II SA/Rz 988/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-11-13

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba niebędąca właścicielem nieruchomości, ale korzystająca z drogi gminnej prowadzącej do jej nieruchomości, posiada legitymację czynną do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego tej drogi?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący, niebędący właścicielami nieruchomości drogowej ani sąsiadujących z nią działek, nie posiadają legitymacji czynnej do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Samo korzystanie z drogi jako dojazdu do własnej nieruchomości nie stanowi interesu prawnego, który jest wymagany do bycia stroną w takim postępowaniu zgodnie z art. 28 k.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócili się do Burmistrza o rozgraniczenie drogi gminnej, twierdząc, że nowo wyznaczone granice zmniejszyły jej szerokość, utrudniając dojazd do ich nieruchomości. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak legitymacji czynnej skarżących, którzy nie są właścicielami spornej drogi ani sąsiadujących z nią działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o właściwości i brak interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. M. i T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 27 maja 2025 r. nr SKO.404.GG.696.29.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego - oddala skargę - II SA/Rz 988/25 UZASADNIENIE Wnioskiem z 21 lutego 2025 r. (data wpływu do organu) M.M. i T.M. (dalej: "skarżący") zwrócili się do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz") o rozgraniczenie nieruchomości (drogi gminnej) położonej w D. pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako nr [...], [...], [...] i przywrócenie granicy prawnej tej drogi. Burmistrz postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr RIG.I.6830.1.4.2025, działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 29 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – dalej: "Pgik"), odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] w D., stanowiącej własność Gminy [...] z działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w [...] nr [...] i [...], nie będącymi własnością wnioskodawców, poza przeznaczonym do wskazania punktem styku działki ewid. nr [...] z działką nr ewid. [...] oraz granicy styku działki nr ewid. [...] z działką nr ewid. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy nie mają legitymacji do żądania rozgraniczenia działek, które nie stanowią ich własności. Rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości i dotyczy ustalenia przebiegu granicy, wzdłuż której nieruchomości sąsiadują, czyli przylegają do siebie. Żądanie rozgraniczenia własnej nieruchomości z nieruchomością nie mającą wspólnej granicy, niepołożonej po sąsiedzku, nie znajduje umocowania w przepisach prawa materialnego. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie dokumentacji, przy czym do współdziałania w tym zakresie przy rozgraniczaniu gruntów obowiązani są właściciele gruntów sąsiadujących (art. 152 k.c.). Burmistrz podkreślił, że żądanie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego zostało wniesione przez osobę, która nie jest właścicielem żadnej z działek objętych wnioskiem, poza przeznaczonym do wskazania punktem styku działki nr [...] z działką nr [...]. Skarżący złożyli zażalenie na to postanowienie i zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Wnieśli o uchylenie rozstrzygnięcia i zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z wnioskiem a mianowicie o dokonanie rozgraniczenia drogi, przeprowadzenie prac geodezyjnych zmierzających do sporządzenia aktualnej mapy ewidencyjnej miejscowości D., z uwzględnieniem istniejących punktów granicznych, zgodnie z przepisami prawa i poszanowaniem prawa własności. Wyjaśnili, że 23 stycznia 2023 r. w wyniku przeprowadzonych prac geodezyjnych została sporządzona aktualna mapa ewidencyjna miejscowości D. Na mapie zostały naniesione nowe punkty graniczne pomiędzy działkami nr [...] i [...] (droga gminna), [...], [...], które nie pokrywają się z dotychczas wyznaczonymi punktami granicznymi przy tych działkach. Nowe punkty graniczne wyznaczyły nowe granice działki nr [...], na której usytuowana jest droga gminna, stanowiąca dojazd i dojście do działki -stanowiącej własność wnioskodawców nr [...]. Powierzchnia działki drogowej nr [...] została zmniejszona na rzecz działki przyległej nr [...], tym samym szerokość drogi zmniejszyła się. Znaki graniczne zostały wyznaczone na podstawie istniejącego ogrodzenia działki nr [...], które w rzeczywistości zostało usytuowane na działce nr [...] czyli na drodze gminnej. Zgłaszane przez wnioskodawców uwagi nie zostały uwzględnione. Wyjaśnili także, że po zakupie działki nr [...] wykonali rozgraniczenie, ponieważ płoty sąsiadów były postawione niezgodnie z przebiegiem granic ewidencyjnych. Nowe granice działek znacznie odbiegają od granic prawnych działek [...], [...], [...] i [...]. Burmistrz dopuścił w ten sposób do odstąpienia części pasa drogowego na rzecz właściciela działki nr [...], bez ich zgody, jako właścicieli działki sąsiedniej, która graniczy z drogą, naruszając ich prawo jako użytkowników drogi. W wyniku zawężenia drogi utrudniony został dojazd do ich działki. Ogranicza to korzystanie z prawa własności do ich działki nr [...]. Nie zgodzili się z twierdzeniem organu, że nie posiadają interesu prawnego w żądaniu rozgraniczenia. Postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r. nr SKO.404.GG.696.29.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem postępowania rozgraniczeniowego nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych bądź tworzenie nieruchomości o całkiem innych granicach, których przebieg nie wynika ze znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów. Celem takiego postępowania jest wyłącznie ustalenie przebiegu granic istniejących pomiędzy nieruchomościami. Nieruchomości podlegające rozgraniczeniu muszą posiadać wspólną granicę, aby możliwe było prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy nie są właścicielami działek graniczących z działką drogową, co wynika z danych ewidencyjnych gruntów. Zatem nie są legitymowani do wnoszenia o rozgraniczenie, co skutkuje odmową wszczęcia postępowania. Kolegium powołało się na art. 30 ust. 1 Pgik oraz art. 28 k.p.a. i wyjaśniło, że legitymowanym do złożenia wniosku o rozgraniczenie jest każdy, kto posiada tytuł prawny do nieruchomości, której granice stały się sporne. Wnioskodawcom nie przysługuje prawo własności do nieruchomości, której granice stały się sporne. Działka nr [...] jest własnością Gminy [...]. Przedmiotem wniosku jest rozgraniczenie tej działki z działkami nr [...], [...] i [...]. Działka nr ewid. [...] stanowi własność wnioskodawców. Działki nr ewid. [...] oraz [...] nie są własnością wnioskodawców. Na wskazanym przez skarżących odcinku do rozgraniczenia, droga graniczy z działkami, które nie są własnością wnioskodawców. Przebieg drogi nie budzi wątpliwości. Właściciele działek przylegających nie kwestionowali przebiegu szlaku drogowego. Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie skarżący wykazują swój interes faktyczny, nie wykazują natomiast interesu prawnego. Skarżącym nie przysługuje żaden tytuł prawny do nieruchomości, których rozgraniczenia domagają się. Nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do nieruchomości do których nie przysługuje im żadne prawo. Wskazany przez skarżących interes faktyczny (fakt korzystania z działek mających charakter drogi, jako drogi dojazdowej do nieruchomości) nie jest argumentem przemawiającym za przyznaniem statusu strony a tym samym uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego osobie, która nie jest właścicielem (współwłaścicielem) nieruchomości, użytkownikiem wieczystym bądź osobą, której przysługują określone prawa rzeczowe do nieruchomości mającej podlegać. W sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby, która nie ma przymiotu strony lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, stosuje się art. 61a k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M.M. i T.M. zarzucili, że organ odwoławczy wydał postanowienie dotknięte wadą nieważności, bowiem organ orzekał w sprawie w której jest jednocześnie stroną, co stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a, z uwagi na fakt, że gmina jako właściciel działki nr [...] jest jednocześnie stroną postępowania, jak i organem rozstrzygającym w tej sprawie. Skarżący wskazali, że gdyby Sąd nie uznał, że istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności postępowania, to zarzucają naruszenie przez organ odwoławczy art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 ust 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy istniała przesłanka do wznowienia postępowania. W sytuacji nieuznania przez Sąd ww. zarzutów skarżący zarzucili wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj.: art. 29 Pgik poprzez błędną wykładnię i zastosowanie rozgraniczenia nieruchomości drogi gminnej, oznaczonej nr ewid. [...] położonej w D., stanowiącej własność Gminy [...] z działkami nr [...] i [...] oraz przyjęcie przebiegu jednej z granic działki nr [...] wzdłuż ogrodzenia działki przylegającej o nr [...], w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy w aspekcie faktycznym i prawnym nie pozwalał na przyjęcie takiego rzeczywistego stanu prawnego, ani stanu spokojnego posiadania, a nadto nie wyklucza w sprawie, że granice ewidencyjne nie są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, a mimo to posłużyło to za podstawę przyjęcia linii rozgraniczenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] i tym samym doprowadziło do zwężenia publicznej drogi gminnej usytuowanej na działce [...], która stanowi jedyny dojazd i dojście działki o nr [...]. Zarzucili ponadto naruszenie art. 30 ust. 1 Pgik w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, skutkujące odmową wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z powodu bezpodstawnego uznania, że nie posiadają interesu prawnego w sprawie, co doprowadziło do bezpodstawnej odmowy dopuszczenia skarżących do udziału w postępowaniu, a przez to - nierozpoznanie sprawy co do jej istoty. Skarżący wskazali ponadto na naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. - zasady praworządności, poprzez odmowę wszczęcia postępowania i błędne uznanie braku interesu prawnego po stronie skarżących. W ich ocenie organ naruszył zasadę praworządności zobowiązującą do działania na podstawie i w granicach prawa; przyjął zawężającą wykładnię przepisów, która nie znajduje uzasadnienia ani w treści ustawy, ani w dorobku orzeczniczym, nie zapewnił prawidłowej realizacji prawa strony do ochrony swoich interesów wynikających z przepisów prawa materialnego, w szczególności prawa własności; - art. 7 k.p.a. - zasady obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez odmowę wszczęcia postępowania bez uprzedniego szczegółowego wyjaśnienia okoliczności wskazujących na interes prawny skarżących. Organy nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy przebieg granicy nieruchomości oddziałuje na możliwość korzystania przez skarżących z ich prawa własności oraz dostępu do drogi publicznej; ograniczył się wyłącznie do oceny formalnej, nieuwzględniającej rzeczywistego stanu sprawy. - art. 8 § 1 k.p.a. - zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej poprzez działanie organów zmierzające do wykluczenia udziału skarżących w postępowaniu bez rzetelnej analizy ich sytuacji prawnej, zamiast podjęcia próby merytorycznego rozpoznania sprawy istotnej dla ukształtowania granic wskazanych nieruchomości i zakresu prawa własności; takie działanie budzi uzasadnione poczucie niesprawiedliwości i arbitralności, a tym samym podważa zaufanie obywatela do instytucji publicznych; - art. 61a § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego i uznanie, że skarżący nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. co doprowadziło do pozbawienia ich możliwości dochodzenia praw w postępowaniu rozgraniczeniowym, mimo że przedstawili przesłanki uzasadniające istnienie interesu prawnego oraz rzeczywisty spór graniczny; organ nie przeprowadził przy tym postępowania wyjaśniającego w zakresie tego interesu, opierając się jedynie na arbitralnym stwierdzeniu o jego braku, co skutkowało bezpodstawną odmową wszczęcia postępowania; - art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny sytuacji prawnej i faktycznej skarżących w kontekście złożonego wniosku oraz nieuwzględnienie istotnych okoliczności sprawy, które powinny zostać objęte oceną dowodową, co stanowi istotne uchybienie procesowe, naruszające zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek opierania rozstrzygnięcia na całokształcie zebranego materiału dowodowego. Wobec powyższych zarzutów skarżący zwrócili się o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i ewentualnie także postanowienia organu I instancji, w razie nieuwzględnienia ww. wniosku o uchylenie postanowień organów obu instancji, o zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W ramach kontroli legalności Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem wyłącznie wtedy, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd opisanych wyżej wad i naruszeń nie stwierdził. W pierwszej kolejności Sąd rozważał podniesiony w skardze zarzut rażącego naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a., a więc przesłanki stwierdzenia nieważności zapadłych sprawie postanowień – jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości lub wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący upatrują takiego naruszenia w fakcie, że "gmina jako właściciel działki nr [...] jest jednocześnie stroną postępowania , jak i organem rozstrzygającym w tej sprawie". Alternatywnie okoliczność tę wskazują jako podstawę wznowienia postępowania i naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w z. z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. Przede wszystkim wskazać należy, że nadzwyczajne tryby wznowienia i stwierdzenia nieważności decyzji (postanowień) administracyjnych nie są wobec siebie konkurencyjne ani alternatywne, a przesłanki ich zastosowania są ściśle określone przepisami k.p.a. Wymienione w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. naruszenie przepisów o właściwości dotyczy właściwości rzeczowej i miejscowej, których zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu. Ewentualne natomiast wydanie decyzji (postanowienia) przez organ podlegający wyłączeniu stanowi wadę postępowania skutkującą jego wznowieniem w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. ("decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27"), nie zaś stwierdzeniem nieważności. Zgodnie z art. 24 § 1 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: 1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; 2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; 3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3; 5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne; 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej. Przepis ten dotyczy zatem wyłączenia pracownika organu, a nie samego organu. Z kolei przesłanki włączenia organu administracji publicznej zostały odrębnie uregulowane w art. 25 § 1 k.p.a. Na podstawie tego przepisu organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3; 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Na żadną z tych okoliczności skarżący się nie powołali, wskazując wyłącznie na występowanie gminy w 2 rolach – organu i strony postępowania. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie ugruntował się pogląd co do szczególnego charakteru gminy. Gmina jest tworem o szczególnej pozycji ustrojowej. Z jednej strony jest nosicielem imperium (władztwa administracyjnego), zaś z drugiej podmiotem dominium (własności). Te dwie role co do zasady są rozdzielne, co nie oznacza, że nie mogą być wykonywane przez gminę jednocześnie (por. np. wyroki NSA: z dnia 28 sierpnia 2019 r. II OSK 1970/18, z dnia 17 października 2019 r., II OSK 2558/18). Taki pogląd ukształtował się w świetle obowiązujących przepisów, w których brak jest normy nakazującej wyłączenie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta od orzekania w sprawach, w których stroną jest gmina. Jak wskazał NSA w ostatnio powołanym wyroku II OSK 2558/18, dotyczy to również sytuacji, w której gmina jest podmiotem inicjującym postępowanie. W rozpoznawanej sprawie Gmina [...] jest właścicielem działki nr [...] w D., której rozgraniczenia wśród innych działek domagali się skarżący. Wydane przez Burmistrza tej Gminy, o rozpoznaniu wniosku skarżących, postanowienie w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w D. z działkami nr [...] i nr [...] - wydane zostało w oparciu o przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten dotyczy etapu wstępnego (formalnego) postępowania administracyjnego, którego przejście umożliwia dopiero merytoryczne rozstrzyganie o żądaniu strony. W przepisie tym ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne od siebie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, których zaistnienie uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Są to: 1) wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną; 2) zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W rozpoznawanej sprawie, rozstrzygając o wniosku skarżących w trybie art. 61a § 1 k.p.a., organy powołały się na brak po ich stronie legitymacji strony do skutecznego wniesienia żądania rozgraniczenia. Wykazując brak legitymacji u skarżących podniesiono, że nie są oni właścicielem, użytkownikami wieczystymi, posiadaczami samoistnymi, jak też nie mają jakiegokolwiek prawa rzeczowego do nieruchomości wskazanych we wniosku. Samo korzystanie przez nich z drogi zlokalizowanej na działce nr [...] nie daje im prawa strony w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia tej działki. Ponadto z akt sprawy nie wynika, by istniał spór graniczny pomiędzy właścicielami działek wskazanych we wniosku. Słusznie wywodzi Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, że z uwagi na brak przepisu szczególnego w postępowaniu rozgraniczeniowym należy stosować ogólną normę postępowania administracyjnego zawartą w art. 28 k.p.a. Przepis ten przyznaje status strony każdemu, czyjego interesu prawnego albo obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic między nieruchomościami gruntowymi (gdy albo nie zostały dotychczas ustalone, albo są one sporne), a w ten sposób ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do sąsiadujących ze sobą nieruchomości, tj. ustalenie do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.01.2018 r., IV SA/Wa 2451/17). W postępowaniu tym są realizowane przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony własności, dochodzi w nim do ukształtowania treści stosunków cywilnoprawnych między właścicielami sąsiednich nieruchomości (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.02.2020 r., I SA/Wa 2148/19). Skoro rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 P.g.k.), legitymowanym do złożenia wniosku o rozgraniczenie jest każdy, kto posiada tytuł prawny do nieruchomości, której granice stały się sporne (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 15.07.2020 r., III SA/Kr 432/20, WSA w Lublinie z dnia 6.12. 2022 r., III SA/Lu 340/22). W doktrynie wskazuje się, że odwołując się do celu i przedmiotu postępowania rozgraniczeniowego należy uznać, że legitymację czynną do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego mają właściciele (współwłaściciele) nieruchomości, a ponadto z pewnymi zastrzeżeniami i ograniczeniami: użytkownicy wieczyści i każdy ze współużytkowników, osoby którym przysługuje na nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe oraz każda z osób współuprawnionych z tytułu tego prawa rzeczowego, jeżeli rozstrzygnięcie w sprawie o rozgraniczenie ma wpływ na zakres wykonywania tego prawa oraz władający gruntami na zasadzie samoistnego posiadania (por. D. Felcenloben, Procedury geodezyjno-prawne ustalania granic i podziałów nieruchomości, Wolters Kluwer, Warszawa 2019 r.). Jak wynika z akt postępowania skarżący nie posiadają żadnego prawa rzeczowego w stosunku do żadnej z objętych wnioskiem nieruchomości. Korzystają jedynie z drogi – działki nr [...], dojeżdżając do swojej nieruchomości. Okoliczność ta nie może jednak świadczyć o posiadaniu legitymacji czynnej w sprawie, jako że nie wiąże się z posiadaniem jakiegokolwiek prawa rzeczowego do nieruchomości. Treść skargi oraz innych pism skarżących składanych w toku postepowania wskazują, że domagają się oni zmiany granicy nieruchomości (działki [...]) ze względu na utrudnienia w korzystaniu z drogi. Jak słusznie wskazuje Kolegium - tego rodzaju interes faktyczny nie daje jednak podstawy do zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 28 k.p.a. podstawę taką daje jedynie interes prawny, którym skarżący nie legitymują się w rozpoznawanej sprawie co jest równoznaczne z brakiem możliwości wszczęcia na ich żądanie postępowania administracyjnego. Uznając zatem za prawidłowe stanowisko organów i nie stwierdzając naruszeń prawa w stopniu wskazanym w art. 145 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło