uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Podstawę uchylenia decyzji Starosty stanowiła kwestia weryfikacji przez Organ I instancji operatu szacunkowego, wykonanego na potrzeby niniejszego postępowania. Na ww. decyzję Wojewody sprzeciw z 7 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Gmina Miasto [...]. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 17 marca 2023 r., sygn. II SA/Rz 239/23, po rozpoznaniu sprzeciwu Gmina Miasto [...], uchylił decyzję Wojewody. Sąd wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wyłącznym powodem skorzystania z art. 138 § 2 k.p.a. były nieprawidłowości operatu szacunkowego. Jako niewystarczające uznał ustalenia, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do określonych naruszeń prawa procesowego. Sąd stwierdził, że nie było żadnych przeszkód aby organ odwoławczy przeprowadził postępowanie dowodowe. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wojewoda decyzją z 12 września 2023 r. nr N-l.7581.2.41.2022, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania i w tym zakresie orzekł o zwrocie przez Z.P. na rzecz Gmina Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 333 989,71 zł. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia dokonane przez Starostę, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego na objętych wnioskiem działkach, nie został zrealizowany. Słusznie także organ pierwszej instancji orzekł o ich zwrocie na rzecz byłego właściciela - Z.P.. Odnosząc się do zarzutu Gminy dotyczącego braku dowodów na to, że umowa nabycia przez Skarb Państwa wnioskowanej do zwrotu nieruchomości miała charakter wywłaszczeniowy, Wojewoda stwierdził, że już same zapisy aktu notarialnego: Rep. A [...] z dnia 28 kwietnia 1989 r. jednoznacznie wskazują na ich szczególną formę tj. zawarcia w sytuacji zagrożenia przymusem wywłaszczenia. Świadczy o tym, zapis § 3 przedmiotowego aktu, w którym wprost zapisano, że Z.P. sprzedaje przedmiotową nieruchomość w oparciu o art. 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), a przedstawiciel Skarbu Państwa kupuje ją wyjaśniając, że jest ona niezbędna Skarbowi Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w [...] oraz zapis aktu, na podstawie którego, od sprzedających nie pobrano opłaty skarbowej, ponieważ była to sprzedaż nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie. Wojewoda uznał, że ww. umowę sprzedaży należy uznać za ściśle związaną z procedurą wywłaszczeniową. Odnośnie zarzutu braku obligatoryjnego rozstrzygnięcia co do ustanowienia hipoteki, organ powołał się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych, że art. 141 ust. 2 u.g.n., nie stanowi podstawy materialnoprawnej do orzekania w zakresie zabezpieczenia wierzytelności, która wiąże się ze zwrotem nieruchomości. Przepis ten należy traktować jako informacyjny, tj. wskazujący, że Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, którym służy zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość mogą układać się ze stronami o stosowne zabezpieczenie na właściwej ku temu drodze. Wojewoda wyjaśnił, że w sprawie kluczowe znaczenie ma kwestia nieprawidłowości operatu szacunkowego z 4 lipca 2022 r., stanowiąca podstawę do częściowego uchylenia decyzji Starosty. W ocenie organu odwoławczego rzeczoznawca sporządzając operat szacunkowy całkowicie pominął przeznaczenie wynikające z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego zgodnie z którym działka nr [...] leży w obszarze komunikacji kołowej (symbol Ks), działka nr [...] leży w obszarze oznaczonym jako tereny usług komercyjnych (symbol UHA), działka nr [...] leży w terenie usług, handlu i administracji (symbol UHAC), działka nr [...] leży w terenie przeznaczonym pod parkingi i garaże (symbol KX), działka nr [...] leży w obszarze usług komercyjnych (symbol UHA), działki nr [...] i nr [...] leżą w obszarze przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne o średniej intensywności (symbol Mws). Pomimo odmiennego przeznaczenia przedmiotowych działek biegły dla potrzeb wyceny, bez żadnego uzasadnienia objął analizą jedynie rynek nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo produkcyjno-usługowe, a przede wszystkim mieszkaniowe (rzeczoznawca majątkowy wskazał jako rodzaj rynku: Rynek nieruchomości budowlanych), pomijając całkowicie analizę rynku nieruchomości przeznaczonych pod komunikację, parkingi, garaże czy administrację. Takie działanie stanowi naruszenie art. 4 pkt 16 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość podobna jest to nieruchomość porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny między innymi ze względu na przeznaczenie. Wojewoda wyjaśnił, że stosując się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie z 17 marca 2023 r. zlecił sporządzenie operatu szacunkowego. Taki operat został sporządzony przez P.S. 20 czerwca 2023 r. Do określenia wartości gruntu rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Przy wycenie gruntu rzeczoznawca uwzględnił lokalizację nieruchomości, dostępność komunikacyjną, możliwość zagospodarowania oraz otoczenie (str. 12/13 operatu szacunkowego). Uwzględnił także przeznaczenie działek objętych wnioskiem o zwrot a wynikającym z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Zdaniem organu odwoławczego opinia szacunkowa jest logiczna, zupełna i wiarygodna, nie budzi żadnych wątpliwości. Nie zgadzając się z tą decyzją Gmina Miasto [...] oraz Z.P. złożyły odrębne skargi do WSA w Rzeszowie. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1786/23 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając, że skoro uchylenie i nowe rozstrzygnięcie w zakresie uchylonym dotyczy tylko części decyzji organu pierwszej instancji, to konieczne jest także orzeczenie co do pozostałej tj. nieuchylonej części decyzji, tym bardziej, gdy odwołanie dotyczy całej decyzji. Wskazał, że decyzja organu odwoławczego nie zawiera precyzyjnego rozstrzygnięcia w sentencji, które by pozwalało bez konieczności analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji ustalić, w jakim zakresie orzekł organ. WSA w Rzeszowie ponadto zalecił organowi odwoławczemu przeprowadzenie dowodu z nowego operatu rzeczoznawcy majątkowego w taki sposób aby umożliwić Skarżącej zapoznanie się z jego treścią, jak również złożenie w stosownym terminie doń zarzutów, co do których autor operatu będzie mógł się wypowiedzieć - co też zostało przez organ odwoławczy uczynione. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda decyzją z 5 grudnia 2024 r. nr N-I.7581.4.39.2024, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania i w tym zakresie orzekł o zwrocie przez Z.P. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 365.546,35 zł. Wojewoda, rozpoznając odwołanie w zasadniczej części podzielił stanowisko Starosty w sprawie zwrotu nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, Z.P.. Uznał, że cel, dla którego nieruchomość została przejęta – budowa osiedla mieszkaniowego, nie został zrealizowany, co stanowi przesłankę do jej zwrotu. W konsekwencji utrzymał decyzję Starosty w mocy w zakresie zwrotu działek. Jednocześnie Organ odwoławczy dostrzegł istotne uchybienia w operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby postępowania w pierwszej instancji. W szczególności zakwestionowano prawidłowość przyjętych założeń wyceny – rzeczoznawca ograniczył się bowiem wyłącznie do analizy rynku mieszkaniowego, nie uwzględniając faktycznego przeznaczenia poszczególnych działek zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem część działek objętych decyzją miała charakter usługowy lub była przeznaczona pod infrastrukturę komunikacyjną, co miało istotny wpływ na ich wartość. Z uwagi na te uchybienia Wojewoda uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej ustalenia wartości nieruchomości i orzekł co do istoty w oparciu o nowy operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego, P.S., w dniu 6 października 2024 r. Operat ten został oceniony jako rzetelny i odpowiadający wymogom przepisów – uwzględniał zarówno rzeczywisty stan prawny działek (w tym ujawnione w księgach wieczystych ograniczenia), jak i ich aktualne wykorzystanie oraz lokalne uwarunkowania rynkowe. Co istotne, rzeczoznawca dokonał oddzielnej wyceny każdej z działek, przyjmując zróżnicowane metody w zależności od funkcji terenu – co pozwoliło uniknąć wcześniejszych uproszczeń. W odniesieniu do pozostałych zarzutów odwołania, dotyczących m.in. charakteru prawnego umowy sprzedaży zawartej w 1988 r. oraz braku ustanowienia hipoteki zabezpieczającej roszczenie o zwrot, Wojewoda uznał je za niezasadne. Wskazał, że umowa sprzedaży miała charakter zbliżony do wywłaszczenia, ponieważ została zawarta na podstawie decyzji administracyjnej i w wykonaniu obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a nieruchomość miała służyć realizacji celu publicznego. Tym samym spełnione zostały przesłanki do zwrotu na podstawie przepisów ustawy wywłaszczeniowej. Dodatkowo podkreślono, że brak wpisu hipoteki nie wpływa na ważność decyzji zwrotowej – obowiązek jej ustanowienia powstaje dopiero na etapie wykonania decyzji, a nie w toku postępowania administracyjnego. Na ww. decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Gmina Miasto [...] oraz Z.P.. Gmina Miasto [...] zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie w ustalaniu stanu faktycznego sprawy dowodów przedstawionych przez Gminę Miasto [...] w odwołaniu tj. decyzji z dnia 20 czerwca 1984 r. nr ANB.22-8331/P-52/84 oraz decyzji z dnia 4 grudnia 1985 r. nr UAN.22-8331/P-52/84/85 na okoliczność, iż zwrócona nieruchomość nie była nieruchomością wywłaszczoną ze względu na to, iż na dzień 28 kwietnia 1988 r. nie była objęta ważną decyzją lokalizacyjną; - art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż nieruchomość nabyta jest nieruchomością wywłaszczoną tylko ze względu na wpisanie celu wywłaszczenia do aktu notarialnego nabycia pomimo, iż cel wywłaszczenia w rzeczywistości nie istniał, bo na dzień zawarcia aktu notarialnego nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa nie było w obrocie prawnym ważnej decyzji lokalizacyjnej. W uzasadnieniu skargi, Gmina reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła Wojewodzie błędne uznanie, że umowa sprzedaży nieruchomości z 1988 r. miała charakter wywłaszczeniowy. W ocenie Gminy, organ oparł swoje stanowisko wyłącznie na treści aktu notarialnego, pomijając inne istotne dowody przedstawione w toku postępowania, w tym dokumenty załączone do odwołania. Wskazała, że Organ II instancji nie odniósł się do tych materiałów w uzasadnieniu decyzji, co stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – w szczególności obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz oceny zebranego materiału dowodowego. Gmina wskazała również, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam zapis w akcie notarialnym o przeznaczeniu gruntu pod cel publiczny nie przesądza jeszcze o wywłaszczeniowym charakterze transakcji. Konieczne jest istnienie decyzji lokalizacyjnej oraz wyznaczenie przez organ administracji terminu do zawarcia umowy, co w tej sprawie nie miało miejsca. W ocenie Gminy, brak analizy tych przesłanek oraz nieuwzględnienie przedstawionych dowodów skutkuje wydaniem decyzji z naruszeniem prawa i bez prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast Z.P. zaskarżyła decyzję Wojewody w części dotyczącej orzeczenia o zwrocie na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania. Zarzuciła naruszenie art. 140 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 u.g.n. poprzez wadliwe dokonanie waloryzacji kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (zawyżone odszkodowanie), a tym samym naruszenie interesu społecznego oraz słusznego interesu Skarżącej. Zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargi Wojewoda zawnioskował o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 26 marca 2025 r, sygn. akt II SA/Rz 98/25 WSA w Rzeszowie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy sygn. akt II SA/Rz 98/25 i II SA/Rz 97/25 i zarządził prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/Rz 97/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga Gminy zasługuje częściowo na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej wskazanych. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Przepisy ust. 3-3b stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 ( art. 136 ust. 4 ). W myśl art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zatem warunkiem wystąpienia z żądaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest: legitymowanie się interesem prawnym, dokonanie wywłaszczenia w trybie administracyjnym: na podstawie decyzji bądź umowy; ustalenie, że nie doszło do realizacji celu publicznego. W sprawie bezsporne jest, że aktem notarialnym Rep. A [...] z 28 kwietnia 1988 r. na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości Z.P. zbyła na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 1,1172 ha położoną w Rzeszowie obr. [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], Jedn. B za łączną kwotą 7.661.913,00 zł ( przed denominacją). Wymieniona kwota stanowiła cenę sprzedaży gruntu w wysokości 7. 416 460,00 zł oraz wartość składników roślinnych w wysokości 245. 453,00 zł. Nabyta przez Skarb Państwa działka nr [...] w wyniku zmiany obrębów ewidencyjnych na terenie miasta [....], modernizacji ewidencji gruntów, podziału nieruchomości oraz przekształceń własnościowych odpowiada obecnie działkom nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonym w obr. [...] , [...] [...]. W sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że z wnioskiem o zwrot wystąpił podmiot będący stroną postępowania wywłaszczeniowego tj. Z.P. Sąd nie ma również wątpliwości co do tego, że w sprawie miało miejsce wywłaszczenie i nie zmienia tego fakt, że doszło do tego w trybie umowy. Jak wskazano przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stosuje się również do nabycia nieruchomości w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 u.g.n. Z poprzedzających umowę rokowań przeprowadzonych w dniu 25 kwietnia 1988 r. wnika, że Skarżąca: - została poinformowana, że zgodnie z decyzją z 20 czerwca 1984 r., Nr UAN 22.8331/P-52/84 nieruchomość gruntowa nr [...] została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. - zaproponowano jej cenę za zbycie nieruchomości, -poinformowano ją o tym, że ma 7 dni na złożenie oświadczenia o dobrowolności zbycia nieruchomości, a brak odpowiedzi zostanie uznany za odmowę wyrażenia zgody i uzasadniać będzie wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a także że w przypadku wyrażenia zgody odszkodowanie zostanie wypłacone jednorazowo w ciągu 3 miesięcy, podczas gdy w przypadku wywłaszczenia kwota odszkodowania płatna będzie w ratach. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu charakter zawartej umowy. Nie ulega wątpliwości że tryb tzw. "dowłaszczenia", tj. na podstawie umów wywłaszczeniowych zawieranych w związku z realizacją określonych celów publicznych, stanowi podstawę domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości". W orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że dokonanie wywłaszczenia na podstawie umowy stanowi podstawę żądania zwrotowego w sytuacji, gdy z treści umowy i okoliczności wynika, że osoba wywłaszczana znajdowała się w sytuacji niejako przymusu, gdyż nieruchomość została przeznaczona na realizację celu publicznego, dla którego była niezbędna. Zatem forma w jakiej de facto i tak doszło do wywłaszczenia nie ma znaczenia dla dochodzenia roszczenia. Jest to pewien standardowy tryb nabywania nieruchomości na cele publiczne, w ramach którego zastosowanie środka administracyjnego (decyzji wywłaszczeniowej), poprzedza próba cywilnoprawnego (umowa) pozyskania nieruchomości. Dopiero w przypadku nieuzyskania porozumienia właściwy organ administracji jest władny (uprawniony) do wywłaszczenia w drodze decyzji. Nie ulega wątpliwości, że charakterowi temu odpowiada umowa, na podstawie której Skarżąca Z.P. wyzbyła się swojej własności. W sprawie nie ma również wątpliwości, że w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] cel publiczny jakim była realizacja osiedla nie został zrealizowany. Cel został określony w akcie notarialnym, a jego sprecyzowania dokonano na podstawie decyzji UAB 22.8331/P-52/84 z 20 czerwca 1984 r. Decyzja ta została dołączona do odwołania Gminy od decyzji Starosty [...] z 22 sierpnia 2022 r. Nr GN.6821.2.4.2022 i powoływano się na nią w dokumentach wywłaszczonych w tym piśmie dotyczącym wezwania do sprzedaży nieruchomości. Pomimo podjętych przez Organ licznych starań odnalezienia dokumentacji dotyczącej wydanej decyzji i dołączonego do niej załącznika nie udało się to. Niemniej jednak z samej decyzji wynikało, że realizacja osiedla ma być dokonana w granicach określonych w załączniku literami od A do H. Działka nr [...] została wymieniona również innych decyzjach w tym decyzji Prezydenta Miasta [...] z 13 sierpnia 1988 r., zatwierdzającej projekt budowalny uzbrojenia terenu osiedle [...] Ulica [...]", decyzji Prezydenta Miasta [...] z 4 grudnia 1997 r., Nr AG.V.51.7351/100/97 zatwierdzającej projekt budowalny i wykonawczy- uzbrojenie Osiedla "[...]" w [...] Budowa ulica [...] i [...]. Magistrala wodociągowa wzdłuż ulicy [...], decyzji z 27 lutego 1991 r., Nr AB -7350/1.3/1/91 zatwierdzającej plan realizacyjny obejmujący sieć kanalizacji deszczowej, odcinek kanalizacji sanitarnej. Ponadto co do istnienia tej decyzji i określonego w niej celu nie miały wątpliwości Sądy orzekające w sprawie: wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 813/09, wyrok NSA z 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 1052/10, wyrok WSA w Rzeszowie z 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 609/11. Stanowiska tego nie może podważać podnoszona przez Gminę okoliczność, że na datę zwarcia umowy nie istniała ważna decyzja lokalizacyjna ponieważ przedłożona przez Gminę do akt decyzja z 4 grudnia 1985 r., UAN.22-8331/P-52/84/85 przedłużała ważność decyzji lokalizacyjnej do 31 grudnia 1987 r. W ocenie Sądu takiemu podejściu przeczą kolejne dokumenty wytworzone z udziałem Gminy tj. podjęte ze stronami rokowania dotyczące nabycia nieruchomości i wreszcie sama umowa. Zgodzić należy się także z twierdzeniami Skarżącej, że w przeciwnym razie doszłoby do bezprawnego działania organów administracji, które mając świadomość ewentualnie wygasłych decyzji dokonywałyby bezprawnego wymuszenia sprzedaży nieruchomości. Zatem już na tym etapie nie można zgodzić się z twierdzeniem Gminy o braku decyzji lokalizacyjnej. Nie ma również sporu co do tego, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] nie zostały w jakikolwiek sposób zagospodarowany. Potwierdziły to przeprowadzone w sprawie oględziny z 8 lipca 2008 r., 25 listopada 2015 r., 25 marca 2022 r. Wynika z nich, że wszystkie wymienione działki są porośnięte trawą i krzakami. Co do tego nie było sporu od samego początku. Z kolei działka nr [...] także niezagospodarowana w sposób odpowiadający celowi publicznemu została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w [....]. Początkowo z tego powodu organy odmówiły jej zwrotu. NSA w wyroku z 10 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1052/10 uchylając wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 813/09 zwrócił uwagę na niezgodne z prawem zawarcie umowy zamiany, z pominięciem obowiązku poinformowania poprzedniego właściciela nieruchomości lub spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określono w decyzji o wywłaszczeniu, oraz możliwości wystąpienia z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrokiem z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] Wydział Cywilny, w sprawie z powództwa Gmina Miasto [...], rozwiązał umowę użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią. Wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2019 r., sygn. akt [...]. W ten sposób odpadła negatywna przesłanka zwrotu, jaką było władanie nieruchomością przez inny podmiot niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, co prawidłowo wpłynęło na decyzję o zwrocie tej nieruchomości. Działka [...] na podstawie postanowienia z 13 stycznia 2022 r., Nr GN.6821.2.20.2021 została wyłączona do odrębnego postepowania prowadzonego pod znakiem GN.6821.2.5.2022. Za nieprawidłowe natomiast Sąd ocenił stanowisko Organów odnośnie przyjęcia braku realizacji celu wywłaszczenia w zakresie działki [...]. Kwestia ta została bowiem przesądzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 1052/10. NSA zgodził się w tym zakresie z wyrokiem WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 813/09 i kontrolowaną przez ten Sąd decyzją, że w odniesieniu do działki nr [...] doszło do zrealizowania celu publicznego. NSA wyjaśnił, że z materiału graficznego wynikało, że na części wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej obecnie działkom nr [...] i [...] była planowana budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz magistrali cieplnej wraz z niezbędną energetyką oraz sieć wodociągowa. Ustalono również, że sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej zostały wybudowane w 1994 r., sieć wodociągowa w 1999 r., sieć ciepłownicza w 1994 r. Jak zaznaczył NSA Są one urządzeniami trwałymi, nienadającym się do demontażu. Na działce nr [...] znajduje się sieć kanalizacji deszczowej, sanitarnej oraz sieć energetyczna. NSA stwierdził, że okoliczności te prowadzą do wniosku, że: "Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 136 ust. 3 u.g.n. przyjmując, że w odniesieniu do działki nr [...] cel na jaki ją wywłaszczono został osiągnięty, a inwestycje zostały zrealizowane w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy, co stanowi przeszkodę zwrotu tej działki". Wobec powyższego nie ma znaczenia fakt, że w operacie szacunkowym z 2024 r. stwierdzono, że działka [...] nie posiada dojazdu ani uzbrojenia. Dla zwrotu nieruchomości istotne jest ustalenie czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany. Fakt, że po realizacji celu doszło do innego przeznaczenia nieruchomości nie ma znaczenia dla żądania zwrotu. Raz zrealizowany cel publiczny eliminuje możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia. Jeśli cel ten został skutecznie zrealizowany w przeszłości, to roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie mogło powstać, nawet jeśli w późniejszym czasie doszło do modyfikacji stanu faktycznego odpowiadającego zrealizowanemu celowi wywłaszczenia ( także poprzez przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel). Zrealizowanie celu wywłaszczenia ( nawet pomimo późniejszej dezaktualizacji tego celu i zmiany przeznaczenia nieruchomości powoduje, że wywłaszczona nieruchomość nie staje się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. a tym samym roszczenie o zwrot nie może być dochodzone w drodze administracyjnej. W sprawie NSA za WSA i Organami przesądził, że na pewnym etapie doszło do realizacji celu publicznego poprzez budowę sieci kanalizacyjnej, energetycznej i ciepłowniczej, stąd późniejsza zmiana przeznaczenia pozostaje bez wpływu na wynika sprawy. Stanowiskiem tym zarówno Sąd jak i Organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a W świetle tego przepisu: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Czynienie zatem w ponownym postępowaniu rozważań w zakresie zwrotu działki nr [...] i w konsekwencji dojście do przeciwnych wniosków było działaniem contra legem. Z tych przyczyn decyzja okazała się wadliwa. Odnosząc się z kolei do zarzutów podniesionych przeciwko operatowi przytoczyć należy art. 140 u.g.n. Zgodnie z nim: 1. W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. 2. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. 3. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. 3a. Jeżeli zwrotowi podlega udział w wywłaszczonej nieruchomości albo w jej części, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do wielkości udziału. 4. W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepisy ust. 3 i 3a stosuje się odpowiednio. W art. 5 u.g.n. przewidziano z kolei obowiązek waloryzacji: 1. Waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. 2. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, nie później niż w terminie 4 miesięcy od zakończenia kwartału, którego te wskaźniki dotyczą, z podziałem na województwa. 3. W przypadku gdy dla danego kwartału nie ogłoszono wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie za ten kwartał dokonuje się przy zastosowaniu ostatniego ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości. 4. W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. 5. W przypadku gdy nieruchomość składa się z co najmniej dwóch części odpowiadających różnym rodzajom nieruchomości, waloryzacji, o której mowa w ust. 1, dokonuje się przy zastosowaniu średniej ważonej wskaźników zmian cen nieruchomości właściwych dla każdej z części tej nieruchomości, przyjmując za wagi powierzchnię poszczególnych części. Zatem przepis art. 140 ust. 2 u.g.n. wprowadza obowiązek waloryzacji odszkodowania, jakie ma zostać zwrócone podmiotowi publicznoprawnemu. Waloryzacja ma się odbywać zgodnie z art. 5 u.g.n., ale omawiany przepis wyznaczył maksymalną wysokość zwracanego odszkodowania - nie może ono być wyższe od wartości rynkowej nieruchomości w dniu jej zwrotu albo od wartości odtworzeniowej nieruchomości w tym dniu (jeśli wartości rynkowej nieruchomości nie da się określić). W związku z tym organ administracji orzekając o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości obowiązany jest nie tylko do dokonania waloryzacji odszkodowania w sposób przewidziany w art. 5 u.g.n., ale też do ustalenia wartości nieruchomości na podstawie operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego (por. art. 7 u.g.n.), a następnie do porównania tych dwóch wartości (zwaloryzowanego odszkodowania i wartości nieruchomości) w celu ostatecznego ustalenia, w jakiej wysokości odszkodowanie ma zostać zwrócone. W sprawie prawidłowo ustalono wysokość zwaloryzowanej kwoty wypłaconej za wywłaszczenie w wysokości 365.546,35 zł ustalając jednocześnie szacunkową wartość rynkową w dniu zwrotu na kwotę 3.426,194 zł. Wskazana zatem do zwrotu kwota 365.546,35 zł nie przekracza maksymalnego progu jakim jest wartość nieruchomości. Zwrócić należy przy tym uwagę, że operat został uzupełniony zgodnie z decyzją Wojewody Podkarpackiego z 25 stycznia 2023 r., Nr N-I.7581.2.41.2022, a następnie po uchyleniu przez Sąd wyrokiem z 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1786/23, decyzji Wojewody z 12 września 2023 r. został zaktualizowany przez biegłego z uwagi na zmiany cen nieruchomości podobnych, co niewątpliwie mogło nastąpić w trybie art. 136 k.p.a. W sprawie nie doszło bowiem do zmiany reguł wyceny nieruchomości, a jedynie do aktualizacji ceny. Organ zgodnie z zaleceniami Sądu dopuścił ten dowód i o jego przeprowadzeniu poinformował strony postępowania. Kwota ta z uwagi na zakwestionowanie zwrotu działki nr [...] wymagać będzie korekty. Przy tym zauważyć należy, że zarzuty skierowane do ustalonej kwoty sprowadzają się wyłącznie do niezadowolenia ze zbyt wysokiej kwoty odszkodowania. Zwrócił na to uwagę Sąd w powołanym wyżej wyroku z 5 kwietnia 2023 r. wskazując, że nie podniesiono żadnych konkretnych zarzutów poza stwierdzeniem wadliwości rozstrzygnięcia i zawyżeniem odszkodowania na rzecz Gminy. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 §2 i 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło