II SA/Rz 979/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także SKO, Kolegium) po rozpoznaniu odwołania M. K. od decyzji Burmistrza [...]z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymało ją w mocy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 27 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228) określanej dalej, jako "u.p.u.a.". Decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], zmienioną następnie decyzją tego organu z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w związku z bezskuteczną egzekucją rat alimentacyjnych na rzecz A. K. oraz J. K. wynikających z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]) oraz z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]), przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla wymienionych wierzycieli w łącznej wysokości 600 zł. Z uwagi na fakt, że na poczet zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2013/2014 nie wpłacono żadnej kwoty, wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Burmistrz [...] orzekł o zwrocie od M. K. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla wierzycieli A. K. i J. K., a wypłaconych w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 7 200 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Odwołanie od tego ostatniego rozstrzygnięcia złożył M. K., którego imieniem działał kurator dla nieobecnego. Środek zaskarżenia zawiera wniosek o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstron-nego rozpatrzenia materiału, co skutkowało całkowicie dowolnymi i nieuprawnionymi ustaleniami faktycznymi. Zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego jej interesu, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego rozstrzygnięcia. Ponadto, zarzucono wydanie decyzji z naruszeniem zasad wskazanych w art. 107 § 3 K.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej, co uniemożliwiło zapoznanie się z motywami działania organu I instancji. SKO decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymało zakwestionowane rozstrzygnięcie w mocy. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.u.a. dłużnik alimentacyjny obowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W związku z powyższym, w myśl art. 27 ust. 2 u.p.u.a. organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego (lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego) decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, skoro więc osobom uprawnionym tj. A. K. i J. K. wypłacone zostały w okresie od października 2013 r. do września 2014 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 7 200 zł, to zasadne było rozstrzygnięcie nakazujące ich zwrot, przez dłużnika alimentacyjnego, jako wynikające z wymienionych wyżej bezwzględnych regulacji prawnych. W ocenie Kolegium, zarzuty odwołania mają jedynie polemiczny charakter. Występujący, jako kurator M. K. adwokat M. B. zaskarżył decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania z powodu naruszenia przepisów postępowania o możliwym wpływie na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. przez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, co doprowadziło do nieuprawnionych i dowolnych ustaleń faktycznych, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO podniosło, że przy rozpatrywaniu odwołania organy administracji nie mogą kierować się słusznym interesem strony, lecz związane są konkretnymi przepisami prawa. Organ zwrócił też uwagę na art. 30 ust. 2 u.p.u.a., zgodnie z którym na wniosek złożony przez dłużnika alimentacyjnego możliwe jest umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i dopiero w takim postępowaniu badana jest sytuacja życiowa wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego obejmuje zgodność z prawem zapadłych rozstrzygnięć administracyjnych, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.). Tylko wymienione przez ustawodawcę uchybienia przepisom prawnym mogą stanowić podstawę eliminacji kwestionowanego aktu administracyjnego z obrotu prawnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. przesłanką uchylenia decyzji jest naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei ustalenie przesłanek nieważności określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach obliguje do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji (art. 145 § 2 P.p.s.a.). Przedmiot oceny Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2015 r., zobowiązującą M. K. do zwrotu kwoty 7.200 zł, tytułem świadczeń alimentacyjnych wypłaconych za okres od 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., wraz z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (w dniu orzekania przez organ II instancji - t.j. Dz.U.2012, poz. 1228 ze zm.), organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem, dopóki decyzja o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych nie zostanie wzruszona i wyeliminowana z porządku prawnego w jednym z dostępnych trybów weryfikacji, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie we właściwym postępowaniu oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to organy administracji są związane decyzją przyznającą świadczenia alimentacyjne i na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie tej decyzji. Stanowisko to jest utrwalone w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki NSA z 16 kwietnia 2014 r., I OSK 525/13, z 29 lipca 2011 r., I OSK 546/11 i z 11 stycznia 2013 r., I OSK 1200/12). Powyższe oznacza, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, nie jest decyzją uznaniową. Decyzja ta jest związana z decyzją o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, będąc jej prawną konsekwencją. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 27 u.p.u.a., organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, o jakich mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, tj. ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy te świadczenia zostały wypłacone, a w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego kwot, wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. W świetle tych przepisów bezspornym jest, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotom uprawnionym, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego. Przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie akta sprawy zawierają materiał dowodowy, który pozwala na uznanie, że orzekające w sprawie organy administracyjne dokonały w sprawie prawidłowych ustaleń, które pozwoliły na wydanie zaskarżonej decyzji. Mianowicie, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzje z dnia [...] listopada 2013 r. i z dnia [...] marca 2014 r., którymi przyznano J. K. i A. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 300 zł miesięcznie, łącznie 600 zł miesięcznie na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Łączna kwota wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych należności, za objęty wskazaną wyżej decyzją okres czasu wyniosła 7.200 zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, by za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. dłużnik alimentacyjny wpłacił jakiekolwiek należności. Ustalenia tego nie kwestionuje ani ustanowiony dla M. K. kurator dla nieznanego z miejsca pobytu, ani zebrany w sprawie materiał dowodowy nie nasuwa w tej materii żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie administracyjnej, jak wyżej wskazano, organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności do ustalenia zobowiązania skarżącego wobec organu wypłacającego osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego i w oparciu o tak poczynione ustalenia wydały decyzję znajdującą oparcie w art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zarzuty podnoszone przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu M. K. sprowadzające się do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 7 i 107 § 3 k.p.a. - w sytuacji kiedy nie wskazuje on, jakich to dowodów organy nie przeprowadziły, ani nie przedstawia sam jakichkolwiek dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia poczynione przez organy - nie mogą odnieść żadnego skutku. Dokonane w sprawie ustalenia upoważniają do stwierdzenia, że zebrany w sprawie materiał dowodowy obligował organy do wydania, w oparciu o art. 27 ust. 2 u.p.u.a., objętą kontrolą decyzję. Dodać jednocześnie należy, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd ocenia ją według stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania. W takiej sytuacji późniejsze uchylenie przez ustawodawcę przepisu art. 27 ust. 2 u.p.u.a. nie może mieć wpływu na kwestię oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w okresie, kiedy w porządku prawnym funkcjonował jeszcze art. 27 ust. 2 wskazanej ustawy. Uznając, iż skarga z przyczyn wskazanych wyżej, nie zasługuje na uwzględnienie, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił. .